EU và Mỹ dỡ bỏ lệnh trừng phạt I-ran

QĐND - Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) ngày 16-1 đã tuyên bố dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế nhằm vào I-ran, ngay sau khi Cơ quan Nguyên tử quốc tế (IAEA) công bố báo cáo khẳng định Tê-hê-ran đã tuân thủ đúng các cam kết trong thỏa thuận hạt nhân đạt được hồi tháng 7 năm ngoái. Động thái này cũng chính thức xác nhận thỏa thuận lịch sử giữa I-ran và Nhóm P5+1 (gồm Nga, Mỹ, Pháp, Anh, Trung Quốc và Đức) mang tên Kế hoạch Hành động toàn diện chung chính thức có hiệu lực sau 6 tháng ký kết.

Tại cuộc họp báo ở Viên (Áo), trong tuyên bố chính thức về sự kiện quan trọng này, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại của EU, bà Phê-đê-ri-ca Mô-ghe-ri-ni (Federica Mogherini) nêu rõ: “Hôm nay 16-1, Kế hoạch Hành động toàn diện chung giữa I-ran và Nhóm P5+1 chính thức có hiệu lực. Trong 6 tháng kể từ ngày ký kết thỏa thuận, các bên đã thể hiện tinh thần hợp tác, thực hiện đúng các điều khoản đã cam kết vì mục đích chung là đưa thỏa thuận vào thực thi một cách toàn diện”. Trong phát biểu của mình, bà Mô-ghe-ri-ni cũng xác nhận EU, Mỹ và Liên hợp quốc đã dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế, tài chính nhằm vào I-ran. Bên cạnh đó, EU và Mỹ sẽ tiếp tục theo dõi sát quá trình thực thi thỏa thuận của các bên.

Bà Ph.Mô-ghe-ri-ni, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại của EU và Ngoại trưởng I-ran Da-ríp phát biểu trong cuộc họp báo tại tòa nhà Liên hợp quốc ở Viên (Áo) hôm 16-1. Ảnh: AP

Cùng phát biểu tại cuộc họp báo, Ngoại trưởng I-ran Mô-ha-mát Gia-vát Da-ríp (Mohammad Javed Zarif) khẳng định, cả Tê-hê-ran và Nhóm P5+1 đã đều nỗ lực thực hiện đúng các điều khoản thỏa thuận. Ông Da-ríp nhấn mạnh: “Thỏa thuận đã thể hiện ý chí ngoại giao bền bỉ của các bên trong việc giải quyết các vấn đề gai góc nhất và tìm ra giải pháp hiệu quả. Điều này cũng gửi tới một thông điệp rằng những nỗ lực của tất cả các bên là nhằm mang lại hòa bình, ổn định và an ninh trong khu vực cũng như trên thế giới”.

Ngay lập tức, Tổng thống I-ran H.Râu-ha-ni (Hassan Rouhani) đã bày tỏ hoan nghênh sự kiện quan trọng này, nhấn mạnh đây là “chiến thắng vẻ vang” của đất nước và nhân dân I-ran.

EU hôm 16-1 tuyên bố dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế nhằm vào I-ran. Quyết định trên, vốn đã được thông qua bởi 28 nước thành viên EU để dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, vẫn phải được công bố trong Công báo chính thức của khối này để có hiệu lực, được cho là sắp diễn ra. Cùng ngày, Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri (John Kerry) thông báo, Oa-sinh-tơn đã thực thi cam kết của mình trong thỏa thuận hạt nhân với I-ran, dỡ bỏ một số lượng lớn các lệnh trừng phạt nhằm vào I-ran để hạn chế chương trình vũ khí của Tê-hê-ran. Trong khi đó, Nhà Trắng cũng cho biết, Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma (Barack Obama) đã ký một mệnh lệnh hành pháp dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt I-ran, trong đó có các hạn chế trong lĩnh vực ngân hàng, thép, vận chuyển hàng hóa và một số lĩnh vực khác.

Trước đó, Hãng thông tấn Fars của I-ran cho biết, trong một tuyên bố chính thức ngày 16-1, Tổng giám đốc IAEA Y-u-ki-y-a A-ma-nô (Yukiya Amano) xác nhận rằng I-ran đã tuân thủ các cam kết của nước này theo thỏa thuận hạt nhân đạt được giữa Tê-hê-ran và 6 cường quốc thế giới thuộc Nhóm P5+1 hồi tháng 7 năm ngoái tại thủ đô Viên của Áo. Người đứng đầu IAEA nhấn mạnh: “Hôm nay là một ngày quan trọng đối với cộng đồng quốc tế”.

Cộng đồng quốc tế cũng đã bày tỏ hoan nghênh, coi đây là một thành công lịch sử sau nhiều nỗ lực của các bên, đồng thời hy vọng thành công này sẽ góp phần thúc đẩy các nỗ lực giải quyết các điểm nóng trên thế giới thông qua con đường ngoại giao.

Phát biểu với báo giới ngày 16-1, Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri đã hoan nghênh việc I-ran tuân thủ các cam kết theo thỏa thuận đã ký với Nhóm P5+1. Cùng ngày, Tổng thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-mun (Ban Ki-moon) bày tỏ hy vọng sự thành công của thỏa thuận này sẽ là tiền đề góp phần duy trì sự ổn định, an ninh trong khu vực và tăng cường hợp tác quốc tế.

Ngoại trưởng Đức Phranh Xtai-mai-ơ (Frank-Walter Steinmeier) và Ngoại trưởng Pháp Lo-răng Pha-bi-uýt (Laurent Fabius) hy vọng những kết quả tích cực trong giải quyết hồ sơ hạt nhân của I-ran sẽ giúp đem lại niềm tin rằng những căng thẳng và xung đột trong khu vực, đặc biệt là vấn đề Xy-ri, có thể được giải quyết bằng con đường ngoại giao. Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Nga đã hoan nghênh các động thái mới nói trên, đồng thời bày tỏ hy vọng tất cả các bên tiếp tục có thái độ trách nhiệm và trung thực đối với các vấn đề liên quan tới việc thực thi Kế hoạch hành động toàn diện chung.

Trong khi đó, I-xra-en vẫn giữ lập trường khác biệt. Bộ trưởng Các vấn đề chiến lược I-xra-en Ghi-lát Éc-đan (Gilad Erdan) cảnh báo rằng việc thực thi một thỏa thuận hạt nhân giữa I-ran và các cường quốc thế giới có thể gây nguy hiểm cho Trung Đông và sẽ không ngăn chặn được chương trình hạt nhân của Tê-hê-ran. Còn Thủ tướng I-xra-en Ben-gia-min Nê-ta-ni-a-hu (Benjamin Netanyahu) cùng ngày đề nghị các cơ quan Liên hợp quốc và Nhóm P5+1 phải giám sát chặt chẽ việc thực thi thỏa thuận của I-ran để bảo đảm nước này không phát triển vũ khí hạt nhân.

Các biện pháp trừng phạt áp đặt lên Tê-hê-ran trong những năm qua đã tách quốc gia hơn 80 triệu dân này khỏi hệ thống tài chính toàn cầu, giảm xuất khẩu dầu mỏ của I-ran và khiến người dân I-ran gặp khó khăn nghiêm trọng về kinh tế. Việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt nền kinh tế I-ran có thể làm thay đổi cán cân địa chính trị ở Trung Đông. Giá dầu có thể tiếp tục biến động khi I-ran quay trở lại thị trường và tuyên bố có thể đẩy mạnh xuất khẩu hơn 500.000 thùng dầu mỗi ngày.

NGỌC HẠ