Đoàn kết quốc tế vì hòa bình và phát triển

Lãnh đạo các nước Không liên kết tham dự Hội nghị Thượng đỉnh lần thứ 14 tại La Ha-ba-na (Cu-ba). Ảnh tư liệu

Với chủ đề "Tăng cường đoàn kết vì hòa bình và phát triển" Hội nghị Cấp cao Phong trào Không liên kết lần thứ 15 sẽ được tổ chức tại Sam En-sếch (Ai Cập) trong hai ngày 15 và 16-7. Diễn ra trong bối cảnh thế giới đang có những biến chuyển phức tạp, hội nghị sẽ là dịp các nhà lãnh đạo Phong trào Không liên kết (KLK) đánh giá chính xác tình hình hiện tại và định hướng hoạt động trong tương lai. Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết sẽ dẫn đầu đoàn Việt Nam tham dự hội nghị.

TRONG mấy năm gần đây, những biến động mới của tình hình thế giới  đang có những tác động mạnh mẽ đến các nước Phong trào KLK, đe dọa lấy đi những thành quả phát triển kinh tế - xã hội và đặt ra thách thức lớn đối với sự phát triển bền vững của các quốc gia. Cuộc khủng hoảng tài chính thế giới đang tiếp tục hoành hành và ảnh hưởng tới hầu hết các quốc gia trên thế giới khiến những nền kinh tế ở các nước đang phát triển, trong đó có nhiều nước tham gia Phong trào KLK vốn đã yếu nay lại càng trì trệ do phải hứng chịu thêm các nguy cơ từ biến đổi khí hậu, an ninh lương thực, năng lượng, dịch bệnh... Làm thế nào để đưa ra các biện pháp ứng phó với tác động tiêu cực, đồng thời giúp nhau cùng thoát khỏi đói nghèo, phát triển kinh tế, bảo đảm độc lập chủ quyền, tôn trọng các quyền tự quyết của từng quốc gia... là tiêu chí hàng đầu mà lãnh đạo 118 nước thành viên Phong trào KLK tập trung thảo luận tại hội nghị lần này.

Từ khi Phong trào KLK ra đời năm 1961, tại Hội nghị cấp cao ở Bê-ô-grát, Phong trào đã thể hiện rõ chính sách Không liên kết là biểu thị ý chí của các nhà nước độc lập non trẻ ở châu Á, châu Phi, Mỹ La-tinh đoàn kết đấu tranh bảo vệ và củng cố độc lập chính trị, từng bước giành độc lập kinh tế, bảo vệ hòa bình thế giới để tồn tại và phát triển. Mặc dù hết sức đa dạng về văn hóa tín ngưỡng, về chế độ chính trị - xã hội, về lợi ích dân tộc… song các nước trong Phong trào KLK lại “liên kết” được với nhau bởi tôn chỉ mục đích hoạt động là đấu tranh cho quyền tự quyết của các dân tộc, chống chủ nghĩa đế quốc, thủ tiêu chủ nghĩa thực dân cũ và thực dân mới… với mong muốn có hòa bình ổn định để xây dựng đất nước, thoát khỏi nghèo nàn và lạc hậu. Từ 25 thành viên ban đầu, đến nay đã có 118 nước tham gia Phong trào KLK, chiếm gần 2/3 tổng số thành viên của Liên hợp quốc và 51% dân số thế giới. 

Phong trào KLK không có trụ sở hay cơ chế thường trực (Ủy ban Phối hợp hoạt động theo cơ chế đặc biệt tại LHQ). Đây là một loại thể chế quốc tế đặc biệt, một hiện tượng mới trong luật pháp quốc tế. Nó không phải đơn thuần là một hội nghị hoặc diễn đàn liên chính phủ họp định kỳ, mà cũng không phải là một tổ chức của các nước do một điều ước quốc tế lập ra, mức độ thể chế hóa của Phong trào tương đối lỏng và thể hiện chủ yếu ở tập quán và lề lối hoạt động.

Từ khi thành lập tới nay Phong trào KLK đã đóng góp tích cực vào việc giải quyết các vấn đề trọng đại của thế giới, góp phần quan trọng vào cuộc đấu tranh bảo vệ hòa bình và an ninh quốc tế, ngăn ngừa nguy cơ chiến tranh hạt nhân, đòi giải trừ quân bị và thành lập khu vực hòa bình và phi hạt nhân. Phong trào đã cổ vũ và ủng hộ mạnh mẽ cuộc đấu tranh giải phóng và bảo vệ độc lập dân tộc, là lực lượng quan trọng trong cuộc đấu tranh đòi thiết lập trật tự kinh tế quốc tế mới và trật tự thông tin quốc tế mới, đóng góp đáng kể vào việc giải quyết tranh chấp và xung đột giữa các nước thành viên bằng biện pháp hòa bình.

Trong tình hình mới hiện nay, các nước đang phát triển tiếp tục đứng trước nguy cơ can thiệp và áp đặt có hại cho độc lập chủ quyền và quyền lợi của mình. Phong trào KLK tiếp tục đóng vai trò không thể thiếu là một tập hợp lực lượng chính trị hùng hậu, là diễn đàn quan trọng để các nước không liên kết hình thành tiếng nói chung đối với các vấn đề toàn cầu quan trọng liên quan đến hòa bình, an ninh và phát triển. Việc Phong trào liên tục có thêm những thành viên mới đã tiếp tục thể hiện sức sống, sự hấp dẫn và khẳng định vai trò chính trị, vị thế và tầm quan trọng của diễn đàn này trong việc tăng cường hợp tác quốc tế, góp phần giải quyết các vấn đề cấp bách có tính khu vực hoặc toàn cầu.

Việt Nam đã sớm gắn bó và đóng góp vào những mục tiêu và quá trình hình thành Phong trào KLK từ khi chưa là thành viên chính thức, đặc biệt là đóng góp quan trọng vào cuộc đấu tranh của các nước KLK và đang phát triển. Sau khi giành độc lập (năm 1945), Việt Nam đã đi đầu trong phong trào giải phóng dân tộc, góp phần quan trọng xóa bỏ chủ nghĩa thực dân, chống chủ nghĩa đế quốc. Từ khi chính thức tham gia phong trào (năm 1973), Việt Nam đã tham dự tất cả các Hội nghị Cấp cao và Hội nghị ngoại trưởng, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng tích cực tăng cường đoàn kết đề cao vai trò của Phong trào, nỗ lực đấu tranh cho mục tiêu hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội; tích cực tham gia các hoạt động và có nhiều đóng góp quan trọng vào việc xây dựng các văn kiện của hội nghị; đưa ra một số khuyến nghị cụ thể nâng cao vai trò của Phong trào trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, thương mại, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm phát triển của Việt Nam.

NGUYỄN HÒA