Thử thách đầu tiên của ông Ô-ba-ma

Ông B.Ô-ba-ma sẽ phải đau đầu tìm cách thuyết phục các ông nghị khó tính của phe Cộng hòa với “đại kế hoạch” phục hồi kinh tế của mình. Ảnh: AP

Kế hoạch kích thích kinh tế trị giá hơn 900 tỉ USD mà tân Tổng thống Mỹ B. Ô-ba-ma là kiến trúc sư trưởng hiện đang vấp phải sự phản đối quyết liệt của các nghị sĩ đảng Cộng hòa. Trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ đang trên đà suy thoái, làm sao thuyết phục các ông nghị khó tính của phe Con Voi thông qua “đại kế hoạch” chính là thử thách đầu tiên của ông B.Ô-ba-ma trên cương vị Tổng thống Mỹ.

Cộng hòa cũng có “kế hoạch riêng”

Trong khi Thượng viện Mỹ do phe Dân chủ kiểm soát bắt đầu thảo luận những thay đổi có thể trong gói kích thích kinh tế mới trị giá hơn 900 tỉ USD của Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma đã được Hạ viện thông qua, thì ngày 3-2, phe Cộng hòa tại Thượng viện đã đề xuất một kế hoạch của riêng họ, trong đó tập trung vào cắt giảm thuế, với lập luận rằng kế hoạch của Tổng thống “tốn kém” và “khuyến khích quá nhiều khoản chi tiêu mới”. Các Thượng nghị sĩ Cộng hòa đã thảo luận trong suốt ngày trước đó để có được kế hoạch thay thế này, theo đó chi phí cho kế hoạch này chỉ là 445 tỉ USD, bằng một nửa so với kế hoạch trị giá 885 tỉ USD của phe Dân chủ.

Kế hoạch của ông B.Ô-ba-ma vốn được cộng đồng quốc tế trông đợi ngay từ những ngày đầu ông đắc cử vào cuối năm ngoái. Đây cũng được xem là một trong những bước đi lớn đầu tiên của ông B.Ô-ba-ma trong việc cho cả thế giới thấy ông bắt đầu thực hiện lời hứa tạo ra những đổi thay như thế nào. Một phần lớn thời gian làm việc sau khi nhậm chức ngày 20-1 vừa qua, ông B.Ô-ba-ma đã dành cho việc thúc đẩy gói kích thích kinh tế này. Chính vì thế, ông B.Ô-ba-ma đang hy vọng kế hoạch nhằm vực dậy nền kinh tế đang suy yếu của Mỹ sẽ được đặt lên bàn làm việc của ông để ký thông qua vào ngày 16-2 tới. Tuy nhiên, giá trị quá lớn của kế hoạch này đang trở thành đề tài bàn cãi chưa có hồi kết tại Thượng viện. Có sự chia rẽ lớn giữa các thượng nghị sĩ của hai phe về các mức cắt giảm thuế và chi tiêu trong gói cứu trợ này. Trong lần bỏ phiếu ở Hạ viện, không một hạ nghị sĩ Cộng hòa nào bỏ phiếu thuận với kế hoạch này, trong khi bên phía đảng Dân chủ chỉ có 11 hạ nghị sĩ nói “không” với kế hoạch của tân Tổng thống.

Lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Thượng viện, ông Mắc Con-nen và một số thành viên khác của đảng này cho rằng, gói kích cầu cần được xem xét lại toàn bộ bởi tiền được bơm vào khu vực tư nhân thông qua giảm thuế là không đủ, và cần tập trung hơn nữa vào việc giải quyết các vấn đề của thị trường nhà đất. Cựu ứng viên Tổng thống của đảng Cộng hòa, Thượng nghị sĩ Mắc-kên phát biểu trên đài CBS: “Có quá nhiều điều khoản, trong đó quá nhiều thứ không cần thiết, thế nhưng lại thiếu những khoản chi đúng đắn tập trung vào việc cắt giảm thuế”. Một nghị sĩ khác của Đảng Cộng hòa, ông Gim Đi-min lại bình luận: “Đây là một kế hoạch chi tiêu chứ không phải kế hoạch kích thích kinh tế. Nó tạm thời và lãng phí”.

