50 bức tranh của họa sĩ Chu Lượng là 50 người bạn. Họ có thể là những nghệ sĩ, nhà văn có tiếng trong xã hội như: Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm, họa sĩ Thành Chương, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, NSND Trung Hiếu, NSND Quốc Chiêm, nhà văn Bảo Ninh… Họ cũng có thể là những doanh nhân, hay chỉ là người quen của Chu Lượng. Chưa hết, Chu Lượng vẽ cả những người bạn người nước ngoài như giáo sư văn họa Fred Marchant (Đại học Suffurt, Mỹ), nhà thơ Larry Heineman (người Mỹ), Fernando Rendon (Chủ tịch Liên hoan thơ thế giới Medellin 2015)…

Bức chân dung Họa sĩ Thành Chương.

Chu Lượng vẽ họ, vì “Tôi có nhiều bạn bè nhưng nhiều lúc luôn thấy trống vắng. Khi ấy tôi lại mở điện thoại, vậy là những gương mặt bạn bè tôi ngưỡng mộ, khâm phục, yêu quý lại hiện ra. Đó là những người mà tôi đã có dịp ngồi uống trà, uống cà phê để nói chuyện đời, chuyện nghề, chuyện văn hóa nghệ thuật. Tôi chợt nghĩ một ý nghĩ thoáng qua rất nhanh là phải vẽ họ. Tôi thường vẽ họ ngay tại phòng làm việc của cơ quan… Tôi mở triển lãm chân dung cũng chính là để tri ân họ”.

Mỗi người bạn được Chu Lượng ghi lại ở một khoảnh khắc khác nhau. Đó là khoảnh khắc mà tất cả những tác động của đời sống bên ngoài tan đi hết, chỉ còn những gì đẹp đẽ nhất. Vì thế, tranh của Chu Lượng rất khác những bức chân dung khác. Đến nỗi, họa sĩ Thành Chương cũng phải thốt lên: “Tôi đã vẽ hàng ngàn bức tự họa mà toàn là cô đơn, buồn bã, u sầu… Chưa bao giờ tôi thấy mình có cái tinh thần như Lượng thấy. Lượng đã mượn tôi để thể hiện con người và nghệ thuật của mình. Bức chân dung Thành Chương này thật là Chu Lượng, trực tính, hồn nhiên, tử tế và đẹp như chính con người của Lượng vậy”.

Chu Lượng không phải là một họa sĩ cho dù anh từng học vẽ ở một trường nghệ thuật. Nhưng thời đó, anh học vẽ chỉ để kẻ vẽ tranh cổ động. Đến khi con gái đầu lòng ra đời, Chu Lượng bắt đầu đi vẽ tranh truyền thần để kiếm tiền mua sữa cho con. Một ngày, một người đàn ông tìm đến khẩn khoản nhờ Chu Lượng vẽ một bức truyền thần cho mẹ của ông ấy. Bà cụ mới mất vài tiếng trước đó. Cụ chưa có một tấm ảnh nào để làm tang lễ và thờ cúng sau này. Chu Lượng đã đến bên người quá cố. Anh phác thảo gương mặt một người đã giã từ cuộc sống.

Chưa bao giờ Chu Lượng lại vẽ trong một hoàn cảnh, một trạng thái tinh thần như vậy. Đêm đó, anh sống trong bao cảm xúc kỳ lạ. Sau khi vẽ xong tất cả các phần của bức chân dung bà cụ, Chu Lượng ngồi im lặng rất lâu, nhìn bức vẽ như dồn toàn bộ tinh thần để phút cuối cùng cầm bút vẽ đôi mắt của một người đã khuất. Sáng hôm sau, anh mang bức truyền thần đến cho tang chủ. Khi nhìn thấy bức chân dung mẹ mình, tất cả những người con của cụ òa lên khóc: “Mẹ ơi, mẹ đây rồi!”.

Nhiều năm nay, Chu Lượng không cầm cọ. Nhưng đến một ngày cách đây chừng 2 năm, anh lại vẽ chân dung. Đó là chân dung những người bạn đã cùng chia sẻ với Chu Lượng vui buồn của cuộc sống.

Nghệ sĩ Chu Lượng sinh năm 1960, từng tốt nghiệp khoa Mỹ thuật, trường Nghệ thuật Tây Bắc, thạc sĩ lý luận phê bình Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội, hiện là Phó giám đốc Nhà hát Múa rối Thăng Long. Triển lãm “Chu Lượng và những người bạn” được khai mạc và tối 6-3 tới, tại Trung tâm thông tin triển lãm (45 Tràng Tiền, Hà Nội). Triển lãm sẽ trưng bày 50 bức chân dung là những nghệ sĩ nổi tiếng đều là bạn của nghệ sĩ Chu Lượng như: Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Bảo Ninh, Nguyễn Văn Thọ… các họa sĩ: Lê Thiết Cương, Đào Hải Phong, Hoàng Phượng Vỹ, Thành Chương.... 

Bài, ảnh: THÚY NGA