QĐND - Foxconn, tập đoàn Đài Loan chuyên lắp ráp các sản phẩm của Apple, mới đây lại bị tố cáo đã đối xử “nghiệt ngã” với một công nhân bị thương tật nặng vì tai nạn lao động khi ép anh này xuất viện sớm để hoàn tất thủ tục giám định sức khỏe có lợi cho mình. Vụ việc, cùng với những "lùm xùm" trước đó về quyền lợi người lao động cùng hàng chục vụ công nhân tự tử ở Foxconn, đã một lần nữa hé lộ "khoảng tối" sau ánh hào quang của tập đoàn này cũng như những sản phẩm nổi danh toàn cầu của Apple.

Nguy cơ xuất huyết não vẫn phải xuất viện

Năm 2011, anh Trương Đình Trần, 26 tuổi, công nhân người Trung Quốc tại tập đoàn Foxconn, khi đang sửa một bóng đèn tại nhà máy của tập đoàn này ở Huệ Châu (Trung Quốc) thì bị điện giật và ngã từ độ cao 4m xuống mặt đất. Vụ tai nạn đã khiến anh Trần bị chấn thương nặng và hỏng gần như toàn bộ bán cầu não trái. Anh Trần đã trải qua 5 lần phẫu thuật nhưng vẫn không thể trò chuyện bình thường hoặc đi lại được. Anh bị mất trí nhớ và đang nằm điều trị tại bệnh viện thành phố Thâm Quyến  dưới sự theo dõi sát sao của bác sĩ.

Anh Trương Đình Trần (giữa) và bố mẹ tại bệnh viện. Ảnh: Roi-tơ

Mặc dù anh Trần vẫn đang trong tình trạng bất ổn và cần sự chăm sóc đặc biệt, nhưng kể từ tháng 7, Foxconn vẫn liên tục gửi tin nhắn yêu cầu gia đình anh Trần cho anh xuất viện và đe dọa sẽ ngưng trả viện phí. Giải thích về yêu cầu của mình, đại diện của Foxconn viện dẫn rằng, căn cứ theo Luật Lao động của Trung Quốc, người lao động phải tự mình đến công ty để người sử dụng lao động đánh giá tỷ lệ thương tật. Điều này đồng nghĩa với việc Trần sẽ phải rời khỏi bệnh viện Thâm Quyến và quay về lại nhà máy ở thành phố Huệ Châu, cách bệnh viện khoảng 70km.

Trong một lá thư điện tử gửi cho hãng tin Roi-tơ, đại diện của Foxconn cho biết, họ đã chuẩn bị sẵn sàng để đưa Trần quay trở lại bệnh viện ở Thâm Quyến sau khi đánh giá xong. Tuy nhiên, cha của anh Trần trước đó có báo rằng con trai ông không đủ sức đi lại và bác sĩ cũng đã cảnh báo rằng, Trần vẫn đang có nguy cơ bị xuất huyết não. Khi được hỏi tại sao không làm đánh giá cho anh Trần ngay tại Thâm Quyến, Foxconn cho biết,  anh Trần phải quay về Huệ Châu vì anh ký hợp đồng tại đây.

Kiệt sức ở Foxconn

Foxconn là nhà cung cấp linh kiện điện tử lớn nhất thế giới và là nhà máy lắp ráp các sản phẩm cho các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Apple, Sony, Intel và Nokia. Cũng giống như các tập đoàn này đang phải chịu nhiều sức ép tăng trưởng và hạ giá thành, Foxconn luôn phải đối mặt với áp lực phải đảm bảo đủ sản phẩm đáp ứng cho thị trường trong khi vẫn phải đảm bảo giá cả hợp lý. Và điều tất yếu là công nhân làm việc tại Foxconn luôn phải làm việc với thời lượng công việc cao, nhưng chỉ nhận được đồng lương rẻ mạt trong các điều kiện lao động nghèo nàn.

