Ngày 24-6, Chính phủ Oman thông báo đã phối hợp với Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) thiết lập một hành lang hàng hải tạm thời nhằm hỗ trợ các tàu thuyền lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz sau thời gian dài gián đoạn do xung đột tại Trung Đông.
Các tàu có nhu cầu sử dụng hành lang hàng hải này sẽ phải phối hợp với IMO và tuân thủ các tọa độ hàng hải do tổ chức này cùng giới chức Oman công bố. Biện pháp trên được triển khai nhằm bảo đảm an toàn cho hoạt động vận tải biển trong giai đoạn các tuyến hàng hải tại khu vực đang từng bước được khôi phục.
 |
Eo biển Hormuz. Ảnh: THX/TTXVN
|
Oman cho biết mục tiêu của sáng kiến là duy trì quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz phù hợp với luật pháp quốc tế và Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, trong đó khẳng định quyền lưu thông qua các tuyến hàng hải quốc tế mà không bị áp đặt các loại phí quá cảnh.
*Ngày 23-6, Thống đốc Ngân hàng trung ương Iran, ông Abdolnaser Hemmati cho biết nước này hoàn toàn có thể sử dụng số tiền bị đóng băng được giải ngân theo thỏa thuận với Washington để mua nông sản của Mỹ, song phủ nhận tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng thỏa thuận này buộc Iran phải chi số tiền đó cho hàng xuất khẩu của Mỹ.
Trước đó cùng ngày, Tổng thống Trump cho biết số tiền của Iran sẽ được "sử dụng để mua thực phẩm và vật tư y tế, hoàn toàn từ Mỹ, bao gồm ngô, lúa mì và đậu nành từ những người nông dân Mỹ".
Đáp lại, Thống đốc Hemmati đã trấn an người dân Iran rằng không có yêu cầu nào như vậy trong các bản ghi nhớ đã được ký kết trong các cuộc đàm phán và Iran không có nghĩa vụ phải mua hàng từ Mỹ. Tuy nhiên, ông nói thêm rằng việc mua hàng từ Mỹ "cũng không vấn đề gì" nếu giá cả và chất lượng hàng hóa thiết yếu đều cạnh tranh.
Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc, ông Ali Bahreini khẳng định Iran là bên duy nhất có quyền quyết định cách thức sử dụng các tài sản được giải tỏa và sẽ không chấp nhận bất kỳ sự can thiệp hay ảnh hưởng nào từ các quốc gia khác đối với quá trình này.
Trong một diễn biến khác, ngày 23-6, Lầu Năm Góc đã thông báo với các thượng nghị sĩ rằng họ cần khoảng 80 tỷ USD, chủ yếu để trang trải chi phí cho chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran, bổ sung vào khoản chi tiêu quân sự khổng lồ mà Tổng thống Trump đang tìm kiếm. Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Pete Hegseth đang tích cực vận động tại Quốc hội trước khi đưa ra yêu cầu chính thức.
TTXVN
Cùng với việc tuyên bố đạt thỏa thuận hòa bình, Mỹ và Iran đã cam kết mở lại eo biển Hormuz, vốn bị phong tỏa phần lớn kể từ khi chiến tranh Trung Đông bùng nổ. Tuy nhiên, ngay cả khi điều đó thực sự xảy ra, việc khôi phục giao thông qua eo biển Hormuz về mức trước chiến tranh vẫn đứng trước những thách thức đáng kể, một phần vì mối đe dọa thủy lôi ở tuyến đường vận chuyển dầu khí quan trọng nhất thế giới này.
Ngày 21-6, các nước trung gian là Pakistan và Qatar ra tuyên bố chung cho biết Iran và Mỹ đã nhất trí thiết lập một “đường dây liên lạc” nhằm tránh các sự cố tại eo biển Hormuz, cũng như thành lập một “nhóm điều phối tránh xung đột” với Lebanon nhằm chấm dứt các hoạt động quân sự.
Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran ngày 20-6 tuyên bố đóng eo biển Hormuz đối với hoạt động hàng hải, với lý do Mỹ vi phạm các cam kết trong thỏa thuận chấm dứt xung đột gần đây giữa hai bên và Israel tiếp tục các hoạt động quân sự tại miền Nam Lebanon.