Đàm phán trong bế tắc

Cuộc đàm phán này do Liên minh châu Âu (EU), LHQ và tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE) phối hợp tổ chức. Đây là lần đầu tiên đại diện Nga và Gru-di-a đối thoại trực tiếp kể từ sau cuộc chiến 5 ngày hồi tháng 8, nhưng sự việc lại không diễn ra như mong đợi. Hai phái đoàn Nga và Gru-di-a từ chối tiếp xúc trực tiếp với nhau, không vào cùng một phòng họp.

Theo tường thuật của báo giới, trong buổi họp đầu tiên theo kế hoạch, phái đoàn Nga đã đến muộn 50 phút nhằm thể hiện sự phản đối trước việc các đại diện từ Áp-kha-di-a và Nam Ô-xê-ti-a không được phép tham dự. Nửa tiếng sau đó, khi cuộc đàm phán có cả các đại diện từ hai khu vực tự trịbắt đầu, thì phái đoàn Gru-di-a lại bỏ ra ngoài.

Thực ra diễn biến này không nằm ngoài dự đoán. Ngay trước thềm cuộc hội đàm, Tổng thống Gru-di-a M.Xa-a-ca-svi-li đã khiến mọi người hoài nghi về cơ hội thành công của cuộc gặp khi gọi các đại diện của Nam Ô-xê-ti-a và Áp-kha-di-a là “những kẻ thanh trừng sắc tộc”. Tuy nhiên, không ai biết trước được rằng không khí tại hội nghị lại căng thẳng đến vậy. Hội nghị chỉ kéo dài được nửa ngày, hai đoàn đàm phán của Nga và Gru-di-a không chấp nhận ngồi cùng một phòng để gặp gỡ trực tiếp. Các nhà trung gian quốc tế đã phải tiến hành các cuộc đàm phán theo kiểu “ngoại giao con thoi” giữa hai phòng họp. Xéc-gây Sam-ba, người phụ trách ngoại giao của chính quyền ly khai Áp-kha-di-a, thuật lại: “Có hai phòng họp riêng biệt, một bên là phái đoàn Nga với Áp-kha-di-a và Nam Ô-xê-ti-a, còn phòng kia là đoàn Gru-di-a. Đại diện của LHQ, EU và OSCE cứ đi lại như con thoi giữa hai phòng”.

Binh lính Nga rút khỏi Gru-di-a. Ảnh: Roi-tơ

Đại diện của EU là Pi-e Mo-ren cho hay, đàm phán bị đổ vỡ do “những bất đồng mang tính thủ tục” và các bên quyết định sẽ hoãn đàm phán tới ngày 18-11 tới. Theo đặc phái viên của LHQ về Gru-di-a, hành động này là để tạo ra thời gian giải quyết các bất đồng đó. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, nguyên nhân chính của vấn đề vẫn là bất đồng giữa hai bên xung quanh việc Nga công nhận quy chế độc lập của Nam Ô-xê-ti-a và Áp-kha-di-a. Còn các nhà ngoại giao cho rằng, đàm phán đổ vỡ là do những ý kiến khác nhau về sự có mặt của Áp-kha-di-a và Nam Ô-xê-ti-a.

Thậm chí, ngay trước cuộc đàm phán, lập trường về việc có hay không mời đại diện của hai khu vực ly khai Nam Ô-xê-ti-a và Áp-kha-di-a tham dự cuộc gặp đã được hai bên tỏ rõ. Phía Nga đã tuyên bố sẽ không ngồi đàm phán với Gru-di-a nếu không có sự có mặt của đại diện hai khu vực đó, bởi Nga cho rằng đây là cuộc thảo luận về Nam Ô-xê-ti-a và Áp-kha-di-a nên không thể vắng mặt hai chủ thể này. Trong khi đó, Gru-di-a tuyên bố chỉ chấp nhận sự có mặt của phái đoàn Nga, LHQ, EU, Mỹ và OSCE.

Tương lai vô định

Người ta cho rằng, đã không thể khởi đầu êm thấm quá trình hòa giải giữa hai nước mà ngược lại cuộc đàm phán lại mở ra một “tương lai vô định” cho mối quan hệ này. Gru-di-a cáo buộc Nga làm gián đoạn cuộc thương lượng khi từ chối gặp gỡ trực tiếp với phía Gru-di-a và khiến tình hình “căng thẳng nghiêm trọng” ngay từ ban đầu. Trong khi đó, Trưởng đoàn đàm phán Nga, ông Ca-ra-xin khẳng định phía Gru-di-a đã làm hỏng các cuộc đàm phán vì không tham dự phiên họp toàn thể.

Tuy nhiên, mọi việc không dừng ở đó. Chỉ sau đàm phán một ngày, ngày 16-10, báo "Tin Tức" (Nga) đưa tin rằng, để trả đũa việc Nga bảo vệ và công nhận độc lập của Nam Ô-xê-ti-a và Áp-kha-di-a, Gru-di-a chuyển sang thực hiện “chiến tranh khủng bố” chống lại Mát-xcơ-va. Theo báo trên, hai vụ khủng bố tại thủ phủ Xkhin-va-li của Nam Ô-xê-ti-a hồi đầu tháng đều do các cơ quan mật vụ Gru-di-a gây ra và hiện Tbi-li-xi đang chuẩn bị tiến hành các vụ khủng bố tương tự ở những khu vực nằm sâu trong lãnh thổ Nga như Xô-chi, Mát-xcơ-va và Xanh Pê-téc-bua. Tất cả các đồn cảnh sát ở Mát-xcơ-va đã được chỉ thị cảnh giác cao độ và ngăn chặn kịp thời mọi hành động khủng bố do “các nhóm cực đoan yêu nước Gru-di-a” gây ra. Có tin các nhóm này đã nhận được chất nổ và súng đạn trong tháng Mười này và đang chuẩn bị áp dụng phương thức khủng bố mới - xả súng hàng loạt vào những nơi đông người.

Kết thúc ngắn ngủi của cuộc đàm phán quốc tế Nga - Gru-di-a đã khiến mọi vấn đề cần thảo luận giữa hai bên hiện vẫn còn "treo".

THU TRANG