“Lời hứa đường mật” - kịch thông tin của đội TTVH BĐBP Lạng Sơn đoạt huy chương Vàng tại liên hoan.

Hơn ba ngày có mặt tại Liên hoan các đội TTVH tuyến biên giới, bờ biển của Bộ đội Biên phòng (BĐBP) ở TP Hải Phòng, trước mắt tôi hiện ra bao hình ảnh núi rừng, biển đảo quê hương thật gần gũi, thân quen. Bền bỉ gắn bó với phong trào suốt 15 năm qua, đội ngũ cán bộ, chiến sĩ các đội TTVH của BĐBP các tỉnh, thành phố thông qua những hình thức tuyên truyền linh hoạt và các hoạt động văn nghệ phong phú đã lặng lẽ góp phần làm thay đổi diện mạo và đời sống văn hóa của các dân tộc thiểu số ở tuyến biên giới, bờ biển, hải đảo.

Xem Thiếu tá Đặng Quốc Hoàn, Đội trưởng đội tổng hợp bảo đảm Đồn biên phòng 473 diễn xuất vai A Lử trong kịch thông tin “Chuyện nhà A Lử”, tôi nghĩ anh chẳng khác một người đàn ông Mông thực thụ. Do có 18 năm gắn bó với đồng bào dân tộc Mông ở huyện Mộc Châu (Sơn La) nên anh “biết nói” như “cái bụng” người Mông nghĩ. Câu chuyện xoay quanh việc anh chàng A Lử do thiếu hiểu biết, lại mang nặng tư tưởng “trọng nam khinh nữ”, đã đẻ 4 con gái rồi mà vẫn “bắt” vợ đẻ tiếp. Phải vất vả, kiên trì và khôn khéo lắm thì người chiến sĩ quân y biên phòng “cắm bản” mới vận động, tuyên truyền để làm “tỉnh cái đầu” và giúp A Lử biết dùng biện pháp tránh thai trong việc sinh đẻ. Anh Hoàn cùng đội TTVH của đơn vị đã có hàng chục buổi biểu diễn phục vụ bà con các dân tộc Mông, Khơ-mú, Thái ở dọc tuyến biên giới Việt-Lào trên địa bàn huyện. Anh tâm sự: “Đề tài dân số-kế hoạch hóa gia đình tuy không mới, nhưng đến nay vẫn chưa cũ đối với một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng cao biên giới. Bằng hình thức đối thoại nhẹ nhàng, dí dỏm và rất gần gũi với lời ăn tiếng nói hằng ngày của người dân địa phương, chúng tôi muốn góp phần tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho bà con trong việc sinh đẻ có kế hoạch và xây dựng nếp sống văn hóa mới”.

Trung úy chuyên nghiệp Tòng Thị Thu Nguyệt, nhân viên kiểm soát Đồn biên phòng Tây Trang đã gắn bó hơn 10 năm với đội TTVH thuộc BĐBP tỉnh Điện Biên. Nguyệt kể lại với tôi rằng, những dấu ấn, kỷ niệm đã ăn sâu vào ký ức mình chính là những chuyến lưu diễn phục vụ đồng bào và chiến sĩ dọc tuyến biên giới Việt-Trung trên địa bàn tỉnh. Có một số bản ở huyện Mường Nhé chưa có đường ô tô đến, anh chị em trong đội TTVH phải “cuốc bộ” hơn 20km, còn ngựa thì thồ các loại đạo cụ, trang phục và đồ đoàn mang theo. Nguyệt nói: “Mệt mỏi, vất vả mà vẫn vui anh ạ. Vì chỉ có đến với bà con trên biên giới xa xôi hẻo lánh mới cảm nhận được sự cổ vũ, động viên nhiệt thành, vô tư đến hết mình của đồng bào dành cho bộ đội. Mỗi lần đi tuyên truyền, phục vụ đồng bào là một dịp để anh chị em trong đội học được “cách ăn, cách nói, cách nghĩ” của bà con, để lần sau xây dựng chương trình, kịch bản gần gũi, sát thực tế hơn, qua đó nâng cao hiệu quả tuyên truyền ngày càng tốt hơn”.

Để hai con nhỏ ở nhà cho ông bà nội trông nom chăm sóc, vợ chồng Trung úy Nguyễn Văn Tuấn và Thượng úy chuyên nghiệp Trần Thị Hoa đã theo chân đội TTVH BĐBP tỉnh Nghệ An đi hàng trăm km phục vụ bà con dân tộc trên tuyến biên giới miền Tây xứ Nghệ xa xôi, hiểm trở. Hai người thành duyên nhờ những ngày tham gia văn nghệ quần chúng và cũng nhờ những ngày đi tuyên truyền, biểu diễn đó mà họ đã trở thành đôi vợ chồng có “thâm niên” dày dặn nhất trong đội. “Thông qua những lời ca, tiếng hát vui tươi, lành mạnh, vợ chồng tôi muốn góp một tiếng nói trong đội TTVH của đơn vị để góp phần nâng cao nhận thức và đời sống văn hóa tinh thần cho bà con ở vùng biên trên quê hương mình” - Anh Tuấn bộc bạch với tôi như vậy.

Từ đầu năm 2008 đến nay, Đội TTVH của Hải đoàn 38 đã có gần 20 buổi biểu diễn phục vụ nhân dân ở tuyến bờ biển dọc vịnh Bắc Bộ. Những bài ca mang hơi thở nồng nàn, mặn mòi của biển khơi rất hợp với sở thích của những dân chài ven biển và hải đảo. Thiếu tá chuyên nghiệp Cao Tiến Phúc, Đội trưởng đội TTVH Hải đoàn cho biết: Cũng giống như đồng bào trên biên giới, bà con khu vực bờ biển, hải đảo thường quanh năm suốt tháng ra khơi để đánh cá, kiếm kế sinh nhai nên khả năng nhận thức hạn chế, ít có điều kiện tiếp cận, hưởng thụ các loại hình văn hóa nghệ thuật. Vì vậy, mục tiêu của chúng tôi là, dấu chân chiến sĩ Hải đoàn ở đâu, đội TTVH luôn sẵn sàng và hết mình phục vụ bà con ở nơi đó.

Còn nhiều câu chuyện, kỷ niệm của các cán bộ, chiến sĩ biên phòng ở các đội TTVH mà tôi chưa thể kể hết trong phạm vi bài báo này. Sau 15 năm duy trì hoạt động đều đặn, bằng việc vừa tuyên truyền, vừa biểu diễn nghệ thuật phục vụ quần chúng, hơn 6.000 đội viên ở các đội TTVH của 43 tỉnh, thành phố biên giới, bờ biển đã tích cực mang ánh sáng của Đảng, Chính phủ đến với đồng bào, qua đó góp phần nâng cao dân trí, cải thiện đời sống văn hóa, xây dựng thế trận lòng dân và giữ gìn những giá trị truyền thống, bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc và củng cố, gắn kết mối quan hệ quân dân trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia. Sau đợt liên hoan này, gần 350 đội viên của 15 đội TTVH các tỉnh, thành phố, hải đoàn biên phòng khu vực phía Bắc lại tiếp tục tỏa đi các ngả đường để phục vụ đồng bào các dân tộc trên tuyến biên giới, bờ biển, hải đảo thân yêu của Tổ quốc.

Bài và ảnh: NGUYỄN VĂN HẢI