Theo một số thành viên của Đảng Cộng hòa, kế hoạch kích thích kinh tế được đề xuất bởi Tổng thống B.Ô-ba-ma và đảng Dân chủ sẽ bị bác bỏ nếu các khoản chi tiêu không cần thiết chưa được cắt bớt. Dự báo cuộc bỏ phiếu tại Thượng viện hôm 6-2 tới sẽ rất căng thẳng. Phe Dân chủ, hiện chiếm 58 trong tổng số 100 ghế tại Thượng viện, cần sự ủng hộ của ít nhất hai thượng nghị sĩ Cộng hòa để gói kích thích 885 tỉ USD không bị cản trở.

Trong khi đó, nghị sĩ đảng Dân chủ Đ.Ô-bây cho biết cứ mỗi tuần trì hoãn là mỗi tuần nước Mỹ có thêm 100.000 người mất việc làm.

Nếu Mỹ nợ thêm?

Các nhà phân tích bình luận rằng, tân Tổng thống Mỹ đang đặt cược sự nổi tiếng của ông và cả một khối tiền khổng lồ vào mục tiêu kéo nước Mỹ ra khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất kể từ thời kỳ đại suy thoái. Gói kích thích kinh tế, cộng với số tiền 350 tỉ USD tiền quỹ giải cứu từ thời ông Bu-sơ mà quốc hội đã đồng ý trao cho ông B.Ô-ba-ma đã lên đến hơn 1.000 tỉ USD. Tuy vậy, người ta vẫn phân vân liệu kế hoạch giải cứu của ông B.Ô-ba-ma có hiệu quả?

Theo bình luận của CNN, nền kinh tế Mỹ quá lớn đến mức hơn 1.000 tỉ USD cũng là chưa đủ để vực nó dậy. Hiện ở Oa-sinh-tơn đã có nhiều chính trị gia lên tiếng đề nghị tăng thêm số tiền giải cứu. Và kể cả khi chính quyền B.Ô-ba-ma có thể chi đủ tiền để tạo ra một tác động thật sự thì phải mất ít nhất hơn một năm, tác động đó mới phát huy hiệu quả. Dù vậy, ông B.Ô-ba-ma cũng có lợi thế về thời gian. Các khảo sát cho thấy phần lớn người dân Mỹ tin tưởng vào các kế hoạch kinh tế của ông và đã chuẩn bị tinh thần chờ đợi ít nhất hai năm trước khi nền kinh tế ra khỏi khủng hoảng.

Tuy nhiên, kể cả khi lạc quan thì phần còn lại của thế giới vẫn tự hỏi Oa-sinh-tơn sẽ lấy tiền ở đâu để thực hiện kế hoạch giải cứu kinh tế. Báo International Herald Tribune (IHT) cho biết tại Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF) ở Đa-vốt (Thụy Sĩ) vừa rồi, rất nhiều quan chức và chuyên gia lo ngại Mỹ đi vay tiền để phục hồi kinh tế sẽ đẩy lạm phát và tỷ lệ lãi suất trên toàn thế giới tăng cao. Chuyên gia N.Phơ-gu-sơn thuộc đại học Harvard dự tính, nếu các gói kích thích của Oa-sinh-tơn được thông qua, Mỹ sẽ nợ thêm 2.200 tỉ USD trong năm nay. Theo ông Phơ-gu-xơn, món nợ mới là cực kỳ nguy hiểm bởi gốc rễ của khủng hoảng Mỹ xuất phát từ các khoản nợ quá mức ở mọi cấp độ, từ người vay tiền mua nhà đến các ngân hàng Phố Uôn. “Đây là cuộc khủng hoảng do nợ quá mức, đã lên đến 355% tổng sản phẩm quốc nội Mỹ. Không thể giải quyết khủng hoảng bằng các món nợ mới”, ông Phơ-gu-xơn cảnh báo.

NGỌC HÀ