Tuyên bố được đưa ra chỉ vài giờ sau khi nhà lãnh đạo Mỹ đe dọa sẽ gia tăng sức ép quân sự và giành quyền kiểm soát ngành công nghiệp dầu mỏ của Iran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Phòng Bầu dục của Nhà Trắng ở Washington, D.C., ngày 11-6. Ảnh: Reuters. 

Trước đó, Mỹ và Iran liên tục có những hành động quân sự đáp trả lẫn nhau. Quân đội Mỹ tiến hành các đợt không kích nhằm vào một số mục tiêu quân sự của Iran, trong khi Tehran tuyên bố thực hiện các cuộc tấn công trả đũa nhằm vào những cơ sở có liên quan đến lực lượng Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh. Các diễn biến này khiến cộng đồng quốc tế lo ngại nguy cơ bùng phát một cuộc xung đột quy mô lớn giữa hai quốc gia.

Tuy nhiên, trong tuyên bố ngày 11-6, Tổng thống Trump cho biết ông quyết định tạm dừng các kế hoạch tấn công mới vì nhận thấy cơ hội đạt được một thỏa thuận hòa bình đang gia tăng. Nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh các cuộc tiếp xúc với phía Iran đã đạt được những bước tiến quan trọng và việc tiếp tục sử dụng biện pháp quân sự có thể làm ảnh hưởng đến triển vọng đàm phán. Ông cũng bày tỏ kỳ vọng một thỏa thuận gia hạn lệnh ngừng bắn được thiết lập từ tháng 4 sẽ được hoàn tất trong vài ngày tới.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmail Baghaei, cho biết dự thảo thỏa thuận hiện “về cơ bản đã hoàn tất”. Tuy nhiên, ông cho rằng những thay đổi và mâu thuẫn trong lập trường của Mỹ đang gây khó khăn cho tiến trình đàm phán.

Một trong những vấn đề then chốt của các cuộc thương lượng vẫn là chương trình hạt nhân của Iran. Mỹ và Israel lo ngại chương trình này có thể dẫn tới việc Tehran phát triển vũ khí hạt nhân, trong khi Iran khẳng định các hoạt động hạt nhân của nước này chỉ phục vụ mục đích hòa bình. Ngoài ra, quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ và khí đốt toàn cầu - cũng là một nội dung quan trọng trong các cuộc đàm phán.

Động thái của Tổng thống Donald Trump ngay lập tức nhận được sự quan tâm của cộng đồng quốc tế. Nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế, trong đó có Liên hợp quốc, bày tỏ hoan nghênh việc các bên ưu tiên giải pháp đối thoại thay vì tiếp tục leo thang quân sự. Dù vậy, giới quan sát cho rằng tiến trình đàm phán vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Tuy nhiên, việc Mỹ hủy kế hoạch tấn công mới và các cuộc tiếp xúc ngoại giao vẫn được duy trì cho thấy cánh cửa đối thoại chưa khép lại. Đây được xem là cơ hội quan trọng để hai bên tìm kiếm một giải pháp hòa bình, góp phần giảm căng thẳng tại Trung Đông và hạn chế những tác động tiêu cực đối với an ninh, kinh tế toàn cầu.