Một tiết mục biểu diễn tại hội thi. Ảnh theo internet

Trong ba ngày từ 19 đến 22-5 vừa qua, tại Hà Nội đã diễn ra cuộc thi “Tài năng biểu diễn múa trẻ 2008”. Đây là một hoạt động của ngành múa chào mừng kỷ niệm 118 năm ngày sinh nhật Bác, đồng thời cũng là cuộc thi có trách nhiệm làm nền tảng và là cơ sở vững chắc để chuẩn bị cho những cuộc thi tiếp theo mang tính định kỳ của ngành múa (dự tính 3 năm/1 lần), nhằm phát hiện tài năng, khuyến khích, động viên kịp thời các nghệ sĩ biểu diễn múa đã dành nhiều tâm huyết, công sức sáng tạo, đóng góp cho sự nghiệp phát triển nền nghệ thuật Múa Việt Nam.

Bước đột phá và tính đồng đều

Cuộc thi “Tài năng biểu diễn múa trẻ 2008”, nếu xét về số lượng có thể coi là một bước đột phá so với tất cả các cuộc múa đã từng diễn ra trước đó. Mặc dù chính thức bước vào cuộc thi có giảm hơn so với số đăng ký nhưng con số 49 thí sinh đến từ 24 đoàn với 104 tiết mục quả khiến người ta bất ngờ. Bà Chu Thúy Quỳnh, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam cho biết: “Lúc đầu chúng tôi chỉ hy vọng có được khoảng 20 em đăng ký với 40 tiết mục là thành công lắm rồi, bởi dàn dựng một tác phẩm múa dự thi không phải là điều đơn giản. Thế nên khi cầm trên tay danh sách này, tôi cảm thấy rất bất ngờ và hạnh phúc, bởi tôi cảm thấy có một lớp nghệ sĩ trẻ, các em không chỉ đông đảo hơn lứa chúng tôi mà còn giàu nhiệt tình, đam mê nữa”. Thêm một thành công về những con số của cuộc thi này là sự có mặt khá đầy đủ các diễn viên múa đến từ các vùng miền, các đoàn trung ương, địa phương, vùng sâu, vùng cao và đáng mừng hơn những cuộc thi trước, ở cuộc thi này người xem có quyền hy vọng về sự phát triển nghệ thuật múa rộng khắp khi các đoàn địa phương khác không bị “lép vé” so với các đoàn Hà Nội và TP Hồ Chí Minh như giai đoạn trước. Thậm chí có những địa phương như Vĩnh Phúc, Hà Tĩnh trước kia gần như không phát triển nghệ thuật múa thì nay cũng có thể đứng ngang hàng với các đoàn bạn, trình độ không cách nhau bao xa.

Mặt bằng mới bài bản

Về chất lượng của cuộc thi, điều đáng ghi nhận đầu tiên là các em đều rất trẻ, lớn nhất mới có 24 tuổi (dù quy định của BTC cho phép tối đa là 30). Đây là lực lượng vừa đủ độ đẹp nhất để tham gia biểu diễn nghệ thuật múa. Nhưng trước hết, nói như bà Chu Thúy Quỳnh, ở các em có sự đam mê, yêu nghề. Mỗi em tham dự cuộc thi này cũng phải mất ít nhất vài ba tháng để tập luyện, chuẩn bị trang phục, tác phẩm, sức khỏe… đặc biệt khó khăn là khâu lựa chọn tác phẩm. Bởi vậy mặt bằng chung năm nay, các tác phẩm nhìn chung là mới, ngay cả các đoàn nhỏ cũng thực hiện được nhiều tác phẩm có kỹ thuật cao, có ý nghĩa và phù hợp với diễn viên.

