Học sinh giỏi Văn nhưng đam mê Toán

Nói về niềm đam mê Toán học, GS Sĩ Đức Quang cho hay trong tất cả các môn học, Toán là môn anh thích và học tốt nhất. “Hồi THCS, tôi là thành viên thuộc đội tuyển học sinh giỏi Văn của trường. Thế nhưng, vô tình được cậu bạn thân cho mượn một số tập Toán học tuổi trẻ, ngay lập tức tôi bị “mê mẩn” theo những định lý, công thức và chứng minh đẹp đẽ trong đó. Đặc biệt, sau đó, một cậu bạn thân khác đã tặng tôi cuốn sách 35 năm Toán học và tuổi trẻ tập hợp những câu chuyện về các nhà Toán học và những bài toán rất thú vị. Vậy là tôi cuốn theo và đam mê với Toán học lúc nào không hay” - GS Quang chia sẻ. Khi thi THPT, anh quyết định dự thi vào lớp chuyên Toán của THPT Hoàng Văn Thụ (Hòa Bình).

leftcenterrightdel
GS Sĩ Đức Quang.

Sinh ra trong gia đình có 5 anh chị em, bố mẹ làm nghề sản xuất và bán đậu phụ, quanh năm lam lũ với cuộc sống sinh nhai kiếm tiền nên cậu học trò Sĩ Đức Quang năm ấy không biết đến hai từ đi học thêm là gì, sách vở, tài liệu anh học phần nhiều cũng đều là mượn và dùng lại.

GS Quang cho hay suốt 3 năm THPT, anh luôn đau đáu rằng nếu thi ĐH thì phải lựa chọn trường nào để bố mẹ không bị áp lực về việc nuôi con học ĐH. “Tôi chọn Học viện Kỹ thuật Quân sự. Lý do duy nhất là khi học ở đó tôi được hỗ trợ các chi phí ăn ở, đi lại, hơn nữa lại không phải lo đến vấn đề việc làm trong tương lai. Tôi hoàn toàn không rõ nếu tốt nghiệp Học viện Kỹ thuật Quân sự thì công việc trong tương lai sẽ là gì”, GS Quang kể lại.

Năm 1999, anh chỉ đăng ký hồ sơ xét tuyển duy nhất vào Học viện Kỹ thuật Quân sự. Nhưng sau đó, một cánh cửa khác mở ra với GS Sĩ Đức Quang. Vì đoạt giải học sinh giỏi quốc gia nên anh được tuyển thẳng đại học. Mất rất nhiều thời gian trăn trở, cuối cùng anh đăng ký vào Trường ĐH Sư phạm Hà Nội.

“Tôi lúc nào cũng bần thần vì suốt 2 năm tiếp xúc với Toán sơ cấp, niềm đam mê đã quá lớn và chỉ cần nghĩ đến việc sau này mình không được học Toán, nghiên cứu Toán, chia tay với Toán thì tôi không muốn làm bất cứ thứ gì. Có thể nói đó là thời điểm mất phương hướng, mâu thuẫn bởi những lựa chọn và hễ nghĩ là không học Toán nữa thì tôi… không chịu nổi”, GS Quang tâm sự.

“Tôi quyết định thay đổi, thay đổi để theo đuổi niềm đam mê, và tình yêu Toán học lúc đó là lý do để tôi tiếp tục cố gắng phấn đấu. Tôi đã gọi điện về khoa Toán trường sư phạm để tìm hiểu thông tin về mô hình đào tạo sư phạm toán chất lượng cao. Cơ duyên thế nào, tôi gặp được một giảng viên khoa Toán trả lời điện thoại. Thầy nói rất cụ thể chi tiết và ngay lúc đó tôi tôi đã cảm nhận được sự quan tâm của các thầy với những sinh viên ở vùng xa xôi. Đó cũng là một trong những lý do tôi quyết định đến với sư phạm để theo đuổi niềm đam mê Toán học”, tân GS chia sẻ.

“Cú sốc” 1,1 triệu/tháng

Sau khi tốt ngiệp ĐH năm 2003, GS Sĩ Đức Quang tiếp tục học thạc sĩ tại Trường ĐH Sư phạm. Năm 2007, anh học tiến sĩ tại Trường ĐH Tokyo, Nhật Bản và về nước vào năm 2010. GS Quang tâm sự, thời điểm này cũng chính là thời điểm anh khó khăn nhất khi trở về công tác ở ĐH Sư phạm Hà Nội với mức lương cứng và phụ khoảng 1,1 triệu/tháng.

