Ý tưởng “1+1>2” của KTS Hoàng Thúc Hào, KTS Marco Ferrera (I-ta-li-a) và các cộng sự

Để có những ý tưởng hay, chỉnh trang Hà Nội trước ngày Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long, bắt đầu từ năm 2003, cuộc thi ý tưởng làm đẹp Hà Nội đầu tiên được tổ chức với tên gọi “Hà Nội 36 phố phường-ý tưởng cho một góc phố đẹp” được tổ chức. Từ đó đến nay cũng đã có thêm vài ba cuộc thi ý tưởng kiến trúc nữa được tổ chức. Nhưng xem ra, con đường để các ý tưởng này trở thành hiện thực còn dài và xa.

Những ý tưởng từ quá khứ...

Năm 2003, mạng Kiến trúc Ashui.com đã phát động cuộc thi sáng tạo giải pháp kiến trúc cho phố cổ Hà Nội. Giải A của cuộc thi thuộc về phương án “Góc phố đời thường”. Phương án này tập trung làm thay đổi vẻ bề ngoài của con phố nhỏ Gia Ngư như cải tạo mặt tiền của các ngôi nhà, tôn cao vỉa hè, lát lại đường, lắp đặt các trang thiết bị đô thị. Đồ án đoạt giải B là những đề xuất giải pháp cải tạo tháp nước vườn hoa Hàng Đậu thành một gallery nghệ thuật. Và đề án đoạt giải C trong cuộc thi này là ý tưởng biến phố gầm cầu đoạn Hàng Cót-Phùng Hưng thành một khu phố đi bộ và bán hàng lưu niệm. Đến năm 2004 mạng Ashui.com lại tiếp tục phát động một cuộc thi kiến trúc nữa với tên gọi “Tôn vinh thành phố”. Cuộc thi này tập trung ý tưởng cải tạo điều kiện sống cho người dân sống trong khu phố cổ, khu nhà tạm, chung cư, vùng ngoại ô và cư dân ven sông. Năm 2007, thêm một cuộc thi nữa được tổ chức bởi Viện Nghiên cứu Kiến trúc với chủ đề “Làm đẹp thành phố”, nhiều đồ án đã tập trung vào giải quyết những điểm bất hợp lý về kiến trúc đô thị. Đặc biệt phải kể đến đồ án đoạt giải nhất với ý tưởng cải tạo lại những dòng sông chết như sông Lừ, sông Sét bằng giải pháp cống ngầm hình hộp các đoạn sông này. Phía bên trên sẽ thiết kế một dòng sông nhân tạo bao quanh là các điểm vui chơi giải trí với hệ thống quán cafe, nhà hàng nhỏ ngoài trời... cùng hệ thống các bãi đỗ xe ngầm. Giải nhất thứ 2 của cuộc thi thuộc về ý tưởng thiết kế đô thị khu vực chợ Hàng Da. Phương án này đưa ra ý tưởng, liên kết giữa một quảng trường ngầm và không gian thương mại-chợ Hàng Da và không gian Văn Hóa-rạp Hồng Hà kết hợp với tuyến phố đi bộ thương mại du lịch Yên Thái phía trên.

Và hiện tại

Đầu tuần qua, Hội Kiến trúc sư Việt Nam đã trao giải thưởng cho 3 phương án xuất sắc nhất của cuộc thi “Ý tưởng quy hoạch hồ Gươm và các vùng phụ cận”. Không có giải nhất, hai giải nhì được trao cho phương án của  Nikken Sekkei Civil Engineering LTD-Nhật Bản do Kiến trúc sư Fujita Tetshushi chủ trì và đề án của nhóm “1+1>2” của KTS Hoàng Thúc Hào, KTS Marco Ferrera (I-ta-li-a) cùng cộng sự. Với mục đích, xây dựng một trung tâm văn hóa giao lưu cho người dân thành phố Hà Nội nhằm hài hòa giữa nhộn nhịp và thanh lịch. KTS người Nhật này đã đề xuất bố trí chuyển đổi không gian, tạo một khu phố quay mặt về phía hồ.  Lấy Bờ Hồ làm trung tâm, hình thành các tuyến phố đi bộ. Không gian ngầm sẽ được tận dụng để phát triển đô thị, xây dựng một ga tàu điện ngầm. Phương án này dành sự chú trọng đặc biệt vào việc tạo tầm nhìn đẹp cho các quảng trường xung quanh hồ bằng mạng lưới cây xanh. Để tránh được tình trạng nhà cao tầng “nuốt” hồ, phương án cũng quy định chiều cao tối đa của các công trình kiến trúc dọc hồ là 16m, chiều cao các tòa nhà ở phía sau là 24m. Việc chiếu sáng cũng được đặc biệt coi trọng. Đây như là một thủ pháp để tạo cảm giác ấm áp cho các điểm nhấn của hồ Gươm như Tháp Rùa, Đền Ngọc Sơn, cầu Thê Húc, tháp Bút, đền Bà Kiệu...

