“Gạn đục khơi trong để giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc”

PV: Thưa Vụ trưởng, Vụ Văn hóa dân tộc đã chú trọng những vấn đề gì để góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc?

Vụ trưởng Hoàng Đức Hậu: Là cơ quan tham mưu cho Bộ trưởng Bộ VH- TT- DL về quản lý Nhà nước trong lĩnh vực văn hóa dân tộc thiểu số, Vụ Văn hóa dân tộc đã phối hợp với các cơ quan chức năng triển khai nhiều việc làm để thực hiện có hiệu quả các chương trình mục tiêu văn hóa dân tộc thiểu số. Trong năm 2008, chúng tôi đã tham mưu cho Bộ xây dựng bốn dự án, đề án trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đó là: Xóa bỏ hủ tục vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở khu vực Bắc và duyên hải Trung Bộ đến năm 2015; Xóa bỏ hủ tục vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở khu vực trung du Bắc Bộ; Sử dụng tiếng nói, chữ viết dân tộc thiểu số trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch; Phát triển đời sống văn hóa đối với 15 dân tộc thiểu số có số dân dưới 5.000 người. Bên cạnh đó, Vụ đã phối hợp với ngành văn hóa các tỉnh Bắc Giang, Lạng Sơn, Trà Vinh, Lai Châu, Yên Bái, Tuyên Quang... phục dựng lại 9 lễ hội tiêu biểu của các dân tộc...

PV: Sự độc đáo trong truyền thống văn hóa của mỗi dân tộc đã làm nên sự đa dạng, phong phú của nền văn hóa Việt Nam. Nhưng làm thế nào để giữ gìn, phát huy được những nét đặc sắc đó, thưa Vụ trưởng?

Vụ trưởng Hoàng Đức Hậu: Đây là một vấn đề lớn, đòi hỏi phải có sự quan tâm của các cấp, các ngành, các địa phương và của các nhà nghiên cứu văn hóa dân tộc. Với vai trò, chức năng của mình, Vụ Văn hóa dân tộc đã triển khai dự án điều tra, bảo tồn một số làng, bản, buôn tiêu biểu của một số địa phương. Đó là bảo tồn văn hóa vật thể bao gồm các ngôi nhà cổ có kiến trúc đặc sắc cùng hệ thống công cụ lao động, sản xuất đặc trưng và bảo tồn nghề thủ công truyền thống của đồng bào. Bảo tồn văn hóa phi vật thể gồm tri thức dân gian, âm nhạc, dân ca, dân vũ, nhạc cụ hay các lễ hội, trò chơi dân gian... Theo tôi, có bảo tồn tốt mới có điều kiện để phát huy tốt, ngược lại, chỉ khi nào các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể đó được lan tỏa trong cộng đồng thì việc giữ gìn, bảo tồn mới thuận lợi. Điều quan trọng nhất là phải biết “gạn đục khơi trong”, hay nói nôm na là những cái gì tốt đẹp thì giữ lại để “phô ra”, còn những cái gì “xấu xa, lạc hậu” thì phải biết loại bỏ. Các giá trị văn hóa của đồng bào là sản phẩm lao động sáng tạo hàng nghìn năm của các dân tộc. Vì vậy, quan tâm đầu tư bảo tồn, phát huy các giá trị đó chính là giữ gìn những “linh hồn”, “cốt cách” mà các thế hệ ông cha đã để lại cho con cháu hôm nay và mai sau.

PV: Được biết những năm qua Bộ VH-TT-DL đã phối hợp với Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền văn hóa tuyến biên giới, bờ biển để góp phần mang “ánh sáng văn hóa” về với đồng bào dân tộc vùng sâu, vùng xa. Đồng chí có suy nghĩ gì về chương trình này?

Vụ trưởng Hoàng Đức Hậu: Trước hết phải khẳng định, đây là một chương trình phối hợp rất ý nghĩa và mang lại nhiều hiệu quả thiết thực. Bộ VH-TT-DL đã hỗ trợ một phần kinh phí, trang thiết bị văn hóa để tạo điều kiện thuận lợi cho các đồn biên phòng thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền văn hóa ở tuyến biên giới, bờ biển. Hiện nay, phần lớn các đồn biên phòng đã được trang bị khá đầy đủ hệ thống âm thanh, ánh sáng, phương tiện truyền thông phục vụ các hoạt động văn hóa, tuyên truyền ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn. Với mục tiêu “Đưa văn hóa thông tin về với cơ sở, về với dân”, cùng với ngành văn hóa các địa phương, thông qua hoạt động của các tổ, đội tuyên truyền văn hóa, bộ đội biên phòng đã trực tiếp góp phần cải thiện, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho đồng bào các dân tộc thiểu số. Ở đâu có các chiến sĩ mang quân hàm xanh, ở đó đồng bào các dân tộc có thêm điều kiện tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao vui tươi, lành mạnh. Chúng tôi nghĩ rằng, mỗi đồn biên phòng trở thành “Điểm sáng văn hóa” sẽ có sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng các dân tộc nơi đó.

PV: Xin cảm ơn Vụ trưởng!

NGUYỄN VĂN HẢI (thực hiện)