QĐND - Cuộc khủng hoảng nợ công tại nhiều quốc gia thuộc khu vực đồng tiền chung châu Âu đang lên tới đỉnh điểm. Đồng ơ-rô đang tiến rất gần với nguy cơ đổ vỡ sau 13 năm tồn tại.

Đồng ơ-rô trong vòng xoáy nợ công. Ảnh: buenosairesherald.com

Bất kỳ thất bại nào của khu vực đồng ơ-rô cũng đều gây ra các cú sốc trên toàn thế giới, làm đảo lộn cán cân địa chính trị và thậm chí có thể dẫn đến việc phải đánh giá lại một cách căn bản về tương lai của thế giới. Sự thật đang rất gần khi đang có một số nước muốn từ bỏ khu vực đồng ơ-rô, một số nước khác thì không thể tự cứu mình do vỡ nợ.

Cuộc khủng hoảng nợ công ở châu Âu diễn ra đã được một năm, nhưng tình hình vẫn chưa chuyển biến theo hướng tốt lên. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tuy đã bỏ ra một lượng tiền lớn để cứu đồng ơ-rô nhưng sau Hy Lạp, hiện Ai-len, Hung-ga-ri, Tây Ban Nha, I-ta-li-a và Bồ Đào Nha… vẫn đứng trước rủi ro có thể vỡ nợ bất kỳ lúc nào. Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng nợ ngoài yếu tố nội tại, góp phần không nhỏ đẩy cuộc khủng hoảng đi với tốc độ nhanh hơn chính là bất nhất giữa các quốc gia và định chế tài chính lớn. Ví dụ, trước Hội nghị Bộ trưởng Tài chính khu vực đồng ơ-rô sẽ diễn ra vào ngày 6-12 tới đây, mặc dù các bên đã chính thức phê chuẩn kế hoạch cứu trợ Ai-len trị giá 85 tỷ ơ-rô, nhưng lại phản đối việc mở rộng quy mô Quỹ Ổn định Tài chính châu Âu (EFSF, hiện có 750 tỷ ơ-rô) của Liên minh châu Âu (EU) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Quyết định này lập tức đối mặt với sự chỉ trích của IMF và "dội gáo nước lạnh" vào sự nhiệt tình của Mỹ trong việc cứu châu Âu. Sự bất nhất đang khiến tình hình rối loạn thêm.

Trong khi IMF và khu vực đồng ơ-rô bất đồng về phương án cứu trợ, các nhà lãnh đạo châu Âu lại phải đối mặt với những rủi ro khủng hoảng chính trị còn nghiêm trọng hơn cả khủng hoảng nợ. Những người bi quan cho rằng, sự đổ vỡ của đồng ơ-rô đang đi từ "không thể tưởng tượng" tới "không thể tránh được". Thậm chí, nhiều người cho rằng, rút khỏi khối đồng ơ-rô là phương thức đau đớn, nhưng cần thiết, để thoát khỏi khủng hoảng nợ. Nếu hàng chục triệu người dân châu Âu ồ ạt rút tiền gửi ơ-rô khỏi các ngân hàng trong nước và đem gửi ở các ngân hàng nước ngoài, hệ thống ngân hàng nhiều nước sẽ sụp đổ. Các doanh nghiệp cũng sẽ vỡ nợ. Khi khối đồng ơ-rô sụp đổ cũng có nghĩa là Liên minh châu Âu (EU) mất đi sức mạnh. Những nỗ lực xây dựng các chính sách ngoại giao, an ninh khu vực trở thành vô nghĩa. Không có đồng ơ-rô, tiếng nói của các nước châu Âu sẽ trở nên nhỏ bé trên trường quốc tế. Lịch sử cho thấy sự sụp đổ của các liên hiệp tiền tệ chung luôn dẫn tới những biến động khôn lường.

Mạng phân tích thông tin Stratfor còn dự báo, sự sụp đổ của khối đồng ơ-rô sẽ không chỉ đẩy châu Âu rơi vào khủng hoảng mà Mỹ và châu Á cũng sẽ lao đao. Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế cảnh báo khu vực đồng ơ-rô tan vỡ sẽ dẫn tới một cuộc suy thoái toàn cầu nghiêm trọng, tương tự như đại suy thoái thập niên 1930.

Trước những cảnh báo trên, nhiều quốc gia, các công ty lớn đã lên kế hoạch tự cứu nguy. “Không thể cho rằng sự đổ vỡ của đồng ơ-rô là điều không thể. Tất cả những công ty lớn đều phải tính đến khả năng đó”, ông G.Phe-ri (J.Ferry), Giám đốc tổ chức nghiên cứu Bruegel có trụ sở ở Brúc-xen (Brussels, Bỉ), nhận xét. Trong một cuộc khảo sát do tờ "Điện tín" thực hiện gần đây, 12 trên tổng số 25 chuyên gia kinh tế hàng đầu Khu tài chính Luân Đôn (London) cho rằng, đồng ơ-rô khó có thể tồn tại được đến hết nhiệm kỳ của Nghị viện châu Âu trong 5 năm tới. Thậm chí, một số chuyên gia dự đoán điều này còn xảy ra sớm hơn, hoặc sẽ chỉ tồn tại với cái giá phải trả là có ít nhất một thành viên trong khu vực đồng ơ-rô vỡ nợ.

NGUYỄN HÒA