Phương án của nhóm 1+1>2 khá táo bạo khi đề xuất cải tạo lại một số công trình công sở. Theo Kiến trúc sư Hoàng Thúc Hào, xung quanh hồ Gươm tồn tại nhiều điểm bất hợp lý, ví như Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục chỉ có vai trò như một đảo giao thông. Trong khi phía bên cạnh là một khu đất rộng lại chỉ dùng để đỗ ô tô và xe buýt. Phương án này đề xuất, mở rộng diện tích cho Quảng trường kết nối các di tích Đền Ngọc Sơn, Đền Bà Kiệu, chùa Bà Đá, chùa Vũ Thạch và Nhà Thờ Lớn thành một không gian văn hóa tâm linh. Hình thành các tuyến phố đi bộ quanh hồ kết hợp với tuyến đi bộ Hàng Ngang-Hàng Đào. Trong diện tích nghiên cứu không gian Hồ Gươm và các vùng phụ cận, phương án này dành tới 33,24% cho chức năng văn hóa lịch sử cảnh quan; 14,34% diện tích đất ở kết hợp dịch vụ thương mại hiện đại, 13,5% cho công sở, hành chính; 14,78% cho giao thông... Để tạo khoảng mở cho các công sở, phương án cùng đề xuất cải tạo lại mặt đứng của một số tòa nhà quanh hồ, hạ bớt độ cao, thay thế một số vật liệu kiến trúc thân thiện với môi trường hơn đồng thời đưa lên tầng mái những khoảng xanh của cây cối. Để tạo không gian xanh cho “lẵng hoa giữa lòng thành phố”.

Có hiện thực ước mơ?

Theo KTS Lê Việt Hà-Chủ nhiệm mạng Ashui.com, thì tiêu chí chấm giải cho các cuộc thi ý tưởng kiến trúc mà Ashui.com từng tổ chức đều dành điểm rất cao cho các đồ án có tính khả thi. Tất cả những phương án đề xuất, với trình độ kỹ thuật và trình độ xây dựng hiện nay đều có thể làm được. Không khó. KTS Hoàng Thúc Hào cũng cho biết, ý tưởng mà 1+1>2 đưa ra tại cuộc thi Ý tưởng quy hoạch hồ Gươm và vùng phụ cận hoàn toàn có thể thực hiện được bởi đây chỉ là dự án chỉnh trang đô thị. Còn theo KTS Nguyễn Tấn Vạn-Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, trong quá trình xét duyệt giải thưởng, nếu ý tưởng hay mà không có tính khả thi sẽ không được lựa chọn và trao giải. Có điều, khoảng cách giữa ý tưởng về tổ chức không gian, chỉnh trang đô thị và khả năng thực thi bao giờ cũng khá lớn. Khoảng cách này được thu hẹp hay nới rộng phụ thuộc vào chính quyền đô thị hoặc người đặt hàng có quyết tâm thực hiện hay không.

Để những ý tưởng đưa ra trong cuộc thi thiết kế kiến trúc làm đẹp Hà Nội được thực hiện, lẽ dĩ nhiên sẽ phải đụng đến một số lợi ích của các cá nhân và tập thể. Vì thế, để thực hiện được sẽ phải có sự đồng thuận và quyết tâm của các cấp chính quyền và người dân. Có lẽ, cũng phải cần một khoảng thời gian dài nữa, những ý tưởng này mới có thể áp dụng vào thực tế. KTS Nguyễn  Tấn Vạn cho rằng, cái được trước mắt là nó đánh thức được nhận thức của toàn xã hội rằng, đó là không gian thiêng, đó là không gian của cả cộng đồng. Nó cần được gìn giữ, bảo tồn không chỉ cho hôm nay mà cho cả thế hệ mai sau nữa.

Bài và ảnh: QUANG ANH