49 thí sinh với 104 tiết mục, khá đa dạng về phong cách, thể loại nhưng lại gần như đồng đều nhau về chất lượng. Nếu Tạ Thùy Chi (Trường múa TP Hồ Chí Minh) khi mạnh mẽ dứt khoát ở Tổ ba người, khi điêu luyện ở Nam phương mẫu tế thì Trần Tiến Huy (Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam) lại nhất quán trong những tiết mục mang âm hưởng dân gian Đi theo tiếng gọi và Tiếng vọng. Nếu Nguyễn Võ Phương Duy, An Hồng Nhung, Lâm Thị Thanh Nga lãng mạn ở những tiết mục hiện đại như Cho tình yêu, Giữa dòng thì Nguyễn Hải Linh, Nguyễn Phương Linh, Hồ Phi Điệp lại gây ấn tượng bởi kỹ thuật và phong thái chuyên nghiệp ở những tiết mục mang phong cách truyền thống như Vọng cổ nam xuân, Sen...

Dù vậy, nhiều người không bất ngờ trước chất lượng khá cao của cuộc thi bởi các thí sinh dự thi lần này hầu như đều là các diễn viên trẻ tài năng của các nhà hát, các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp, được đào tạo bài bản. Điều đó tạo điều kiện cho họ được rèn giũa thường xuyên và khi có cơ hội đến với cuộc thi này, họ bộc lộ tất cả những gì đã thu lượm được từ những bài học, những lần đi diễn. Hình ảnh các thí sinh đến với cuộc thi là sự thể hiện những gì tinh tuý nhất họ đã chuốt được cho mình, từ một cái nhíu mày biểu cảm đến cách lựa chọn bộ trang phục phù hợp với nội dung, phô được những nhịp điệu đẹp đẽ nhất. Đó cũng là một trong những lý do mà cuộc thi này được coi là có tính chuyên nghiệp cao và sẽ tạo đà cho sự phát triển của ngành Múa Việt Nam trong thời gian tới.

Một biểu hiện khác của tính chuyên nghiệp là sự đổi mới, sáng tạo của cuộc thi. Sau cuộc thi “Tác phẩm múa ít người 2007”, nhiều người không khỏi băn khoăn về việc ngày càng có ít tác phẩm múa ít người mang dấu ấn Việt Nam thì tại cuộc thi này, thông qua việc sáng tạo tác phẩm phục vụ các thí sinh dự thi, nhiều biên đạo đã “trình làng” những vở diễn mới tinh, có chất lượng cao, được chú ý nhất là tác phẩm “Tổ ba người” do Thùy Chi tự biên đạo và trình diễn. Bên cạnh đó, không thể không nói tới sự đổi mới của chính các nghệ sĩ. Nếu không nhắc tới những vở diễn mới lần đầu ra mắt, đòi hỏi sự luyện tập kỳ công của các nghệ sĩ như Màu thời gian, Dòng đời, Chú Tễu thì chúng ta vẫn ghi nhận sự đổi mới này ở chỗ họ đã “làm mới” các tác phẩm cũ, đã trở nên quen thuộc với người xem như Cánh chim và ánh sáng mặt trời (Nguyễn Văn Vương), Văn Võ (Phan Văn Lương), Ước (Lê Văn Thao)…

Tuy nhiên, vẫn dễ dàng nhận ra một hạn chế chung của các thí sinh tham dự cuộc thi này là thể lực kém. Hầu như sau khi biểu diễn một tác phẩm các em đều có phần đuối sức (phải chăng vì thế nên BTC sắp xếp hai tiết mục của các em luân phiên xa nhau). Yếu tố này khiến cho nhiều tiết mục bị “thấp điểm” đi khi tại các điểm dừng, thí sinh không thể hiện được sự dứt khoát và sắc. Cũng chính yếu tố này khiến cho cuộc thi cũng không phải là ngoại lệ của ngành Múa Việt Nam: đó là các nam diễn viên múa tốt hơn nữ. Song, hạn chế ấy cũng đang dần được khắc phục, và nhìn về tương lai ngành múa, nói như Chủ tịch hội Chu Thúy Quỳnh, “những tiềm năng nghệ thuật múa đang được khai mở. Chúng ta hoàn toàn có thể tin vào điều đó. Các em đã cho thấy, ngành Múa đang có một lực lượng không chỉ trẻ, đông đảo mà còn đầy lòng say mê và ý thức cách tân”.

Sau cuộc thi, BTC sẽ tạo điều kiện để các hạt giống phát triển bằng cách thu xếp biên chế và cho đi tu nghiệp ở nước ngoài.

PHẠM THÀNH HUYÊN