QĐND - Tại không gian tôn vinh nghệ nhân và các làng nghề tại trung tâm Công viên Tứ Tượng (TP Huế), đông đảo du khách tỏ ra rất thích thú và ấn tượng trước sự trình diễn của các nghệ nhân dệt thổ cẩm đến từ ba miền.

Tại gian hàng thổ cẩm lanh truyền thống của người Mông đem đến từ thôn Lùng Tiến, xã Lùng Tám (huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang), các nghệ nhân trong trang phục thổ cẩm mang đậm màu sắc văn hóa vùng Tây Bắc vẫn say sưa ngồi trình diễn nhiều công đoạn trong dệt thổ cẩm như ngồi xe sợi, quay lanh, cắm cúi dệt trên khung cửi cổ truyền và vẽ sáp màu trên mặt vải. Đồng thời, các nghệ nhân luôn sẵn sàng giới thiệu, giải đáp nhiều câu hỏi về lịch sử xuất xứ, cách thức dệt thổ cẩm lanh cho mọi người, đã để lại những ấn tượng đẹp trong lòng du khách.

Nghệ nhân Vàng Thị Mai cho biết: “Nghề dệt thổ cẩm của dân tộc Mông có từ hàng nghìn năm trước và được bao thế hệ gìn giữ, bảo tồn và phát triển cho đến ngày hôm nay. Để hoàn thành một sản phẩm, các nghệ nhân và người thợ phải trải qua tất cả 40 công đoạn, trong đó, công đoạn vẽ sáp trên mặt vải trước khi cho vào nhuộm chỉ có ở thổ cẩm Tây Bắc”.

Các nghệ nhân dệt Zèng thao diễn những sản phẩm

Không kém độc đáo là gian dệt Zèng-một loại thổ cẩm của người Tà ôi đến từ huyện vùng cao A Lưới (tỉnh Thừa Thiên-Huế). Điều đặc biệt, trên từng tấm vải dệt nhiều tinh hoa thuần túy nhất mô phỏng vẻ đẹp độc đáo về nghệ thuật sắp đặt hoa văn, trang trí họa tiết mang đậm sắc màu văn hóa truyền thống người Tà ôi như khuôn mặt ka-bu-anl (một loại chim trong rừng) hay quang-ta-ting (một loại quả rừng làm thuốc) được các nghệ nhân thể hiện rất tinh xảo, mà theo các nghệ nhân dệt Zèng cho rằng, những hoa văn, họa tiết ấy thể hiện sự mộc mạc, giản đơn, bình dị gắn chặt với cuộc sống người Tà ôi trên tinh thần hòa hợp, đoàn kết đến từ các dân tộc anh em tại huyện vùng cao này.

Nằm cách gian dệt Zèng không xa, gian Làng dệt Mỹ Nghiệp (tỉnh Ninh Thuận) với không gian sắc màu văn hóa của người Chăm, các nghệ nhân cũng thể hiện sự khéo tay, cần mẫn bên khung cửi không kém các nghệ nhân dệt Zèng; dệt nên những tấm thổ cẩm mang sắc thái chuyên biệt của văn hóa Chăm “phương Nam”. Làng dệt Mỹ Nghiệp theo cách gọi tiếng Chăm là Chakleng, là đất văn vật cổ xưa nhất của Vương quốc Chăm-pa còn được biết đến. Sản phẩm thổ cẩm nơi đây thường dùng cho các lễ nghi phong tục và sinh hoạt hằng ngày hay làm hàng hóa trao đổi với các dân tộc anh em khác. Trước đây, nghề này có nguy cơ thất truyền, ngày càng ít hoa văn màu sắc tinh tế, số lượng nghệ nhân cũng thưa dần. Từ khi cơ sở dệt Inrahani ra đời năm 1991, nghệ nhân Thuận Thị Trụ nghiên cứu sáng tạo các hoa văn và mẫu mã mới, đáp ứng nhu cầu khách hàng trong và ngoài nước, từ đó thổ cẩm Chăm mới phát triển mạnh mẽ cho đến bây giờ.

Festival nghề truyền thống Huế 2013 lần này, dệt thổ cẩm ba miền đã hội tụ trên đất Cố đô Huế để cùng nhau mang đến những tinh hoa về vẻ đẹp văn hóa truyền thống gắn chặt với cuộc sống, sinh hoạt từng vùng miền. Qua đó, giúp cho du khách phương xa biết và hiểu hơn về văn hóa của nhiều dân tộc anh em trên đất nước Việt Nam.

Bài và ảnh: ĐÔNG SƠN