Vụ án “đầu độc” hồ sinh vật cảnh

Hồ Yangzonghai ở Vân Nam. Ảnh: Sohu.com

Chỉ vì chạy đua tăng trưởng kinh tế và thu nhiều tiền thuế mà một số quan chức cao cấp của tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) đã buông lỏng công tác quản lý và giám sát môi trường, khiến một công ty hóa chất nhiều năm liền “đầu độc” hồ sinh vật cảnh nổi tiếng ở tỉnh này.

Tờ Tin tức Trung Quốc (CNS) cho biết, từ tháng 7-2008 có ít nhất 26.000 người ở tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) đã bị cắt nguồn nước sinh hoạt sau khi hồ sinh vật cảnh Yangzonghai nổi tiếng ở tỉnh này bị phát hiện nhiễm thạch tín và một số hóa chất ở nồng độ cao vào tháng 6. Công ty hóa chất Thương mại và Công nghiệp Jinye bị tình nghi là thủ phạm chính gây ô nhiễm hồ Yangzonghai.

Vụ “đầu độc” hồ Yangzonghai gần đây mới bị phanh phui, nhưng theo lời kể của các cư dân sinh sống quanh hồ, Công ty Jinye đã xả chất thải là các hóa chất độc hại ra hồ từ nhiều năm qua. CNS cho biết, các quan chức đã phớt lờ cảnh báo của người dân về khả năng môi trường tại hồ Yangzonghai đang bị nhiễm độc vì họ nhiều lần nhìn thấy các loại sinh vật chết và nổi lềnh phềnh trên mặt hồ. Mặc dù đã có một số người dân phàn nàn rằng bị nhức đầu, mệt mỏi sau một thời gian dài sử dụng nguồn nước từ hồ, nhưng các cấp lãnh đạo vẫn chẳng thấy có phản hồi.

Theo đánh giá của Tân Hoa xã, do mù quáng chạy theo thành tích tăng trưởng kinh tế và mờ mắt trước những khoản thuế khổng lồ mà các doanh nghiệp nộp vào ngân sách hằng năm, chính quyền địa phương đã coi nhẹ nhiệm vụ bảo vệ môi trường của hồ sinh vật cảnh nổi tiếng này, bất chấp chỉ thị của Chính phủ về việc coi công tác gìn giữ môi trường ở đây là ưu tiên hàng đầu. Chỉ tính riêng trong năm 2007, Công ty hóa chất Jinye đã nộp thuế 11 triệu nhân dân tệ (tương đương 1,6 triệu USD) vào ngân sách của tỉnh.

Hiện, hầu hết dân cư sinh sống ở khu vực hồ Yangzonghai đã được cung cấp nước dùng từ một nguồn khác. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 200 người chưa được cung cấp nước sạch. Cơ quan điều tra đã bắt giữ 3 nhà lãnh đạo của Công ty Jinye để thẩm vấn. Nếu bị kết luận có tội, những người này sẽ phải đối mặt với khả năng bị truy tố trách nhiệm hình sự. Những quan chức đã “góp phần” để xảy ra tình trạng ô nhiễm này cũng đã bị xử lý. Theo Tân Hoa xã, ít nhất 18 quan chức các cấp ở tỉnh Vân Nam, trong đó có Phó tỉnh trưởng, đã bị cách chức hoặc đình chỉ công tác để chờ kết quả điều tra. Ngoài ra, 8 quan chức dính líu tới vụ việc cũng bị giáng chức.

Theo ước tính của các chuyên gia, phải mất ít nhất khoảng 3 năm và vài tỷ nhân dân tệ (tương đương hàng trăm triệu USD) để làm sạch nước hồ. Hồ Yangzonghai, một trong rất ít khu sinh vật cảnh ở tỉnh Vân Nam, nổi tiếng về mức độ đa dạng sinh học và cảnh quan đẹp. Đây là địa điểm du lịch nổi tiếng ở tỉnh Vân Nam. Tuy nhiên, cũng giống như phần lớn các hồ và sông khác ở Trung Quốc, hồ Yangzonghai bị ô nhiễm nặng do ảnh hưởng của tình trạng phát triển kinh tế thiếu kiểm soát trong gần 30 năm qua.

Theo tờ Nhân dân Nhật báo, Ủy ban Giám sát môi trường Trung Quốc đã cảnh báo rằng, lãnh đạo các địa phương sẽ bị phạt nặng nếu như không làm sạch một số sông và hồ lớn tại nước này. Tháng 9 vừa qua, Bộ Bảo vệ Môi trường Trung Quốc (MEP) đã gửi thông cáo tới 21 lãnh đạo cấp tỉnh, trong đó nhấn mạnh, những quan chức này sẽ phải giải trình cụ thể về lý do tại sao những sông, hồ thuộc địa bàn họ quản lý đang tiếp tục bị ô nhiễm. Trước đó, 21 quan chức này đã gửi báo cáo hằng năm về kế hoạch bảo vệ môi trường tại lưu vực các sông Huaihe, Haihe, Liaohe, Songhua, đoạn giữa và thượng lưu sông Yangtze, Yellow cũng như tình hình bảo vệ môi trường tại hồ Chaohu và Dianchi. Bộ trưởng MEP Zhou Shengxian tuyên bố rằng, những tỉnh không đáp ứng được mục tiêu đề ra sẽ phải hoàn toàn chịu trách nhiệm.

Với mục tiêu cắt giảm mức độ ô nhiễm môi trường nước 10% trong thời gian từ 2005 đến 2010 mà Chính phủ Trung Quốc đã đề ra, theo Bộ trưởng Zhou, trong vòng hai năm qua, mức ô nhiễm chỉ giảm được 2,3%.

Để hoàn thành nốt mục tiêu 7,7% còn lại, MEP đã gửi kiến nghị lên quốc hội yêu cầu được phép giam giữ từ 15 ngày trở lên đối với những kẻ tình nghi xả các hóa chất độc hại ra sông, hồ. Những nghi phạm này sẽ bị xử phạt nặng hay nhẹ tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của hậu quả. Ngoài ra, nhân viên hoặc cán bộ bị phát hiện đã không chuyển giao các nghi phạm gây ô nhiễm nước sẽ phải chịu các hình thức kỷ luật như cảnh cáo, giáng chức hoặc bị đuổi việc.