QĐND - Phó thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Bê-kia Bô-dơ-đát (Bekir Bozdag) ngày 9-5 đã bác bỏ yêu cầu dẫn độ Phó tổng thống I-rắc Ta-rếch An Ha-sê-mi (Tareq al-Hashemi) theo “Thông báo Đỏ” mà Cơ quan cảnh sát quốc tế (Interpol) có trụ sở tại Li-ông (Pháp) đưa ra một ngày trước đó. Dù thoát hiểm lần này song ông Ha-sê-mi cũng chưa thể thoát tội mà tòa án I-rắc cáo buộc là điều hành một "biệt đội tử thần", chuyên thủ tiêu các đối thủ chính trị.

Phó thủ tướng Bê-kia Bô-dơ-đát cho biết, Phó tổng thống An Ha-sê-mi đến An-ca-ra để chữa bệnh và theo nghi thức ngoại giao, ông Ha-sê-mi là “khách” của An-ca-ra. Đó chính là lý do Thổ Nhĩ Kỳ không thể giao ông Ha-sê-mi cho Interpol được. "Chúng tôi sẽ không dẫn độ người mà chúng tôi đã ủng hộ ngay từ đầu”, ông Bô-dơ-đát nói. An-ca-ra biết tầm quan trọng của việc ông Ha-sê-mi nằm trong danh sách bắt giữ của Interpol nhưng, theo lời ông Bô-dơ-đát, “An-ca-ra cũng có những yêu cầu riêng với Chính phủ I-rắc". Ông nói: "Chúng tôi cũng muốn bắt giữ những kẻ khủng bố (ám chỉ các thủ lĩnh của lực lượng phiến quân Đảng Công nhân người Cuốc ở miền Bắc I-rắc) nhưng hiện giờ chúng tôi chưa có được phản hồi tích cực từ Chính phủ I-rắc”.

Phó tổng thống I-rắc Ta-rếch An Ha-sê-mi, mục tiêu truy nã của chính quyền I-rắc và Interpol. Ảnh: rtve.es

Công bố "Thông báo Đỏ" quốc tế bắt khẩn cấp Phó tổng thống I-rắc Ha-sê-mi hôm 8-5, Interpol cho biết, "Thông báo Đỏ" đối với ông Ha-sê-mi là cảnh báo cấp khu vực và quốc tế đối với tất cả 190 quốc gia thành viên Interpol, yêu cầu sự trợ giúp của các nước trong việc xác định nơi ở và bắt giữ đối tượng. "Thông báo Đỏ" là mức báo động cao nhất, được đưa ra sau khi I-rắc cũng đã ban hành lệnh bắt Phó tổng thống I-rắc Ha-sê-mi hồi tháng 11-2011, như một phần trong cuộc điều tra. Trong cuộc điều tra này lực lượng an ninh I-rắc đã thu giữ nhiều nguyên liệu chế tạo bom và bắt giữ nhiều nghi can. 

Ông Ha-sê-mi là một trong số ít các chính trị gia cao cấp dòng Xăn-ni có chân trong chính phủ I-rắc hiện do phái Si-ai chiếm đa số. Tháng 11-2011, một tòa án ở Bát-đa đã ra lệnh truy nã ông với cáo buộc các tội danh khủng bố, điều hành và cấp kinh phí hoạt động cho các “biệt đội tử thần” có nhiệm vụ thủ tiêu các quan chức chính phủ, đối thủ chính trị, nhân viên an ninh và người Hồi giáo dòng Si-ai, trong đó có cả quan chức cao cấp trong Bộ An ninh Quốc gia, Bộ Nội vụ, một luật sư và 6 thẩm phán. Tổng cộng, giới chức I-rắc cho rằng ông Ha-sê-mi có liên quan trong 150 vụ giết người. Đáp lại, ông Ha-sê-mi phủ nhận tất cả cáo buộc và khẳng định phiên tòa này mang động cơ chính trị. Ông cũng cáo buộc rằng, 3 vệ sĩ của mình đã chết vì bị tra tấn và các nhà điều tra bắt ép họ nhận tội. Để tránh bị bắt giữ, ông Ha-sê-mi chạy đến miền bắc I-rắc, từ đó đi tới Thổ Nhĩ Kỳ, nơi tính mạng ông được bảo vệ. Trong thời gian lánh nạn ở Thổ Nhĩ Kỳ, tòa án ở Bát-đa đã ra lệnh truy nã Phó tổng thống Ha-sê-mi và mở phiên tòa xử vắng mặt ông.

Giới phân tích cho rằng, có nhiều lý do để An-ca-ra “bảo vệ” ông Ha-sê-mi, nhưng lý do quan trọng nhất chính là mối quan hệ mật thiết giữa ông Ha-sê-mi với đảng Công lý và Phát triển (AKP) cầm quyền ở Thổ Nhĩ Kỳ. Nếu AKP bắt giữ ông Ha-sê-mi theo “Thông báo Đỏ” của Interpol, đảng này sẽ bị “mất mặt” với những người theo dòng Xăn-ni và nhiều khả năng sẽ mất quyền lực.

Tuy nhiên, “bảo vệ” ông Ha-sê-mi đồng nghĩa với việc An-ca-ra làm gia tăng mối bất hòa với người láng giềng I-rắc và tự đẩy mình vào thế bí. Trong thời gian gần đây, chính phủ của Thủ tướng I-rắc An Ma-li-ki nhiều lần cáo buộc An-ca-ra can thiệp vào nội bộ của I-rắc, khuấy động xung đột tôn giáo ở nước này. Chính vì vậy, với việc Interpol ra “Thông báo Đỏ” bắt ông Ha-sê-mi theo yêu cầu của Bát-đa, I-rắc đã đặt Thổ Nhĩ Kỳ vào thế bí bởi lẽ An-ca-ra là thành viên của Interpol nhưng lại không tuân theo luật lệ của tổ chức này.

Dù Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố không dẫn độ ông Ha-sê-mi, song bản thân Phó tổng thống I-rắc cũng hiểu rằng, ông sẽ không có nhiều cơ hội may mắn như lần này. Tuyên bố trên trang web của mình sau khi Interpol phát đi “Thông báo Đỏ”, ông Ha-sê-mi cho biết ông sẵn sàng ra trước tòa nếu ông được bảo đảm về an ninh cũng như tòa bảo đảm xét xử công bằng. Trong khi đó, các đảng phái dòng Xăn-ni đe dọa sẽ rút khỏi chính phủ nếu ông Ha-sê-mi bị bắt. Với sự đe dọa của khối Hồi giáo Xăn-ni, I-rắc đang đối mặt với cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng nhất kể từ khi chính phủ đoàn kết dân tộc ra đời cách đây một năm./.

Linh Oanh