Lực lượng quân sự căng thẳng đến giới hạn

Israel hiện duy trì hoạt động quân sự với cường độ cao trên nhiều hướng cùng lúc, từ Iran, Lebanon đến dải Gaza và Bờ Tây. Việc triển khai tác chiến đa mặt trận trong thời gian dài đã tạo ra sức ép lớn lên năng lực quân sự, đặc biệt là về nhân lực và khả năng duy trì chiến dịch liên tục.

Tác chiến đa mặt trận khiến lực lượng quân đội bị bào mòn nhanh chóng. Người phát ngôn Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) Ephraim Defrin, cho biết nước này đang thiếu khoảng 15.000 binh sĩ. Trong khi đó, chuyên gia Michael Milshtein (Đại học Tel Aviv) nhận định Israel cần bổ sung từ 25.000 - 30.000 binh sĩ để đạt mục tiêu chiến lược.

Hình ảnh ghi nhận lực lượng quân đội Israel tập kết tại khu vực biên giới phía Bắc, giáp Lebanon, vào ngày 13-3.

Tình trạng thiếu hụt binh lính đã làm dấy lên những lo ngại trong nội bộ Israel. Tổng tham mưu trưởng IDF Eyal Zamir cảnh báo quân đội nước này đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng nhân lực nghiêm trọng và "đang trên bờ vực sụp đổ"; còn Lãnh đạo phe đối lập Israel, ông Yair Lapid chỉ trích chính phủ buộc một lực lượng “quá tải” phải tham chiến trên nhiều mặt trận, đẩy đất nước tới nguy cơ “thảm họa an ninh”.

Kể từ khi vòng xung đột Israel - Palestine mới bùng phát vào tháng 10-2023, quân đội Israel đã triển khai lực lượng lớn tại dải Gaza, đồng thời duy trì bố trí chiến đấu tại Lebanon, Syria và các hướng khác. Sau khi tiến hành tấn công quân sự vào Iran (2-2026), Israel cho biết họ đang đối mặt với mối đe dọa từ “7 mặt trận”: Gaza, Bờ Tây, Iran, Liban, Syria, Iraq và Yemen.

Hiện Israel vẫn đang chuẩn bị cho một cuộc chiến đa mặt trận kéo dài. Theo truyền thông Israel, để giảm áp lực thiếu hụt lực lượng, chính phủ đã nâng trần huy động quân dự bị lên 400.000 người. Tuy nhiên, việc nhiều binh sĩ bị gọi nhập ngũ lặp lại 6-7 lần cho thấy tình trạng quá tải kéo dài, và hiệu quả của biện pháp này vẫn còn bỏ ngỏ.

Gánh nặng chi phí chiến tranh

Các nhà phân tích nhận định chiến sự đang tạo ra áp lực tài chính lớn đối với Israel.

Trong 20 ngày đầu tấn công Iran, chi phí quân sự đã lên tới khoảng 6,4 tỷ USD. Hiện mỗi ngày Israel chi từ 480 - 550 triệu USD cho chiến tranh, và tổng chi phí một tháng có thể vượt 12,9 tỷ USD. Việc thông qua ngân sách quốc phòng cao nhất lịch sử càng cho thấy mức độ leo thang của gánh nặng tài chính.

Song song đó là sự tiêu hao nhanh chóng của các loại vũ khí hiện đại. Đáng chú ý, tên lửa đánh chặn tầm xa Arrow-3 đã sử dụng tới khoảng 80% kho dự trữ. Theo Haaretz, dây chuyền sản xuất tên lửa đánh chặn của ngành công nghiệp quốc phòng Israel hiện đang hoạt động hết công suất.

Hệ quả là triển vọng kinh tế bị ảnh hưởng. Ngân hàng Trung ương Israel dự báo tăng trưởng năm nay chỉ đạt 3,3%–3,8%, thấp hơn nhiều so với mức dự kiến trước đó. Nhà kinh tế trưởng Bộ Tài chính Israel, Shmuel Abramzon, cho biết tăng trưởng quý I có thể giảm 9,5% so với cùng kỳ.

Dù vậy, một số chuyên gia cho rằng nền kinh tế Israel chưa rơi vào rủi ro hệ thống. Nhà nghiên cứu Harel Horev (Đại học Tel Aviv) nhận định: Chi phí chiến tranh tăng cao, “nhưng quốc gia vẫn vận hành”.

Áp lực dư luận và toan tính chính trị

Trong nước, chính phủ Thủ tướng Benjamin Netanyahu đang phải đối mặt với sức ép ngày càng lớn từ dư luận.

Trong hơn một tháng qua, còi báo động vang lên liên tục, sinh hoạt bị gián đoạn và không phận đóng cửa khiến đời sống người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Các cuộc biểu tình phản chiến diễn ra hằng tuần tại Tel Aviv và nhiều thành phố lớn. Kết quả thăm dò do Viện Dân chủ Israel công bố ngày 30-3 cho thấy tỷ lệ ủng hộ mạnh mẽ việc tiếp tục chiến tranh đã giảm mạnh từ 74% xuống còn 50%, trong khi tỷ lệ phản đối chiến tranh tăng lên 11,5%.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng nếu thương vong vẫn ở mức kiểm soát, sự ủng hộ đối với chiến tranh vẫn còn. Trong bối cảnh bầu cử quốc hội sắp tới, khả năng chính phủ kéo dài xung đột để củng cố vị thế chính trị cũng được đặt ra.

Theo các chuyên gia, cử tri cánh hữu Israel có xu hướng ủng hộ các biện pháp cứng rắn đối với Iran và Hezbollah, việc kéo dài chiến sự có thể giúp Thủ tướng Netanyahu củng cố sự ủng hộ từ phe cánh hữu và giành thêm lợi thế trong bầu cử. Nhà phân tích Orly Noy nhận định việc chiến sự kéo dài giúp vấn đề “an ninh” tiếp tục chi phối chính trường, qua đó tăng cường khả năng huy động chính trị của chính phủ.

Dù có những tính toán chiến lược hay chính trị, các chuyên gia nhấn mạnh người gánh chịu hậu quả trực tiếp vẫn là dân thường. Phó hiệu trưởng Đại học Tel Aviv, Eyal Zisser, cảnh báo: Nếu chiến sự kéo dài vô thời hạn, người dân sẽ ngày càng mất phương hướng về tương lai đất nước.