“Tôi vừa duy trì sinh hoạt vừa làm nghiên cứu trong điều kiện không dư dả về kinh. Thời gian đó tôi cũng rất sốc vì lúc ấy đã 28 tuổi rồi. Tôi đã tự đăt ra câu hỏi nếu cứ tiếp tục thế này thì cầm cự được đến bao giờ. Vì tôi đã từng chứng kiến nhiều người giống tôi, khi trở về nước với mức lương như vậy và họ phải quyết định rẽ sang ngang là đi dạy thêm để trang trải cuộc sống”, GS Quang chia sẻ.

Đó cũng chính là thời điểm bước ngoặt của những người nghiên cứu như anh vì chuyển từ nghiên cứu có người hướng dẫn sang nghiên cứu độc lập. “May mắn đến khoảng năm 2012, chương trình trọng điểm quốc gia phát triển Toán học giai đoạn 2010-2020 bắt đầu đi vào vận hành và các nhà nghiên cứu bắt đầu được hỗ trợ”, GS Quang cho biết.

Chương trình đầu tiên là thành lập Viện nghiên cứu cao cấp về Toán. GS Quang có thêm những khoản phụ cấp đủ để đảm bảo cuộc sống nghiên cứu. Song song với đó còn có các quỹ, chương trình hỗ trợ khác nhau. Những thứ ấy đã đảm bảo giúp các nhà nghiên cứu sống được bằng làm khoa học.

Không ít nhà khoa học thành công lựa chọn môi trường làm việc tại các trường ĐH nước ngoài. Chia sẻ về điều này, GS Sĩ Đức Quang cho hay, đối với anh kể cả không được phong GS thì việc mở rộng quan hệ quốc tế với người làm Toán chuyên nghiệp là điều kiện bắt buộc. Tuy nhiên, anh khẳng định, mình chưa nghĩ đến việc sẽ rời hẳn Việt Nam để làm cho một đơn vị nào ở nước ngoài mà chỉ nghĩ sẽ phải hợp tác quốc tế để học hỏi thêm.

“Tôi thường hay sang Pháp và Đức với thời gian một vài tháng để trao đổi khoa học giữa hai bên. Bản thân khi ra nước ngoài tôi luôn tâm niệm, mình phải có trách nhiệm và nghĩa vụ đối với cơ sở đào tạo mình và với cộng đồng khoa học của mình. Tất nhiên, khi ở nước ngoài tôi có điều kiện học hỏi nhiều hơn khi thường xuyên được tiếp xúc với những chuyên gia hàng đầu về Toán học, cuộc sống được hưởng phúc lợi tốt hơn. Thế nhưng với tôi, những góp thiết thực cho cộng đồng Toán học của Việt Nam là một điều rất tuyệt vời. Tôi nghĩ mình phải cố gắng hơn nữa trên con đường nghiên cứu. Bởi lẽ, khoa học không có điểm dừng và tốc độ phát triển rất nhanh, nếu không liên tục cập nhật mình sẽ biến trở thành người lạc hậu”, GS Quang cho biết.

Vẫn chờ “duyên số”

Ở tuổi 38, GS Sĩ Đức Quang vẫn là người độc thân. “Thực ra tôi cũng mong có một gia đình nhỏ của riêng mình để yêu thương và san sẻ yêu thương”, GS Quang cười cho biết. Tuy nhiên, anh cho hay chưa có dự định thời điểm nào sẽ lập gia đình vì với anh bất kỳ khi nào gặp được tâm đầu ý hợp thì sẽ kết hôn. Có lẽ bây giờ duyên số của anh chưa đến.

"Thực ra, tôi không có tiêu chuẩn gì cho người bạn đời cả nhưng tôi nghĩ cái quan trọng nhất bạn đời phải là người tri kỷ với nhau. Bởi lẽ, chỉ có tri kỷ mới chia sẻ được tất cả mọi thứ trong cuộc sống”, GS Sĩ Đức Quang chia sẻ.

Mọi người đừng nghĩ “tôi chỉ suốt ngày ở phòng nghiên cứu nên bị ế vợ nhé”, GS Sĩ Đức Quang hài hước. Anh cho hay khi nghiên cứu ở bậc cao hơn, không phải lúc nào anh cũng ngồi trong phòng làm việc. “Muốn nghiên cứu khoa học cần phải có sự sáng tạo, cũng phải ra ngoài mới bật ra được ý tưởng sáng tạo. Muốn sáng tạo thì cần một chút tự do và một chút lãng mạn. Cho nên, những lúc áp lực tôi thường đọc tiểu thuyết của Jack London hay những truyện dã sử của Trung Hoa, truyện kiếm hiệp. Ngoài thời gian lên lớp giảng dạy, nghiên cứu tôi cũng dành thời gian ngồi café, đọc sách, leo núi… chứ không chôn chân trong phòng nghiên cứu như mọi người hay nghĩ” - GS Sĩ Đức Quang bật mí.

THANH HOÀNG