"Những người lính Trường Sơn hôm nay”- Huy chương Vàng (Chu Quang Phúc) (ảnh: internet)

Triển lãm ảnh các tỉnh miền núi phía Bắc lần thứ IX năm 2009 trưng bày 287 bức ảnh của 270 tác giả đến từ 15 tỉnh miền núi phía Bắc. Những phong cảnh thiên nhiên tươi đẹp, những lễ hội văn hóa độc đáo cùng những nét sinh hoạt của đồng bào các dân tộc miền núi, cuộc sống lao động sản xuất của người dân trên đồng ruộng và tình cảm gắn bó quân dân trên những nẻo đất biên cương... là những hình ảnh nổi bật được các tay máy ghi lại bằng những góc nhìn đa dạng, tinh tế.

Tôn vinh vẻ đẹp văn hóa vùng cao

Các tỉnh miền núi phía Bắc hội tụ hơn 30 dân tộc anh em cùng chung sống nên phong tục, tập quán, truyền thống văn hóa của đồng bào nơi đây vô cùng phong phú và độc đáo. Khai thác tiềm năng “màu mỡ” này, các tay máy đã mang đến cho công chúng những rung cảm tươi tắn về một bức tranh văn hóa rực rỡ sắc màu của các dân tộc Thái, Mông, Dao, Khơ Mú, Cao Lan, Hà Nhì, Tày, Nùng, Sán Dìu... Đó là không khí rộn ràng, tấp nập mà vẫn ánh lên vẻ đẹp hồn nhiên, chân chất của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng trong tác phẩm “Hội Xuân” của Văn Học (Cao Bằng); là quang cảnh tấp nập, nhộn nhịp của một phiên chợ vùng cao trong tác phẩm “Chợ xuân” của Vũ Kim Kha (Thái Nguyên); là niềm vui phơi phới của nhân dân các dân tộc quê hương núi Huyền, sông Lục trong tác phẩm “Hội đến rồi” của Việt Hưng (Bắc Giang)...

Vẻ đẹp dung dị, hồn hậu của văn hóa miền núi phía Bắc luôn có sức hấp dẫn, quyến rũ đối với du khách quốc tế. Trên các nẻo đường “rong ruổi” để đi tìm cái đẹp, các nhà nhiếp ảnh đã “chớp” được những hình ảnh thân thiện của bạn bè quốc tế khi đến thăm mảnh đất này. Nếu bức ảnh “Đến với Việt Nam” của Nguyễn Long (Hòa Bình) là một “câu chuyện biết nói” về tấm lòng hiếu khách phương xa của người dân bản Mường thì tác phẩm “Du lịch cộng đồng Sa Pa” của Xuân Hoài (Lào Cai) lại thể hiện cử chỉ gần gũi của đồng bào dân tộc Mông khi vai kề vai, tay trong tay với du khách quốc tế. Bức ảnh “Hội nhập” của Đức Chính (Thái Nguyên) chụp cận cảnh một gương mặt vị khách nước ngoài rạng rỡ niềm vui khi được tham gia trò chơi dân gian ném còn với người dân tộc bản địa...

