Khi mà sự lạc quan về triển vọng quan hệ Nga - Mỹ vẫn đang còn thăng hoa thì thì hai nước đã vấp phải một cú sốc mới với việc Oa-sinh-tơn bắt giữ 11 người bị nghi làm gián điệp cho Nga. Thế nhưng, mặc cho các lời đồn đoán về một sự sứt mẻ, cả hai bên đều khẳng định vụ việc không làm ảnh hưởng đến tiến trình tái cài đặt quan hệ giữa hai cựu địch thủ thời "Chiến tranh lạnh" này.

Một ngày sau khi chỉ trích những cáo buộc của Oa-sinh-tơn là "vô căn cứ", ngày 30-6, Bộ Ngoại giao Nga khẳng định vụ bắt giữ không làm tổn hại quan hệ giữa hai nước. Tuyên bố nêu rõ Bộ Ngoại giao Nga tán thành quan điểm của Bộ Ngoại giao Mỹ với hy vọng rằng "vụ gián điệp" này không ảnh hưởng tiêu cực đến việc "tái khởi động" quan hệ Mỹ-Nga trên cơ sở trong thời gian qua hai nước đã đạt được tiến bộ đáng kể trong quá trình giải quyết hàng loạt vấn đề quan trọng nhất của mối quan hệ song phương và quốc tế. Trong cuộc gặp với cựu Tổng thống Mỹ Bin Clin-tơn (Bill Clinton) hôm 29-6 tại tư dinh ở ngoại ô Mát-xcơ-va, Thủ tướng Nga Pu-tin (Putin) cũng bày tỏ hy vọng vụ "bê bối gián điệp" trên không làm phương hại đến mối quan hệ song phương.

Tổng thống Nga Mét-vê-đép (trái) và Tổng thống Mỹ Ô-ba-ma trong cuộc họp báo hôm 24-6 nhân chuyến thăm Mỹ của ông Mét-vê-đép. Ảnh: AP

Một thông điệp tương tự cũng đã được phát đi từ Nhà Trắng. Người phát ngôn Nhà Trắng Rô-bớt Ghíp (Robert Gibbs) cho biết Tổng thống Mỹ Ô-ba-ma (Obama) đã biết về chiến dịch của Cục điều tra liên bang Mỹ (FBI) nhằm phá vỡ mạng lưới gián điệp bị cáo buộc làm việc cho Nga trước khi hội đàm với người đồng cấp Nga Mét-vê-đép (Medvedev) hồi tuần trước, song đã không đề cập vấn đề này tại cuộc gặp. Nhà Trắng khẳng định chiến dịch này sẽ không ảnh hưởng đến nỗ lực tiếp tục phá băng trong quan hệ giữa Mỹ và Nga, mục tiêu đã được theo đuổi kể từ khi ông Ô-ba-ma đắc cử Tổng thống Mỹ. Theo ông Rô-bớt Ghíp, trong suốt một năm rưỡi qua, Nga và Mỹ đã đạt được tiến bộ lớn trong các vấn đề cùng quan tâm, từ việc ký Hiệp ước cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược (START) mới đến tình hình trên bán đảo Triều Tiên và I-ran. Ông nhấn mạnh: "Tôi không cho rằng điều này (vụ bắt giữ gián điệp) sẽ ảnh hưởng đến việc cài đặt lại mối quan hệ Mỹ - Nga". Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết mặc dù 11 nghi can bị cáo buộc làm gián điệp cho Nga vừa bị bắt giữ là "những tàn tích" còn sót lại của "những nỗ lực sử dụng tình báo lỗi thời", song mối quan hệ giữa hai nước, vốn là đối thủ thời "Chiến tranh lạnh" này, vẫn đang ấm trở lại. Trợ lý Ngoại trưởng phụ trách các vấn đề châu Âu Phin Go-đơn (Phil Gordon) nhấn mạnh Mỹ và Nga đã vượt qua thời kỳ "đóng băng" quan hệ song phương và đang hướng đến một mối quan hệ tin cậy hơn.

Vụ "bê bối gián điệp" bùng phát khi cơ quan chức năng của Mỹ ngày 28-6 cho biết họ đã bắt giữ 11 người bị tình nghi là điệp viên Nga đang hoạt động ở Mỹ. Những người này đã bị Cục điều tra liên bang Mỹ theo dõi trong hơn 10 năm qua. Ngay sau đó, Nga đã lên tiếng yêu cầu một sự giải thích từ phía Oa-sinh-tơn, tuy nhiên, hiện Mát-xcơ-va vẫn chưa nhận được câu trả lời chính thức.

Hôm 29-6, Bộ Ngoại giao Nga khẳng định những người bị Oa-sinh-tơn bắt giữ vì tình nghi làm gián điệp cho Nga không hề thực hiện bất cứ hành động nào chống lại lợi ích của Mỹ. Phát biểu trước báo giới tại Mát-xcơ-va, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga A. Ne-xte-ren-cô (A. Nesterenko) nhấn mạnh phía Mỹ cần đảm bảo để những nghi can này được đối xử bình thường tại nơi họ bị giam giữ, cũng như các nhân viên Lãnh sự quán của Nga và luật sư được quyền tiếp cận với họ.

Hầu hết các nhà phân tích đều nhận định vụ việc này sẽ không gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với các mối quan hệ song phương Nga-Mỹ. Chính quyền của Tổng thống Ô-ba-ma sẽ nỗ lực “làm dịu tình hình” để tránh phá hỏng mối quan hệ vừa được cải thiện với Nga.

Ngọc Hà