“Báu vật” ở đình Mai Phúc

Đình hiện còn giữ được 28 sắc phong qua các triều đại. Sắc phong có niên đại sớm nhất vào đời vua Lê Gia Tông, niên hiệu Dương Đức thứ 3 (1674). Trong đình có nhiều đồ thờ cổ như đôi chân đèn làm bằng gốm hoa lam, lư hương, bát bửu, bình rượu, chén thờ bằng bạc… Đặc biệt, hiện vật có giá trị phải kể đến cuốn thần tích bằng đồng được lưu giữ tại đình Mai Phúc và được người dân nơi đây coi như một "báu vật".

Cuốn thần tích nặng 5,7kg được khắc trên 12 lá đồng thau vào năm 1920, theo nội dung được viết ở năm Đinh Tỵ niên hiệu Vĩnh Hựu 3 (1737) đời vua Lê Ý Tông, khắc lại bản thần tích do Hàn lâm viện đông các Đại học sĩ Nguyễn Bính soạn năm Hồng Phúc thứ nhất (1572) đời Lê Anh Tông. Ngoài bìa sách đồng có mấy dòng ghi "Đinh triều công thần, nhất vị đại vương, nhất vị công chúa". Nội dung cuốn sách kể về hai vị thần triều Đinh được tôn làm thành hoàng phụng thờ trong đình. Ở phần đầu, sách khắc lại lịch sử nước Nam từ thời Hùng Vương dựng nước trải qua nghìn năm Bắc thuộc đến loạn 12 sứ quân

Phần tiếp theo sách tập trung kể về lai lịch xuất thân của hai vị thần. Vào cuối thế kỷ 10, 12 sứ quân cát cứ chia sẻ đất nước, dân chúng muôn phần lầm than. Khi đó, ở trang Mai Động, huyện Gia Lâm có hai anh em là ông Lê Xuân Vinh và bà Luân Nương đã tập hợp trai tráng trong làng thành đội dân binh, tham gia dẹp loạn, tổ chức đánh sứ quân Nguyễn Khoan, chiếm cứ vùng Tế Giang (nay là vùng Văn Giang, Khoái Châu, Hưng Yên). Sau đó đem quân về Hoa Lư nhập vào quân của Đinh Bộ Lĩnh. Trong sách có chép: "Từ khi ông cùng Đinh Điền yết kiến Đinh Tiên Hoàng. Tiên Hoàng thấy Xuân Vinh tướng mạo oai phong lẫm liệt, thân dài tám thước, sức có thể địch được vạn người, bèn tôn làm Xuân Vinh đại phu, giao cho làm tiên phong sứ đi đánh Ngô sứ quân là Kiều Công Hãn ở Phong Châu. Ông vâng mệnh trở về Mai Động cùng em gái là Luân Nương tiến thẳng đến Phong Châu, đánh với Kiều Công Hãn tại làng Phú Lâm, Bạch Hạc. Anh em ông trong một trận chém được Công Hãn. Quân Ngô đại bại, chạy tán loạn, ông đuổi chém được vô số".

Khi lên ngôi vua, Đinh Tiên Hoàng phong tước vị cho hai công thần Xuân Vinh và Luân Nương. Sau khi hai ngài hóa về trời, vua Đinh nhớ đến công lao của hai anh em bèn gia phong cho ông là "Xuân Vinh hộ quốc tán trị linh đức đại vương", phong cho bà là "Luân Nương trịnh thục từ hoa công chúa". Nhân dân Mai Động theo lệnh vua xây dựng miếu vũ, bốn mùa hương khói. Từ đó về sau, trải qua các triều tiền Lê, Lý, Trần, hậu Lê, thần thường giúp nước, giúp dân rất linh ứng nên nhiều lần được vua gia phong mỹ từ, tán dương công đức.

Phần cuối của sách đồng biên chép ngày hóa của hai ngài cùng việc cúng tế, lễ vật của nhân dân trong vùng. Hiện nay, sách đồng được ban khánh tiết đình Mai Phúc lưu giữ. Cuốn sách đã được nhà nghiên cứu Dương Thị The dịch lại. Đây không chỉ là cuốn sách quý do chất liệu đặc biệt, mà nội dung sách còn là tư liệu quan trọng giúp các nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, khảo cổ khám phá nhiều vấn đề về thời kỳ đầu xây nền độc lập tự chủ của đất nước.

Bài và ảnh: VŨ DUY