Khắc họa chân dung người chiến sĩ

Trong hàng trăm tác phẩm trưng bày tại triển lãm ảnh lần này, những bức ảnh về người chiến sĩ luôn thu hút sự quan tâm chú ý của công chúng. Bằng những rung cảm nghệ thuật sâu sắc, các tay máy đã có những góc nhìn tinh tế về cuộc sống, sinh hoạt, học tập của người lính hôm nay. Tác giả Nguyễn Vũ Hậu (Bộ CHQS tỉnh Phú Thọ) có hơn hai mươi năm gắn bó với quân ngũ. Có lẽ vì thế mà anh đã phát hiện ra “chiều sâu vẻ đẹp” của người chiến sĩ. Đó là hình ảnh những nữ dân quân hăng say luyện tập bắn súng, mồ hôi chảy ròng ròng xuống hai bên má mà ánh mắt vẫn tập trung cao độ trên đường ngắm trong tác phẩm “Một ý chí” và thể hiện tinh thần dũng cảm, mạnh mẽ khi huấn luyện võ thuật trong tác phẩm “Đòn quyết định”. Tình cảm quân dân cũng được các tay máy khắc họa rõ nét trong các hoạt động dân vận như: Bộ đội giúp dân gặt lúa trong tác phẩm “Các anh về bản” của Khắc Liên (Lai Châu); Bộ đội khám, chữa bệnh cho dân trong tác phẩm “Thầy thuốc quân hàm xanh” của Tô Tú (Điện Biên); Bộ đội làm công tác vận động tuyên truyền trong tác phẩm “Bám dân, bám bản” của Quốc Sơn (Cao Bằng); Bộ đội giúp đỡ dân vượt lũ, thoát hiểm trong tác phẩm “Những chiến sĩ vì dân bản” của Hoàng Đô (Yên Bái).

Một trong hai tác phẩm đoạt Huy chương Vàng có chủ đề về người lính, đó là bức ảnh “Những người lính Trường Sơn hôm nay” của Chu Quang Phúc (Vĩnh Phúc). Nội dung và bố cục thực ra không mới, nhưng “thần thái” toát lên của tác phẩm này là niềm vui, sự xúc động tràn ngập, hòa quyện vào nhau thể hiện rõ trên mỗi nụ cười, giọt lệ, gương mặt của các cô, các chị bộ đội Trường Sơn năm xưa sau bao năm xa cách được biểu lộ chân thực, cảm động, hồn hậu trong ngày gặp mặt.

Nhưng chưa có sự bứt phá

Đa dạng, tươi tắn, đó là cảm nhận chung của các nhà chuyên môn cũng như công chúng khi xem triển lãm ảnh nghệ thuật các tỉnh miền núi phía Bắc năm 2009. Tuy nhiên, không ít tác giả chưa có sự tìm tòi, khám phá nên vẫn còn có những bức ảnh bố cục đơn điệu, nội dung trùng lặp. Những ruộng bậc thang vùng cao, những cô gái dân tộc cười e ấp, những đám trẻ thơ cười hồn nhiên, một số cảnh trong các lễ hội truyền thống... dù có sự “gia công” khá kỹ lưỡng của các tác giả, nhưng xem ra chưa làm công chúng hài lòng vì số lượng những bức ảnh về chủ đề này tương đối nhiều, bố cục lại “na ná” nhau và nhất là nó đã xuất hiện quá nhiều trên các ấn phẩm sách, báo, tạp chí trong thời gian qua. Mặt khác, cuộc sống lao động sản xuất, nhất là ở các công trường, nhà máy, xí nghiệp... chưa được các tác giả quan tâm đúng mức nên chỉ xuất hiện vài ba tác phẩm về chủ đề này như: “Khi thành phố lên đèn” của Văn Đức Thành (Điện Biên), “Bền vững cho những công trình” của Xuân Trường và “Thắp sáng sao đêm” của Điêu Chính Tới (Sơn La).

“Nghệ thuật nhiếp ảnh khu vực miền núi phía Bắc rất giàu tiềm năng. Những người cầm máy rất yêu nghề, yêu người và yêu mảnh đất, văn hóa của quê hương, dân tộc mình. Điều đó thật đáng quý. Nhưng tôi mong muốn các bạn cầm máy ở khu vực này cần phải đổi mới chính mình để có sự bứt phá nhiều hơn nữa, sáng tạo được nhiều tác phẩm ảnh độc đáo, hấp dẫn để góp phần làm phong phú thêm nền nghệ thuật nhiếp ảnh của nước ta trong thời kỳ hội nhập hiện nay”-Ông Vũ Đức Tân, Chủ tịch Hội đồng giám khảo Liên hoan ảnh nghệ thuật khu vực miền núi phía Bắc lần thứ IX năm 2009, đã nhấn mạnh như vậy.    

NGUYỄN VĂN HẢI