Sau rất nhiều tranh cãi xung quanh vấn đề hạt nhân của I-ran, cuối cùng nước này cũng đã gửi gói đề xuất mới về vấn đề hạt nhân của mình cho các đại diện của Nhóm P5+1 (gồm Pháp, Anh, Nga, Trung Quốc, Mỹ và Đức). Mặc dù nội dung cụ thể chưa được công bố, nhưng những vấn đề mà các bên cùng quan tâm như thành lập một cơ chế toàn cầu nhằm giải giáp vũ khí hạt nhân, chương trình làm giàu u-ra-ni của nước này, hợp tác trong vấn đề Áp-ga-ni-xtan và chống khủng bố sẽ được bàn thảo nếu Nhóm P5+1 chấp nhận gói đề xuất trên.

Ngoại trưởng I-ran Mốt-ta-ki trao gói đề xuất mới của I-ran cho đại diện Nhóm P5+1. Ảnh: AP

Sau khi Ngoại trưởng I-ran M.Mốt-ta-ki (Manouchehr Mottaki) chính thức chuyển cho các phái viên của Nhóm P5+1 gói đề xuất mới của Tê-hê-ran liên quan tới chương trình hạt nhân gây tranh cãi của nước này, ngày 10-9, phát biểu với tờ Bưu điện Oa-sinh-tơn, ông X.Ha-sê-mi (Mojtaba Samareh Hashemi), cố vấn cấp cao của Tổng thống I-ran, ông Ha-sê-mi nhấn mạnh: "Tê-hê-ran không những không muốn sản xuất vũ khí hạt nhân mà còn thực sự phản đối sự tồn tại của loại vũ khí này. Các biện pháp nhằm ngăn chặn phát triển vũ khí hạt nhân là một phần trong gói đề xuất của I-ran". Ông cho biết cơ chế mới này nhằm ngăn chặn nghiên cứu, sản xuất, phát triển và tàng trữ vũ khí hạt nhân, tiến tới phá hủy chúng, đồng thời bày tỏ hy vọng gói đề xuất mới mà Tê-hê-ran đưa ra sẽ giải quyết được vấn đề hạt nhân toàn cầu cũng như các thách thức khác. Trước đó, Ngoại trưởng Mốt-ta-ki tại một cuộc họp báo ở Tê-hê-ran cho biết: "Gói đề xuất của I-ran đã được điều chỉnh theo những diễn biến mới trên thế giới và I-ran đã tạo ra một cơ hội mới cho các cuộc đàm phán với tinh thần hợp tác".

Liên quan tới những đề xuất cả gói mà Tê-hê-ran vừa chuyển cho Nhóm P5+1, Ngoại trưởng Nga X.La-vrốp (Sergei Lavrov) cho rằng gói đề xuất này có thể là cơ sở để đàm phán. Phát biểu trước các phóng viên, ông La-vrốp nói: "Điều quan trọng nhất là I-ran sẵn sàng cho một cuộc thảo luận toàn diện về tình hình hiện nay, về vai trò tích cực mà Tê-hê-ran có thể đóng góp tại I-rắc, Áp-ga-ni-xtan và trong khu vực", đồng thời ông La-vrốp cũng phản đối việc áp đặt biện pháp trừng phạt đối với ngành dầu mỏ I-ran liên quan tới chương trình hạt nhân gây tranh cãi của nước này.

Cùng ngày, người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, bà Khương Du cho rằng trong hoàn cảnh hiện nay, các bên liên quan cần đẩy mạnh nỗ lực ngoại giao và sớm nối lại các cuộc đàm phán nhằm tìm ra giải pháp toàn diện, lâu dài và thích hợp cho vấn đề này. Trong khi đó, ông P.Crao-li (Philip J.Crowley), trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ, nói "không có gì mới" trong gói đề xuất trên. Thậm chí nhiều quan chức Mỹ vẫn tỏ ra nghi ngờ về gói đề xuất mới này của I-ran. Phát biểu tại cuộc họp của Ban giám đốc IAEA ở Viên (Áo), đại diện của Mỹ tại đây còn cho rằng I-ran đã có "gần đủ hoặc đủ" lượng u-ra-ni được làm giàu ở mức độ thấp để sản xuất bom hạt nhân. Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc X.Rai-xơ (Susan Rice) tỏ ra ôn hòa hơn khi phát biểu với báo giới sau cuộc họp của Hội đồng Bảo an LHQ: "Chúng tôi hy vọng nội dung chứa đựng trong đề xuất đó là sự phản hồi nghiêm túc, có ý nghĩa lớn và mang tính xây dựng”.

Tại I-ran, gói đề xuất mới đã nhận được sự ủng hộ của giới chức trong nước. Tổng thống I-ran M.A-ma-đi-nê-giát (Mahmoud Ahmadinejad) cho biết sẽ tiếp tục hợp tác với IAEA ở hai phương diện: Sử dụng năng lượng nguyên tử với mục đích hòa bình và ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng "nếu bất kỳ ai muốn cản trở chương trình hạt nhân I-ran ngoài giới hạn luật pháp, sự hợp tác này sẽ bị hủy bỏ". Còn Tư lệnh các lực lượng vũ trang I-ran, Tướng H.Phi-ru-da-ba-đi (Hassan Firuzabadi), khẳng định, Tê-hê-ran chỉ phát triển chương trình hạt nhân vì mục đích hòa bình, đó là quyền không thể tranh cãi.

NGUYỄN HÒA