Trận động đất mạnh 9 độ ở ngoài khơi Đông Bắc Nhật Bản đã gây ra những cơn sóng thần khổng lồ, tấn công các tỉnh ven biển, đồng thời làm hư hại nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi, dẫn đến sự cố rò rỉ phóng xạ quy mô lớn. Số liệu mới nhất của Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Nhật Bản cho thấy số nạn nhân thiệt mạng trong thảm họa là 15.901 người, trong khi 2.519 người vẫn mất tích, chủ yếu tại các tỉnh Miyagi, Fukushima và Iwate.

Ngoài ra, còn có 3.810 trường hợp tử vong liên quan đến thảm họa, bao gồm những người qua đời do bệnh tật hoặc căng thẳng kéo dài sau khi phải sơ tán và sống trong điều kiện khó khăn.

Dù đã hơn một thập kỷ trôi qua, hậu quả của thảm họa tại Nhật Bản vẫn còn hiện hữu.

Dù đã hơn một thập kỷ trôi qua, hậu quả của thảm họa vẫn còn hiện hữu. Khoảng 26.000 người vẫn phải sống xa quê hương do ảnh hưởng của sự cố hạt nhân và quá trình tái thiết kéo dài. Công tác tìm kiếm và xác định danh tính các nạn nhân mất tích vẫn tiếp tục, song ngày càng trở nên khó khăn. Nhiều thi thể được phát hiện ở những khu vực xa xôi và không thể xác định danh tính.

Trong khi đó, việc tháo dỡ nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi vẫn là một thách thức lớn. Công ty Điện lực Tokyo (TEPCO) đang tiến hành kế hoạch tháo dỡ toàn bộ cơ sở bị hư hại với mục tiêu hoàn thành vào năm 2051. Tuy nhiên, tiến độ xử lý phế liệu nhiên liệu nóng chảy gặp nhiều khó khăn. Đến nay, TEPCO mới chỉ thu hồi được một lượng phế liệu nhiên liệu chưa đến 1g từ lò phản ứng số 2.   

Theo dự kiến, TEPCO sẽ tiếp tục sử dụng công nghệ robot để thử nghiệm thu hồi nhiên liệu trong các lò phản ứng bị nóng chảy. Ước tính vẫn còn khoảng 880 tấn phế liệu nhiên liệu nằm trong 3 lò phản ứng bị sự cố.

Song song với việc xử lý hậu quả của thảm họa, Nhật Bản vẫn đang nỗ lực hồi sinh khu vực Fukushima nhằm tái sinh vùng đất này sau thảm họa hạt nhân. Một trong những dự án quan trọng nhất là Viện Nghiên cứu, Giáo dục và Đổi mới Fukushima (F-REI), được thành lập năm 2023 với mục tiêu đưa khu vực này trở thành trung tâm nghiên cứu khoa học và công nghệ. Viện F-REI đặt trụ sở gần ga Namie, tập trung nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực liên quan đến phục hồi sau thảm họa và phát triển bền vững, bao gồm nông nghiệp, hệ thống năng lượng, robot, khoa học bức xạ và nghiên cứu môi trường. Chính phủ Nhật Bản kỳ vọng dự án sẽ thu hút các nhà khoa học trong và ngoài nước, đồng thời tạo ra những ngành công nghiệp công nghệ cao mới cho khu vực...