Chú trọng giải trí, xa rời nghệ thuật

Nhạc sĩ Nguyễn Đình San khá thẳng thắn khi nhận xét rằng, các nhạc sĩ trẻ hiện nay làm âm nhạc rất nhanh, nhưng họ mới chỉ chú trọng đến yếu tố giải trí. Để che giấu sự non kém, cẩu thả, nghèo nàn trong giai điệu, không ít người làm âm nhạc hiện nay đang “nhờ vả” các yếu tố khác hỗ trợ, qua cách trình diễn của diễn viên và trang phục của họ cùng ánh sáng, nhiều khi thêm sự phụ họa của múa, nhảy… Có không ít tác phẩm âm nhạc, xem chẳng khác nào cinema.

Sự phát triển mạnh mẽ của internet cùng với sự nở rộ của hàng trăm trang web nhạc số, YouTube… trở thành “bà đỡ” cho rất nhiều những ca khúc, sản phẩm âm nhạc trong sự bắt tay của nhạc sĩ kiêm ca sĩ, hoặc nhạc sĩ với ca sĩ để tung ra những sản phẩm mới thông qua các hình thức thực hiện, như single, MV, kỳ công hơn là album CD hoặc DVD.

Ảnh minh họa: TTXVN. 

Trên thực tế, đã xuất hiện một đội ngũ đông đảo các tác giả ca khúc thế hệ “7X”, “8X” và “9X”, với quan điểm chung về âm nhạc cởi mở và cập nhật. Chúng ta cũng có thể thấy mật độ xuất hiện các tác giả mới, tác giả kiêm nghệ sĩ biểu diễn khá dày đặc cùng những âm thanh, nhịp điệu phản ánh lối sống và khát vọng của các thế hệ này. Hơn 10 năm qua, không ít kênh truyền hình phối hợp với một số đơn vị sản xuất chương trình xây dựng những sân chơi cho tác giả ca khúc, thu hút chủ yếu các tác giả trẻ tham gia như: “Bài hát Việt”, “Bài hát yêu thích” hay “Bài hát hay nhất” (năm 2016),… đã giới thiệu thành công nhiều lứa tác giả, ca khúc mà hiện nay họ đang là những nhạc sĩ sáng tạo, cống hiến, mang lại cho đời sống những sản phẩm âm nhạc tương đối đa dạng. Theo ý kiến của nhạc sĩ Đỗ Bảo, nhịp sống công nghệ và nền kinh tế thị trường một mặt tạo ra muôn vàn cơ hội cho các nhân tố sáng tạo có năng lực và biết tranh thủ thời cơ; mặt khác cũng khiến hấp lực của danh lợi ngày càng mạnh hơn và đến từ nhiều phía. Một phần mềm chỉnh phô chênh cho giọng hát có thể làm lóe lên mơ ước trở thành ca sĩ cho một giọng ca yếu; một phần mềm sắp đặt các đoạn âm thanh có thể là động cơ trở thành tác giả ca khúc của một sinh viên bách khoa. Từ đây, quy cách sáng tác ca khúc liên tục được mở rộng, thêm và bớt, thậm chí chạm đến những phạm vi trái với chuẩn mực, những tác giả tay ngang xuất hiện và thành công, trở thành nhạc sĩ trên công luận.

Tư chất nghệ sĩ: Mối lo ngại

Thế giới đang bước vào cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, với sự phát triển sâu rộng về công nghệ, trí tuệ nhân tạo đồng nghĩa với việc bảo vệ bản quyền ngày một nghiêm túc hơn. Thế nhưng, trong quy trình sáng tác âm nhạc của Việt Nam, theo ý kiến của nhạc sĩ Đỗ Bảo, đang diễn ra khá phổ biến ở 3 hình thức: Ghi lại một giai điệu với lời ca của mình bằng điện thoại hay máy ghi âm rồi nhờ hoặc thuê một người ký âm, hòa âm bản nhạc ấy; hát một giai điệu với lời ca mới trên một phần nhạc đệm bất kỳ, kết hợp với một nhạc sĩ hòa âm để hình thành tác phẩm mà ít để lại dấu vết của việc vay mượn từ phần nhạc của người khác; mua những bản beat nhạc (một gói các thành phần, các bè của một sáng tác) sẵn từ các website nước ngoài và sáng tác ca khúc trên những thành phần âm nhạc sẵn có ấy-dù được cho là sáng tác hợp pháp, nhưng chỉ dành cho sáng tác không chuyên, sử dụng như một cách giải trí với âm nhạc, chứ chưa bao giờ phổ biến trong đời sống sáng tạo của tác giả chuyên nghiệp-lại đang được nhiều tác giả Việt Nam vận dụng và cho là chuyên nghiệp để hội nhập với thế giới.

“Thật đáng tiếc khi âm nhạc là lĩnh vực luôn luôn cần có lực lượng nghệ sĩ tinh hoa, có bản lĩnh, tâm hồn và trăn trở về giá trị văn hóa chung của cộng đồng, có khả năng lan tỏa những điều tốt đẹp đến cộng đồng và xã hội, thì lực lượng này chưa bao giờ lại mỏng và rời rạc như hiện nay. Đã đến lúc chúng ta cần phải thẳng thắn nhìn nhận, để cả những người sáng tác cũng như các cấp quản lý thực thi nghiêm luật bản quyền âm nhạc, đón các sản phẩm có chất lượng từ các vùng văn hóa, hướng đến chuẩn mực thẩm mỹ dành cho con người Việt Nam hôm nay và mai sau”, nhạc sĩ Đỗ Bảo bày tỏ quan điểm. 

VƯƠNG HÀ