Hôm 5-10, hàng nghìn công nhân tại nhà máy của tập đoàn sản xuất linh kiện lớn nhất thế giới này đã đình công vì bị ép làm thêm giờ để tăng sản lượng iPhone 5. Trước đó, hồi cuối tháng 9, một cuộc bạo loạn xảy ra tại nhà máy của Foxconn ở Thái Nguyên (Trung Quốc) đã khiến 10 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương, mà nguyên nhân được xác định có thể xuất phát từ việc các công nhân bức xúc vì phải làm tăng ca trong điều kiện làm việc thiếu thốn và tồi tệ.

Theo tờ Liberation của Pháp, sự kiện ở Thái Nguyên được cho là không có gì đáng ngạc nhiên vì các điều kiện làm việc khó có thể chịu nổi đã đẩy công nhân vào con đường phải bãi công hoặc là tự tử. Tờ báo này đã nhắc lại là trong năm 2010, đã có 18 người nhảy lầu tự tử và 14 người trong số này đã chết. Trong khi đó, an toàn cho người lao động tại nhiều nhà máy không được đảm bảo. Năm 2011, đã xảy ra hai vụ nổ tại các nhà máy sản xuất sản phẩm của Apple, trong đó có một vụ bắt nguồn từ máy sử dụng để đánh bóng iPad phát ra tia lửa gây cháy nổ. Trong 3 năm gần đây, tai nạn lao động ở các xưởng Foxconn đã làm 4 người chết và hàng trăm người bị thương.

Hồi tháng 4, Hiệp hội Lao động Mỹ (FLA) đã công bố bản báo cáo điều tra kết luận tập đoàn Foxconn đã lạm dụng sức lao động công nhân. Báo cáo điều tra đã vạch trần sự thật công nhân của Foxconn phải làm thêm giờ quá nhiều so với quy định mà không được nghỉ ngơi và không được trả lương xứng đáng. FLA đã tiến hành phỏng vấn khoảng 35 nghìn công nhân tại 3 nhà máy của Foxconn về điều kiện làm việc, mức thưởng, số giờ làm việc và mức sinh sống của họ. Kết quả cho thấy, 60% số công nhân đã trả lời họ không thể trang trải đủ cho cuộc sống, dù chỉ ở mức tối thiểu. Trong một bài phỏng vấn của CNN trước đó ít lâu, một nữ công nhân mới làm việc tại Foxconn được vài tuần cũng cho biết cô đã phải bỏ việc vì không thể chịu được điều kiện lao động quá khắc nghiệt khi bị ép làm việc quá giờ, làm đến 60 tiếng /tuần.

Sau những vụ như vậy, Foxconn đã đồng ý khắc phục những sai phạm hiện nay, khẳng định sẽ tuân thủ nghiêm túc quy định về giờ làm việc của chính phủ Trung Quốc. Theo đó, sẽ giảm giờ làm xuống mức tối đa 49 giờ /tuần theo Luật Lao động của Trung Quốc. Quả thật cũng đã có một số thay đổi nhất định tại các nhà máy của Foxconn. Theo đó, số liệu cho thấy, tháng 8 vừa qua, 97% số công nhân tại Foxconn đã công nhận họ không còn phải làm việc quá 60 tiếng một tuần nữa. Tuy nhiên, nhiều người vẫn hoài nghi về sự tồn tại lâu dài của “sự thay đổi” khi mọi vấn đề đã lắng xuống và giới truyền thông "lơi lỏng".

Trở lại vụ việc của anh Trương Đình Trần, trước giải thích của Foxconn cho rằng ký hợp đồng ở đâu thì giám định ở đấy. Các chuyên gia về vấn đề lao động cho rằng vụ việc không đơn giản như vậy. Trên thực tế, mức bồi thường tai nạn lao động tại Trung Quốc còn tùy thuộc vào nơi người lao động được giám định thương tật. Roi-tơ dẫn lời một nhà hoạt động vì quyền lợi lao động tại Trung Quốc cho biết, lương bổng và mức bồi thường tai nạn lao động tại thành phố Huệ Châu thấp hơn rất nhiều so với mức quy định tại Thâm Quyến, vốn là một trong những thành phố đắt đỏ nhất Trung Quốc. Có lẽ đó mới là lý do tại sao Foxconn muốn anh Trần phải quay về nhà máy tại thành phố Huệ Châu và từ chối làm đánh giá thương tật cho anh tại Thâm Quyến.

Ngọc Hà