QĐND - Thứ trưởng Đoàn Xuân Hưng cùng đoàn công tác đã trực tiếp ra tận biên giới, tới khu vực có hàng nghìn lều trại tị nạn được dựng tạm cho lao động các nước chạy loạn khỏi Li-bi. Ông đã tận mắt chứng kiến những nét rạng rỡ trên gương mặt mệt mỏi của các lao động Việt Nam khi gặp đoàn công tác Chính phủ. Nhiều người đã reo lên “Sống rồi”. Chuyện trò với họ, ông được nghe những câu chuyện cảm động trong quá trình họ băng qua các vùng chiến sự để thoát khỏi Li-bi như thế nào. Trên hành trình di tản, họ phải qua nhiều trạm kiểm soát ở Li-bi. Nguy cơ bị cướp bóc luôn rình rập. Vậy nhưng các đoàn đã rời khỏi Li-bi an toàn vì nói là người Việt Nam. Có đoàn mang "giấy thông hành đặc biệt" - ảnh Bác Hồ - cũng qua trót lọt các trạm kiểm soát. Người dân Li-bi nói chung có cảm tình với người Việt Nam, với dân tộc Việt Nam anh hùng.

Ở khu vực biên giới và sân bay Giéc-ba của Tuy-ni-di, trong khung cảnh khá lộn xộn vì có hàng nghìn lao động chờ được về nước, người ta dễ nhận thấy có những tình nguyện viên người địa phương chạy qua, chạy lại. Từ thanh niên cho tới các cụ già, người mang bánh mì, người bê hoa quả, thậm chí cả sữa, cá hộp, thịt hộp, nước… cho các lao động ăn đỡ đói. Ở sân bay cũng có đội tình nguyện hướng dẫn đoàn người đi vào. Các lao động đều được cung cấp đủ chăn ấm để đắp. Khu vệ sinh gần như quá tải. Nhưng người ta vẫn bắt gặp những tình nguyện viên địa phương cặm cụi dọn vệ sinh mà không một lời la mắng hay tỏ ra bực bội.

Chị Xa-ma Íp Ra-dúc niềm nở giúp đỡ các lao động Việt Nam làm thủ tục lên máy bay. Ảnh: Chí Dũng

 

Trưởng đoàn Đoàn Xuân Hưng kể, khu tập kết của đoàn lao động Việt Nam khá gọn gàng, ngăn nắp vì mọi người đều rất có ý thức. Vì vậy, đoàn Việt Nam nhận được nhiều cảm tình của người địa phương, từ các nhân viên sân bay, binh lính bảo vệ, cho tới các tài xế tắc-xi. Họ khen các lao động Việt Nam trật tự và tuân thủ tốt các quy định. Chị Xa-ma Íp Ra-dúc (Samah Ibn Razouq), đại diện cho Hàng không Việt Nam tại tỉnh Giéc-ba, đã tạo ấn tượng mạnh cho Đoàn công tác vì luôn niềm nở và nhiệt tình giúp đỡ các lao động Việt Nam. Thứ trưởng Đoàn Xuân Hưng kể lần nào ra sân bay cũng thấy chị có mặt ở đó và đang tất bật làm các công việc từ thu xếp hành lý, cho tới hướng dẫn các lao động làm thủ tục giấy tờ… Dù đang ở đâu, nếu gọi điện chị cũng vui vẻ nhiệt tình trả lời “tôi sẽ có mặt ngay”… Thứ trưởng cho biết, Bộ Ngoại giao sẽ có thư gửi sang Tuy-ni-di để cám ơn tình cảm của người dân Tuy-ni-di đối với các lao động Việt Nam trong quá trình di tản.

Thứ trưởng cũng đánh giá cao sự hỗ trợ hiệu quả của các tổ chức quốc tế như Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), Cao ủy LHQ về người tị nạn, Hội Chữ thập Đỏ và Trăng lưỡi liềm Đỏ quốc tế… IOM đã bố trí hàng chục chuyến xe chở lao động Việt Nam từ trại tị nạn biên giới về sân bay và hỗ trợ 2 chuyến bay đưa lao động Việt Nam về nước.

Điều đặc biệt nhất là khi đến khu vực biên giới, giữa hàng trăm lều bạt ngổn ngang, cả đoàn đã xúc động, ngỡ ngàng vì thấy một lá cờ Việt Nam vươn lên bay phấp phới trên nền trời xanh. Anh em lao động nói rằng họ cắm cờ để những người đang bị lạc đoàn biết nơi đoàn Việt Nam tập trung mà tìm tới, quy tụ lại, cùng nhau chia sẻ khó khăn. Một lần nữa tinh thần đùm bọc nhau của người Việt Nam trong gian khó lại tỏa sáng. “Giữa mênh mông sa mạc của miền đất xa lạ, lá cờ Tổ quốc có ý nghĩa vô cùng quan trọng, động viên tinh thần anh em. Nhìn lá cờ anh em thấy an tâm hơn vì Tổ quốc tuy xa mà gần, tiếp thêm nghị lực cho anh em vượt qua khó khăn chờ ngày trở về”, Thứ trưởng Đoàn Xuân Hưng nói.

Đối với người được ví như “chỉ huy chiến dịch tiền phương” của chiến dịch giải cứu - Thứ trưởng Đoàn Xuân Hưng - những việc này xảy ra đã hơn một tháng rồi nhưng như lời ông bộc bạch thì: “Trong ký ức của tôi, những cử chỉ tốt đẹp ấy, những người bạn quốc tế ấy và cả những cảm xúc ấy sẽ mãi mãi trở thành những kỷ niệm đẹp khó quên trong cuộc đời”.

Ngay sau khi kết thúc chiến dịch giải cứu, Ban Chỉ đạo chính phủ đã họp rút kinh nghiệm. Là một lãnh đạo Bộ Ngoại giao, cơ quan đảm trách bảo hộ công dân ở nước ngoài, Thứ trưởng Đoàn Xuân Hưng thấy thấm thía nhiều bài học bổ ích. Ông cho biết, hiện Việt Nam có nhiều công dân đang sinh sống, học tập và lao động ở nước ngoài nên việc rút ra bài học kinh nghiệm qua vụ giải cứu công dân ở Li-bi là rất quan trọng. Công dân Việt Nam ở nước ngoài dù ở trong hoàn cảnh như thế nào, chính sách nhất quán của Đảng và Nhà nước ta là luôn quan tâm và có trách nhiệm bảo hộ họ một cách tốt nhất. Ông cũng kiến nghị những cơ quan trong nước cử lao động hay sinh viên ra nước ngoài đều phải có trách nhiệm quản lý và phối hợp với Bộ Ngoại giao để bảo đảm công tác bảo hộ công dân. Trong điều kiện thế giới có nhiều biến động như hiện nay như thiên tai, xung đột, bất ổn chính trị có thể gây ảnh hưởng tới cuộc sống của bà con, thì cần có nghiên cứu, dự báo trước để kịp thời chuẩn bị đối phó với tình huống xấu. Trong trường hợp bất khả kháng, chúng ta cần tranh thủ tối đa sự hỗ trợ của quốc tế nhưng vẫn phải dựa vào sức mình là chính để làm nhiệm vụ.

MỸ HẠNH

Kỳ 1: Tùy cơ ứng biến
Kỳ 2: Điểm quyết định