Nhiều làng nghề trước đây khá nổi tiếng nhưng hiện nay chỉ còn lác đác vài hộ bám nghề, như: Làng dệt chiếu Bình An, làng nem Thủ Đức, làng đúc lư đồng An Hội… Bởi vậy, nhiều giá trị văn hóa của làng nghề thủ công truyền thống dần bị mai một, bí quyết nghề nghiệp bị thất truyền. Ý nghĩa đích thực, sâu xa ngoài giá trị vật chất của mỗi sản phẩm không được truyền lại cho thế hệ sau để phát huy dẫn đến mất bản sắc nghề, không đáp ứng được nhu cầu của người tiêu thụ. Điều này đặt ra yêu cầu, bảo tồn làng nghề sao cho thật hiệu quả, hợp lý!

Trên thực tế, sự tồn tại của các làng nghề ở TP Hồ Chí Minh không chỉ đơn thuần tạo ra sản phẩm, trao đổi thương mại mà còn có giá trị về văn hóa, lịch sử, khẳng định tính đa dạng trong cộng đồng đời sống xã hội. Hiện nay, một số làng nghề ở thành phố vẫn hoạt động thường xuyên, giải quyết việc làm cho một bộ phận người lao động địa phương. Tuy nhiên, số lượng làng nghề đủ khả năng tồn tại trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt còn quá ít và cũng bị thu hẹp quy mô. Do vậy, để bảo tồn và phát triển các làng nghề truyền thống, ngoài nhận thức, quyết tâm của những chủ nhân làng nghề cần trách nhiệm và sự hỗ trợ của chính quyền địa phương thông qua cơ chế, chính sách, công tác quản lý, định hướng phát triển nghề… Làng nghề thủ công vẫn có những nét riêng không bị pha trộn trong thời buổi kỹ thuật công nghệ. Song, những nét tinh túy nằm ở bàn tay tài hoa của các nghệ nhân. Cho nên, vấn đề truyền nghề cũng cần được chính quyền sở tại giải quyết thấu đáo.

Điều đáng lưu tâm là, quá trình bảo tồn, phát triển làng nghề cần xem xét tổng thể các yếu tố liên quan; rà soát kỹ lưỡng và đánh giá chính xác mức độ tồn tại, tiềm năng phát triển của nó trên thực tế; những giá trị thiết thực của làng nghề đối với xã hội và thị hiếu của người tiêu dùng đối với những sản phẩm của làng nghề đưa ra thị trường. Điều này đồng nghĩa với việc lựa chọn làng nghề, cân nhắc thứ tự, mức độ bảo tồn, phát triển từng loại hình nghề truyền thống sao cho hợp lý gắn với giải quyết bài toán môi trường do làng nghề gây ra trong nội ô thành phố. Đặc biệt, các cơ quan chức năng của thành phố cần định hướng, tư vấn, dạy nghề để bảo tồn giá trị truyền thống; đồng thời, tăng cường tuyên truyền cho toàn dân hiểu rõ vai trò của làng nghề để cùng chung tay bảo tồn, giữ gìn những nét văn hóa đặc trưng và nâng cao giá trị kinh tế của làng nghề trong tiến trình hội nhập, phát triển.

HÀ BÌNH AN