Vì sao Ra-đô-van Ca-ra-dích bị bắt?

Ông Ca-ra-dích (bên phải) và Tướng Mla-đích năm 1995. Ảnh: Roi-tơ

Từ nhà thơ đến “nghi phạm chiến tranh”

Ông Ca-ra-dích sinh năm 1945 ở Môn-tê-nê-grô thuộc Liên bang Nam Tư trước đây. Năm 1960, ông chuyển tới thành phố Xa-rai-ê-vô (nay là thủ đô của Bô-xni-a Héc-xê-gô-vi-na) cùng vợ và 2 con. Ông Ca-ra-dích tốt nghiệp trường y tại Xa-rai-ê-vô và trở thành bác sĩ tâm lý trong một bệnh viện của thành phố. Khi còn trẻ, đôi lúc ông cũng sáng tác thơ và có văn phong chịu ảnh hưởng nhiều từ nhà thơ nổi tiếng người Xéc-bi-a là D.Cô-xích. Thơ ca sau này đã dẫn ông đến với vũ đài chính trị bởi nhà thơ D.Cô-xích chính là người hướng ông tới chính trường.

Ba mươi năm sau ngày đến Xa-rai-ê-vô, đường quan lộ của ông Ca-ra-dích có vẻ thuận lợi khi ông trở thành một trong những sáng lập viên chủ chốt của đảng Dân chủ Xéc-bi-a vào năm 1990 nhằm đối phó với sự ảnh hưởng ngày càng gia tăng của các đảng người Crô-a-ti-a ở Bô-xni-a Héc-xê-gô-vi-na. Chưa đầy 2 năm sau, khi Cộng hòa Bô-xni-a Héc-xê-gô-vi-na được thừa nhận là một quốc gia độc lập khỏi Liên bang Nam Tư, ông Ca-ra-dích cũng đơn phương tuyên bố thành lập nước Cộng hòa Xéc-bi-a tại Bô-xni-a Héc-xê-gô-vi-na, lấy thủ đô là Xa-rai-ê-vô và tự xưng làm Tổng thống.

Theo hãng tin AP, ông Ca-ra-dích có mối quan hệ khá thân thiết với một số nhà đàm phán quốc tế trong thời gian diễn ra cuộc chiến. Các buổi trả lời phỏng vấn trực tiếp của ông từng được nhiều phương tiện thông tin đại chúng đăng tải đậm nét. Nhưng sóng gió đã bao vây nhà cựu lãnh đạo người Xéc-bi-a này khi cuộc chiến tranh ở Bô-xni-a Héc-xê-gô-vi-na kết thúc vào cuối năm 1995 với hậu quả là hàng chục nghìn người thiệt mạng và hàng triệu người khác phải đi lánh nạn.

Theo cáo buộc của hai Tòa án trên, ông Ca-ra-dích cùng với cựu Tư lệnh quân đội của ông là Tướng Rát-cô Mla-đích đã phạm các tội ác chiến tranh trong cuộc chiến đẫm máu này. Theo đó, ông Ca-ra-dích đã ra lệnh phong tỏa thủ đô Xa-rai-ê-vô trong suốt 43 tháng, làm khoảng 12.000 thường dân thiệt mạng. Đặc biệt là vụ thảm sát hơn 8.000 người Hồi giáo ở thị trấn Xrê-brê-ni-xa, phía Đông Bô-xni-a Héc-xê-gô-vi-na. Năm 1996, ông Ca-ra-dích đột nhiên mất tích và sau đó bị coi là một trong những nghi phạm chiến tranh bị truy nã gắt gao nhất thế giới.

Kết thúc 13 năm “tàng hình”

Theo tờ “Độc lập” (Anh), sau vụ mất tích bí hiểm đó, có một số nguồn tin cho rằng ông Ca-ra-dích đã tá túc tại một nhà thờ ở khu vực biên giới phía Đông giáp ranh Bô-xni-a Héc-xê-gô-vi-na và Mông-tê-nê-grô trong nhiều năm. Tại đây, ông Ca-ra-dích được cho là đã cố gắng giấu giếm sự hiện diện của mình trước nhà chức trách địa phương khi cải trang thành một thầy tu dòng chính thống. Để khỏi lộ tung tích, ông Ca-ra-dích đã cắt ngắn mái tóc bạch kim bồng bềnh của mình, đội mũ trùm đầu và thường xuyên mặc chiếc áo thầy tu màu vàng.

Cũng theo tờ “Độc lập”, trong thời gian đó ông Ca-ra-dích đã viết 5 quyển sách bao gồm các sáng tác thơ và tiểu thuyết. Sau đó, những người ủng hộ ông đã giúp phát hành toàn bộ 5 tác phẩm này. Tuy nhiên, hành tung của ông Ca-ra-dích vẫn không hề được tiết lộ. Trong khi đó hãng tin AP cho biết, ông Ca-ra-dích từng có thời gian dài trốn tránh ở thủ đô Bê-ô-grát mà nhà chức trách không hề phát hiện ra. Đó là bởi ông đã cải trang thành một bác sĩ già với mái đầu bạc trắng, bộ râu dài và chiếc kính lão to che phủ khuôn mặt. Ông Ca-ra-dích thường xuyên hành nghề y tại Bê-ô-grát mà không một ai nghi ngờ đó là nhân vật bị luật pháp quốc tế truy lùng gắt gao.

Cuộc truy tìm ông Ca-ra-dích thông qua manh mối là thông tin từ các thành viên trong gia đình vẫn được tiếp tục nhiều năm sau nhưng đều vô ích, bởi ông Ca-ra-dích cự tuyệt với vợ là Li-da-na khi bà khẩn cầu ông đầu thú vì “gia đình không thể chịu được thêm áp lực” sau khi ông trốn tránh. Sau đó hai vợ chồng ông Ca-ra-dích không liên lạc lại với nhau cho đến khi ông bị bắt giữ. “Khi nghe tiếng chuông điện thoại của con gái tôi gọi vào giữa đêm khuya, tôi biết ngay là có chuyện. Nhưng sau đó mọi chuyện diễn ra thật tốt vì ít nhất tôi còn biết rằng chồng mình vẫn còn sống”, bà Li-da-na nói.

Chính phủ Xéc-bi-a hiện đã triển khai các lực lượng đặc biệt, trang bị vũ khí xung quanh Tòa án tội phạm chiến tranh ở thủ đô Bê-ô-grát, nơi ông Ca-ra-dích đang bị giam giữ. Cảnh sát Xéc-bi-a cũng được lệnh triển khai khắp trung tâm Bê-ô-grát và trước cổng sứ quán Mỹ, nơi đã bị tấn công trong cuộc biểu tình phản đối tỉnh Cô-xô-vô tuyên bố độc lập tách khỏi Xéc-bi-a vào tháng 2 vừa qua.

CHU VŨ