Cái mới chưa thể lên ngôi

QĐND – Oscar lần thứ 86 năm nay thuần túy là cuộc đua của các bộ phim nghệ thuật, không có chỗ cho các bộ phim “bom tấn” mùa hè nặng tính giải trí có thể chen chân. Đó là nguyên do khiến lễ trao giải vào sáng 3-3 theo giờ Việt Nam tại Nhà hát Dolby (TP Los Angeles, bang California, Hoa Kỳ) không “nóng” như thường lệ. Dẫu vậy, sự kịch tính với cuộc đua “tam mã” hiếm có, với sự lên ngôi xứng đáng cùng với những sự lỡ hẹn đáng tiếc, Oscar năm nay vẫn để lại nhiều dư âm đáng nhớ.

Cuộc đua đến tượng vàng Oscar cho hạng mục “Phim hay nhất” những năm qua thường là cuộc đua “song mã” mà kết quả chẳng mấy khó đoán ở phút chót. Năm nay, có sự khác biệt lớn bởi trước khi lễ trao giải diễn ra cả ba bộ phim là “American hustle” (tựa Việt: “Săn tiền kiểu Mỹ”), “Gravity” (tựa Việt: “Cuộc chiến không trọng lực”) và “12 years a slave” (tựa Việt: “12 năm nô lệ”) đều còn nguyên cơ hội chiến thắng. Ba bộ phim này thay nhau “càn quét” các giải thưởng điện ảnh tiền Oscar khiến giới phê bình càng lúc càng rối trong nhận định, đánh giá. Đến khi các giải thưởng phụ là Quay phim, Dựng phim, Nhạc phim, Hòa âm... được công bố đều thuộc về bộ phim “Cuộc chiến không trọng lực”, người ta đã nghĩ ngay đến việc bộ phim này sẽ chiến thắng ở hạng mục quan trọng nhất. “Cuộc chiến không trọng lực” giàu tính triết luận khiến những người thích sự đổi mới hào hứng, bởi qua nhiều năm những lá phiếu luôn hướng đến bộ phim có tình tiết kịch tính, đề tài đời tư thế sự và đậm tính nhân văn.

Niềm vui của đoàn làm phim “12 năm nô lệ”. Ảnh: cnn.com.

Rút cuộc, mọi hy vọng, mọi đồn đoán đều chưa thể thay đổi truyền thống đè lên giải Oscar khi “12 năm nô lệ” mới là bộ phim chiến thắng ở hạng mục “Phim hay nhất”. “12 năm nô lệ” kể về một nhạc công vĩ cầm da đen tên là Xa-lô-mân bị lừa bán làm nô lệ. Sau những ngày tháng bị đày ải, cuối cùng với sự giúp đỡ của những người da trắng tốt bụng, anh đã được trở lại làm người tự do. Việc “12 năm nô lệ” chiến thắng không có gì đáng phàn nàn nếu xét tổng thể tất cả các yếu tố hợp thành bộ phim. Dù cho đề tài lịch sử về nô lệ da đen không mới, phương pháp thể hiện không có gì độc đáo nhưng người kỹ tính nhất cũng khó mà có thể bắt bẻ một đoạn, một cảnh “non tay” nào từ bộ phim này. Nhìn chung, “12 năm nô lệ” vẫn là một bộ phim hay, để lại nhiều ám ảnh đến người xem; cho dù, bộ phim chỉ giành 3 tượng vàng Oscar so với 9 đề cử ban đầu.

“Săn tiền kiểu Mỹ” tuy cùng dẫn đầu với 10 đề cử như “Cuộc chiến không trọng lực” nhưng chất lượng không thể so bằng khi bộ phim chỉ có mỗi kịch bản hay. Bộ phim kể về bộ đôi nhân tình lừa đảo là Ai-vinh và Xít-ni đã qua mặt cả tội phạm lẫn FBI để vừa kiếm được tiền mà vẫn bảo vệ mạng sống. Nhưng một kịch bản hay chưa phải là tất cả để làm nên một bộ phim hay! Việc đi sâu vào hoàn cảnh đời sống của nhân vật khiến tình tiết bộ phim trở nên dài dòng quá mức cần thiết, gây mệt mỏi cho người xem.

Đáng tiếc hơn cả là trường hợp bộ phim “Cuộc chiến không trọng lực” có kịch bản độc đáo kể về nữ phi hành gia tên là Rai-ân Xtôn bằng trí thông minh đã trở về Trái Đất sau khi các trạm vũ trụ bị hư hỏng hoàn toàn. Bộ phim không chỉ có tình tiết kịch tính, hồi hộp đến nghẹt thở mà sâu xa bộ phim tôn vinh phẩm chất ưu việt của con người. Con người chỉ cần có trí tuệ, lòng can đảm, quyết tâm không chịu buông xuôi sẽ biến điều không thể thành có thể. Bộ phim còn để lại nhiều cảm tình cho người xem với hình ảnh đẹp mê hồn về Trái Đất nhìn từ vũ trụ, cùng với hiệu quả âm thanh hòa hợp với cốt truyện. Tuy nhiên, với đoạn kết thiếu chiều sâu, cùng với diễn xuất chưa ấn tượng của Xan-đra Bu-lốc đã khiến “Cuộc chiến không trọng lực” không phải là một bộ phim toàn bích. Sự khó khăn, nghiệt ngã của điện ảnh-loại hình nghệ thuật tổng hợp là vậy; chỉ một vài yếu tố “vênh” với phần còn lại, lập tức bộ phim giảm giá trị đi khá nhiều. Việc giành chiến thắng 7 trên 10 hạng mục đề cử, trong đó có Oscar cho đạo diễn An-phông-sô Cua-ron; cộng với doanh thu kỷ lục hơn 700 triệu USD (gấp 7 lần kinh phí làm phim) là những sự ghi nhận cho nỗ lực đổi mới của đoàn làm phim “Cuộc chiến không trọng lực”.

Sự đáng tiếc của lễ trao giải Oscar năm nay còn phải kể đến lần thứ 5 tài tử Lê-ô-nát-đô Đi Cáp-ri-ô và nữ diễn viên A-mi A-đam lỗi hẹn với tượng vàng Oscar, phim “Nhất đại tôn sư” của đạo diễn Vương Gia Vệ (Hồng Công, Trung Quốc) tay trắng ra về... Oscar năm nay có điểm hay là tôn vinh thêm nhiều tài năng diễn xuất mới, cá biệt như trường hợp nữ diễn viên trẻ Lu-pi-ta Ni-ăng-o mới đóng hai bộ phim đã có thể cầm trong tay tượng vàng Oscar.

Như vậy, Oscar bên cạnh những giá trị truyền thống vững chắc, cũng có những nét mới đáng chú ý. Và điều quan trọng hơn cả, Oscar vẫn là một sân chơi bình đẳng, ở đẳng cấp cao nhất để bất cứ tổ chức, cá nhân nào xuất thần trong một bộ phim cũng có thể chói sáng, chứ không nhất thiết phải dày dạn kinh nghiệm phim trường mà thiếu những giây phút thăng hoa.

TRẦN HOÀNG HOÀNG