Trước hết tôi xin bày tỏ sự vui mừng với việc mở rộng thành phố Hà Nội, đây là tiền đề để chúng ta xây dựng Thủ đô văn minh giàu đẹp hơn. Như từ trước đến nay tôi vẫn nói, Hà Nội chính là vườn ươm của nhiều nhân tài hiệt kiệt xứ Đoài, giờ ta càng thêm tự hào thêm vào trang sử vàng của những danh nhân Hà Nội.

Văn hóa Hà Nội là văn hóa tứ phương hội tụ. Hà Nội có nét thanh lịch, nhưng ta cũng nên nhớ rằng địa phương nào cũng có thanh lịch-thanh lịch theo bản sắc của địa phương, đó là sự đa dạng của văn hóa. Tôi đã từng ví, Hà Nội giống trái tim, máu từ khắp cơ thể đổ về trái tim, và trái tim co bóp để truyền đi dòng máu cho khắp cơ thể. Văn hóa địa phương đổ về Hà Nội được chưng cất trở nên thuần khiết, tinh tế rồi tỏa đi khắp địa phương. Đó là sự giao hòa có phát triển giữa văn hóa Hà Nội với các địa phương. Văn hóa Hà Tây sẽ được lợi nhờ văn hóa Hà Nội, nhân dân sẽ tự biết gọt giũa, chưng cất, làm đẹp thêm cho văn hóa địa phương mình. Có người lại hỏi, liệu văn hóa xứ Đoài xưa có mất không, tôi nghĩ rằng sẽ không mất, bởi trong quá trình chưng cất, người dân sẽ tự mình giữ lại nét đẹp trong văn hóa địa phương. Xin ví dụ ở hương âm. Nay ta vẫn biết người Ba Vì thường thêm dấu sắc vào nhiều từ. Người ngoài nghe có thể không hiểu, qua chưng cất, người Ba Vì sẽ phải tự điều chỉnh lại một số từ, một số cách phát âm cho mọi người dễ nghe, dễ hiểu. Có câu thơ của Trương Hạ Chi, tể tướng đời Đường (Trung Quốc): Thiếu tiểu li gia lão đại hồi/Hương âm vô cải mãn mao thôi (nghĩa là: Nhỏ dời quê hương, già mới về/Tóc thưa đầu bạc giọng quê hương chưa đổi). Mới biết, hương âm là một phần của văn hóa địa phương, vùng miền, không thể mất đi được. Hương âm Ba Vì sẽ không mất mà trở nên dễ hiểu hơn.

Khi trở thành người Hà Nội ta cần lưu ý tránh sự kỳ thị với địa phương khác. Văn minh Hà Nội có thể phong phú, hiện đại hơn nhiều nơi, nhưng văn hóa Hà Nội cũng là một trong đa dạng văn hóa các dân tộc Việt Nam.

Đông Hà ghi