Tập đoàn Wal-Mart đã phải chi hàng trăm triệu USD bồi thường trong các vụ kiện “phân biệt chủng tộc”. Ảnh: AFD

Ngay khi đưa ra bản báo cáo mà trong đó Mỹ tự cho mình quyền phán quyết tình hình nhân quyền ở 190 nước trên thế giới và cáo buộc hàng loạt nước vi phạm quyền con người, Mỹ cũng lại một lần nữa từ chối không tham dự hội nghị của LHQ chống tình trạng phân biệt chủng tộc, sẽ diễn ra tại Giơ-ne-vơ (Thụy Sĩ) từ ngày 20 đến 24-4 tới. Điều này khiến nhiều người nghi ngờ rằng, có phải Oa-sinh-tơn không dám đối mặt với tình trạng vi phạm nhân quyền ở chính nước Mỹ.

Từ vụ kiện Wal-Mart...

Sự nghi ngờ này nảy sinh đúng vào thời điểm tập đoàn bán lẻ hàng đầu của Mỹ Wal-Mart chấp nhận trả 17,5 triệu USD để giải quyết một vụ kiện liên quan đến phân biệt chủng tộc trong việc tuyển dụng và thuê tài xế xe tải. Nguyên đơn gồm Đa-ri-an Nen-xơn và Tôm-mi Am-xtroong đã cáo buộc tập đoàn Wal-Mart và công ty vận tải của Wal-Mart đã "phân biệt đối xử về mặt chủng tộc với những người Mỹ gốc Phi trong việc tuyển dụng và thuê nhân công". Vụ kiện bắt đầu từ năm 2004, nhưng đến cuối tháng 2-2009 mới được thụ lý và công lý đã thuộc về những người Mỹ gốc Phi Đa-ri-an Nen-xơn và Tôm-mi Am-xtroong.

Đây không phải là lần đầu tiên Wal-Mart phải trả một khoản tiền lớn như vậy. Trước đó, Wal-Mart cũng từng phải đối mặt với vụ kiện phân biệt đối xử trong lương bổng với gần 1,5 triệu nữ lao động Mỹ. Trong khi đó, phía Wal-Mart nói việc cho phép tiến hành vụ kiện là không thỏa đáng, bởi 3.400 siêu thị của tập đoàn hoạt động như những công ty đơn lẻ và việc trả lương là do những siêu thị này quyết định. Tuy nhiên, cuối cùng Wal-Mart cũng phải chi hàng trăm triệu USD để vụ kiện được ổn thỏa.

Sở dĩ Wal-Mart liên tiếp chấp nhận bồi thường sau những vụ kiện “phân biệt chủng tộc” và “phân biệt đối xử” bởi lẽ lợi nhuận mà tập đoàn này thu về lớn hơn rất nhiều so với số tiền bồi thường. Do đó, giới phân tích Mỹ cho rằng, trong tương lai Wal-Mart sẽ phải liên tiếp đối mặt với những vụ kiện tương tự trên.

Tuy nhiên, xem xét một cách sâu xa hơn thì vụ kiện của Đa-ri-an Nen-xơn và Tôm-mi Am-xtroong chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm” trong xã hội Mỹ còn có nhiều điều bất công. Người ta có thể dễ dàng nhận thấy nạn phân biệt chủng tộc tại các công sở, trường học, nơi có cả người da trắng và da màu cùng làm việc, học tập. Một học sinh da đen bị đánh do xuất hiện “không đúng lúc” tại một buổi tiệc chỉ dành cho người da trắng, hay một thanh niên da trắng, ra điệu bộ bắn vào ba thiếu niên da đen tại một cửa hàng ở Mi-a-mi… Và đa số người da trắng liên quan trong những vụ việc trên thường không bị truy tố. Trong khi đó, người da đen thường có khuynh hướng bị án phạt nặng hơn luật pháp qui định.

Đến cách “hành xử” của Oa-sinh-tơn

Trong tuyên bố từ chối tham gia hội nghị của LHQ về phân biệt chủng tộc, Oa-sinh-tơn cho rằng, văn kiện của hội nghị về tình trạng phân biệt chủng tộc trên thế giới có xu hướng trở nên tồi tệ hơn, không phù hợp với chính sách của Mỹ và cũng không thể chấp nhận được. Chính vì vậy, Mỹ sẽ không tham gia bất kỳ cuộc thảo luận nào về văn kiện này cũng như hội nghị của LHQ về phân biệt chủng tộc nếu dựa trên văn kiện đó. Trước đó, một phái đoàn Mỹ đã tham gia các cuộc đàm phán với 30 quốc gia khác nhằm đạt được những thay đổi trong văn kiện cuối cùng của hội nghị về tình trạng phân biệt chủng tộc trên thế giới.

Đây không phải là lần đầu tiên Mỹ tẩy chay hội nghị về phân biệt chủng tộc của LHQ. Tại Hội nghị đầu tiên về phân biệt chủng tộc được tổ chức tại Đơ-ban (Nam Phi), chỉ vài ngày trước khi xảy ra các vụ tấn công khủng bố ngày 11-9-2001 nhằm vào Mỹ, Oa-sinh-tơn không cử đại diện tham dự với lý do trong bản dự thảo văn kiện của hội nghị có một nghị quyết coi chủ nghĩa Xi-ôn phục quốc Do Thái cũng giống như chủ nghĩa phân biệt chủng tộc.

Giới phân tích nhận xét rằng, với quyết định không tham gia Hội nghị về chống phân biệt chủng tộc ở Giơ-ne-vơ sắp tới, chính quyền của tân Tổng thống Ô-ba-ma sẽ đánh mất một cơ hội tốt để bày tỏ quan điểm về tình hình phân biệt chủng tộc và quan hệ giữa người da đen - da trắng ở Mỹ. Một số người cho rằng, tẩy chay hội nghị là cách để Oa-sinh-tơn né tránh những phán quyết của tòa án LHQ về nạn phân biệt chủng tộc khi vấn nạn này đang ăn sâu vào xã hội Mỹ.

Tuy nhiên, nhiều người vẫn lạc quan hy vọng chính quyền của ông Ô-ba-ma sẽ giải quyết vấn đề phân biệt chủng tộc hài hòa hơn so với thời của người tiền nhiệm G.Bu-sơ, bởi lẽ bản thân ông Ô-ba-ma cũng là người Mỹ gốc Phi và trong thành phần nội các hiện nay cũng có nhiều người Mỹ gốc Phi đang làm việc.

KIM OANH