QĐND - Liên hoan độc tấu và hòa tấu nhạc cụ dân tộc năm 2014, do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) phối hợp với UBND tỉnh Lâm Đồng tổ chức từ ngày 10 đến 15-6 là sự kiện văn hóa tiêu biểu nhằm tôn vinh, quảng bá những giá trị đặc sắc của âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Các nghệ sĩ Nhà hát Chèo Hải Dương biểu diễn tại liên hoan.

“Đại tiệc âm nhạc”

Những ngày qua, người dân của phố hoa Đà Lạt và du khách được hòa mình vào một “đại tiệc âm nhạc” đặc sắc với nhiều thể loại như: Chèo, tuồng, cải lương, cồng chiêng Tây Nguyên, dân ca. Khán phòng có lúc lặng đi trong tiếng đàn bầu da diết, tiếng sáo tiêu khắc khoải, có lúc lại rộn ràng, sôi nổi trong tiếng trống trận Tây Sơn hào hùng, nhịp cồng chiêng giục giã… Những âm thanh trong trẻo, gần gũi thấm đẫm hồn dân tộc đã hòa quyện, thăng hoa và để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng khán giả về vẻ đẹp thống nhất trong sự đa dạng của âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Ông Vương Duy Biên, Thứ trưởng Bộ VHTT&DL, cho biết: “Liên hoan độc tấu và hòa tấu nhạc cụ dân tộc năm 2014 là hoạt động điểm nhấn trong Năm du lịch Quốc gia Tây Nguyên-Đà Lạt 2014, nhằm tôn vinh, quảng bá các giá trị của âm nhạc truyền thống dân tộc, là dịp để nhà quản lý đánh giá thực trạng công tác đào tạo, biểu diễn nhạc cụ dân tộc thời gian qua, từ đó có chính sách phù hợp nhằm thúc đẩy âm nhạc truyền thống phát triển trong thời gian tới”.

Trong thời gian diễn ra liên hoan, hơn 500 nhạc công, nghệ sĩ của 25 đơn vị nghệ thuật và nhà trường trong cả nước đã biểu diễn 153 tác phẩm dưới các hình thức độc tấu, song tấu, tam tấu, hòa tấu… Bên cạnh những bản nhạc cổ, tại liên hoan đã xuất hiện nhiều tác phẩm mới được sáng tác hoặc cải biên, chỉnh lý dựa trên những làn điệu của âm nhạc truyền thống. Nhiều bài dân ca và các loại nhạc cụ của các dân tộc thiểu số lần đầu tiên đã được giới thiệu. Không chỉ quan tâm đầu tư cho phần “nghe”, nhiều đơn vị còn chăm chút cho phần “nhìn” qua việc đầu tư trang phục, cảnh trí sân khấu, múa phụ họa… giúp nâng cao hiệu ứng tác phẩm.

Theo đánh giá của Ban Tổ chức, hầu hết các chương trình dự thi năm nay đều có chủ đề tư tưởng rõ ràng, mang đậm bản sắc văn hóa vùng miền, toát lên được vẻ đẹp của quê hương đất nước và con người Việt Nam trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Kỹ thuật biểu diễn, “ngón nghề” và khả năng thể hiện trên sân khấu của nghệ sĩ điêu luyện và khá đồng đều. Nhiều chương trình được dàn dựng công phu, mang tính chuyên nghiệp cao, có sự kết hợp hài hòa giữa các tiết mục, hình thức biểu diễn sáng tạo, hấp dẫn, phong cách mới lạ, độc đáo.

Các nghệ sĩ Nhà hát Chèo Việt Nam biểu diễn tại liên hoan.

Gìn giữ “lửa nghề”

Ông Nguyễn Đăng Chương, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn (Bộ VHTT&DL) cho biết, lâu nay các nhạc công của dòng nhạc dân tộc chịu nhiều thiệt thòi do hầu hết các cuộc liên hoan chỉ dành cho nghệ sĩ biểu diễn trên sân khấu, nhạc công chỉ đứng dưới hố nhạc phục vụ. Do đó, Liên hoan độc tấu và hòa tấu nhạc cụ dân tộc cũng chính là hoạt động nhằm phát hiện và tôn vinh các nhạc công của dòng nhạc dân tộc. Những giải thưởng giành được tại liên hoan là cơ sở để xét tặng các danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân, Nghệ sĩ ưu tú, qua đó động viên các nhạc công thêm yêu mến, gắn bó với nghề.

Hiện nay, trước sự cạnh tranh và có phần lấn át của nhạc cụ phương Tây và nhạc điện tử, các nghệ sĩ nhạc cụ dân tộc đang gặp nhiều khó khăn do môi trường biểu diễn hạn hẹp, thu nhập thấp. Tuy nhiên, nhiều người vẫn quyết bám trụ với nghề bằng niềm tin rồi âm nhạc dân tộc sẽ có đời sống và vị trí xứng đáng hơn trong tương lai. Nghệ sĩ đàn nguyệt Nguyễn Anh Tuấn, nhạc công Đoàn Chèo Hải Dương chia sẻ: “Thông qua liên hoan, chúng tôi cảm nhận được sự quan tâm của các cấp, các ngành và khán giả đối với âm nhạc truyền thống. Qua giao lưu, gặp gỡ và chứng kiến “lửa nghề” từ các đồng nghiệp, chúng tôi còn có thêm niềm tin, động lực để vượt qua khó khăn, tiếp tục theo đuổi và cống hiến cho nghệ thuật”.

Bên cạnh những nghệ sĩ tên tuổi, có thâm niên hoạt động lâu năm, liên hoan lần này còn thu hút khá đông các nghệ sĩ trẻ và các sinh viên của các trường như: Học viện âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Học viện âm nhạc Huế, Học viện âm nhạc Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Văn hóa nghệ thuật Quân đội. Điều này chứng tỏ âm nhạc truyền thống vẫn có sức hấp dẫn với nhiều bạn trẻ. Bạn Roda Nay Ngân, người dân tộc Cơ Ho, nhạc công trẻ của Đoàn Ca múa nhạc tỉnh Lâm Đồng cho biết: “Được tham gia liên hoan là cơ hội tốt để em học tập, nâng cao trình độ, đồng thời giới thiệu âm nhạc của dân tộc mình tới khán giả và bạn đồng nghiệp”.

Những năm qua, các ngành, địa phương đã có nhiều chính sách thiết thực nhằm hỗ trợ nhạc công, nghệ sĩ của dòng nhạc dân tộc như: Đầu tư, mua sắm nhạc cụ, trang thiết bị phục vụ luyện tập và biểu diễn; hỗ trợ sáng tác, thù lao biểu diễn; tổ chức cho các nghệ sĩ điền dã nghiên cứu, sưu tầm các tác phẩm âm nhạc và nhạc cụ dân gian. Từ năm 2012, Cục Nghệ thuật biểu diễn đã chỉ đạo các đoàn nghệ thuật trong cả nước khôi phục dàn nhạc truyền thống, không chấp nhận tình trạng sử dụng nhạc thu sẵn, nhạc điện tử trong các kỳ liên hoan, hội diễn; tăng cường tổ chức các cuộc thi nhằm phát hiện và bồi dưỡng tài năng trẻ, có chính sách ưu tiên đối với sinh viên theo học các bộ môn nhạc cụ truyền thống, góp phần gìn giữ “lửa nghề” cho các nghệ sĩ, bảo tồn và phát huy những giá trị đặc sắc của âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Bài và ảnh: VŨ ĐÌNH ĐÔNG