QĐND - Hàng nghìn nữ sinh Áp-ga-ni-xtan đang sống trong tâm trạng sợ hãi bị đầu độc khi thời gian gần đây, hàng trăm nữ sinh ở các trường học của Áp-ga-ni-xtan đã phải nhập viện sau khi xuất hiện các triệu chứng chóng mặt, buồn nôn và ngất xỉu. Trong một loạt nghi vấn được đưa ra, giả thiết Ta-li-ban là thủ phạm của nghi án “đầu độc” được đặt lên hàng đầu...

Học sinh nữ đến trường trong sự bảo vệ nghiêm ngặt của các nhân viên an ninh Áp-ga-ni-xtan. Ảnh: Reuters

Gượng dậy sau đợt điều trị nhiều ngày tại bệnh viện, Ha-mi-đa (Hamida) vẫn chưa hết mệt mỏi. Ha-mi-đa là một trong số hơn 100 nữ sinh của Trường Trung học phổ thông Mê-xơ A-bát, tỉnh Giâu-dơ-gian, miền Bắc Áp-ga-ni-xtan, phải nhập viện sau khi xuất hiện các triệu chứng đau đầu, nôn mửa…. Theo hãng tin NBC, ngày 3-7 khi đang xếp hàng vào lớp, hơn 100 nữ sinh của trường Mê-xơ A-bát cảm thấy mệt mỏi, đau đầu, nhiều người lăn ra bất tỉnh nhân sự. Như vậy, chỉ trong hai tuần qua, hơn 300 nữ sinh của tỉnh này đã phải nhập viện, với giả thiết nhiều khả năng bị đầu độc.

Vụ việc ở trường Mê-xơ A-bát là trường hợp mới nhất trong nghi án “đầu độc hàng loạt” ở các trường học của Áp-ga-ni-xtan. Giới chức Áp-ga-ni-xtan đã cáo buộc Ta-li-ban là thủ phạm đứng đằng sau các vụ đầu độc này và cho rằng, lực lượng nổi dậy muốn ngăn không cho nữ giới tới trường, hòng phá hoại những cải cách dân chủ của chính phủ.

Những nghi ngờ trên không phải không có cơ sở. Trong giai đoạn nắm quyền từ năm 1996 đến 2001, Ta-li-ban đã áp đặt lệnh cấm đến trường và không được phép đi làm đối với phụ nữ. Các trường học chỉ được mở cửa lại sau khi Ta-li-ban bị lực lượng do Mỹ dẫn đầu lật đổ vào năm 2001. Đến năm 2008, các cuộc tấn công của Ta-li-ban nhằm vào giới nữ tại trường học tăng lên, điển hình là vụ tạt a-xít vào 15 nữ sinh và giáo viên nữ tại tỉnh miền nam Can-đa-ha. Giô-su-a Phô-út (Joshua Foust), chuyên gia về Áp-ga-ni-xtan và Trung Á của Dự án An ninh Mỹ cho biết: "Trong hai năm qua, Ta-li-ban đã thay đổi hình thức hoạt động, từ chiến đấu quân sự sang các hoạt động mang tính chất đe dọa, kiểm soát về mặt chính trị và xã hội. Mục tiêu của Ta-li-ban là đóng cửa các trường học trước thời điểm lực lượng quốc tế rút khỏi đây vào năm 2014. Điều này càng làm tăng thêm mối lo ngại về khả năng của nhà nước mới trong vai trò bảo vệ quyền lợi cho nữ giới khi lực lượng quốc tế hoàn toàn rời khỏi Áp-ga-ni-xtan".

Các nữ sinh Áp-ga-ni-xtan được chăm sóc sau khi bị bất tỉnh tại trường. Ảnh: Getty

Đầu tuần này, Bộ An ninh nội địa Áp-ga-ni-xtan cho hay, họ đã bắt giữ 15 nghi phạm liên quan tới các vụ đầu độc ở nhiều địa phương của Áp-ga-ni-xtan. Trong số nghi phạm trên, có hai nữ sinh thừa nhận đã nhận của Ta-li-ban 1000USD cho mỗi vụ mua chất bột độc hại và bỏ vào nguồn nước. Tuy nhiên, Xi-ma Gun (Sima Gul), một trong số các nghi phạm bị bắt, cho biết cô bị một thành viên Ta-li-ban ép buộc làm việc trên. “Chúng đe dọa sẽ bắt cóc và thủ tiêu tôi nếu yêu cầu của chúng không được thực hiện”, Xi-ma Gun cho hay.

Ta-li-ban đã lên tiếng phủ nhận điều này và cho rằng các vụ tấn công, giam giữ và những lời tự thú của các “nghi phạm” trên đều nằm trong các kế hoạch tuyên truyền nhằm "gieo tiếng xấu" cho họ.

Vụ việc nghiêm trọng buộc các quan chức của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) phải vào cuộc. Tuy nhiên, sau khi kiểm tra 200 mẫu nước tiểu và máu, các nhân viên WHO không phát hiện được dấu hiệu nào cho thấy các nạn nhân bị đầu độc. WHO nhận định, nhiều khả năng các em học sinh ngất xỉu là do hội chứng tâm lý kích động dây truyền. Một số nhà nghiên cứu chứng kích động tâm lý cũng khẳng định, lịch sử ghi nhận nhiều tiền lệ. Các trường hợp tương tự được phát hiện tại các khu vực có chiến tranh như Pa-le-xtin năm 1983, ở Gru-di-a năm 1989 và ở Cô-sô-vô năm 1990. Tuy nhiên, nguyên nhân đầu độc vẫn chưa được cơ quan chức năng loại trừ.

Trong khi chưa tìm được nguyên nhân của vụ việc trên, Bộ Giáo dục Áp-ga-ni-xtan đề nghị hiệu trưởng các trường học phải ở lại trường trễ hơn thường lệ và yêu cầu nhân viên phải đi kiểm tra khu vực xung quanh cũng như nguồn nước trước khi học sinh vào trường. Để bảo đảm an toàn, các học sinh nữ cũng được khuyến khích đi học theo nhóm, từ 5 đến 10 người và cẩn thận trong việc ăn uống.

Linh Oanh