QĐND - Bùn đỏ tràn ra từ vụ vỡ bể chứa chất thải của nhà máy sản xuất nhôm A-cai Tim-phôn-gia ở thị trấn A-ca, cách Thủ đô Bu-đa-pét khoảng 160km về phía Tây Nam đã đẩy Hung-ga-ri vào thảm họa môi trường tồi tệ chưa từng có. Không những vậy, dòng bùn đỏ đang hòa vào sông Đa-nuýp, đe dọa gây ra những tác hại khôn lường về lâu dài trên  diện rộng ở châu Âu.

Bà E. Xtam (E. Stampf) đang ở trong vườn thì thình lình cơn lũ bùn đỏ ập đến làng Cô-lôn-ta ngày 5-10. Bà cụ 76 tuổi này đã may mắn sống sót khi kịp trèo lên nóc chuồng lợn. Tuy nhiên, đôi chân bà cũng bị bỏng nặng do dính hóa chất độc. “Nó đã cuốn đi lợn, gà, vườn khoai tây của tôi. Tất cả những gì tôi tích cóp 10 năm qua đã mất cả. Như thế này thì thà chết đi còn hơn”, bà E. Xtam thều thào trong bệnh viện.

Sau khi tới thăm làng Cô-lôn-ta ngày 7-10, Thủ tướng Hung-ga-ri V. O-ban (V. Orban) tuyên bố rằng, những gì ông chứng kiến thật kinh khủng. “Nếu vụ việc xảy ra vào ban đêm thì có lẽ tất cả người dân làng Cô-lôn-ta đã thiệt mạng”, Thủ tướng O-ban nói. Đến ngày 8-10, nhiều căn nhà ở Cô-lôn-ta vẫn chìm trong cả mét bùn đỏ. Ở làng Đê-véc-xơ gần đó, các đội cứu hộ phải đập vỡ tường nhiều ngôi nhà để bùn đỏ chảy ra ngoài.

Nhân viên cứu hộ khắc phục hậu quả vụ tràn bùn đỏ tại làng Cô-lôn-ta. Ảnh: AFP

Bùn đỏ là chất thải trong quá trình sản xuất nhôm, chứa nhiều kim loại nặng và cực độc, gây nguy hiểm cho tính mạng con người. Bộ trưởng phụ trách vấn đề môi trường Hung-ga-ri Z. In-lét (Zoltan Illes) cho biết, hơn 1,1 triệu mét khối bùn đỏ từ bể chứa chất thải của nhà máy sản xuất nhôm A-cai Tim-phôn-gia đã tràn ra một khu vực rộng tới 40km2. Dòng bùn đỏ đã phá hủy hơn 300 căn nhà và một số cây cầu. Ít nhất 4 người đã thiệt mạng, 3 người mất tích và 150 người bị thương, phần lớn bị bỏng do hóa chất trong bùn đỏ thấm qua quần áo. Trong số hơn 150 người bị thương, 11 người hiện đang ở trong tình trạng nguy kịch. Chính phủ Hung-ga-ri đã ban bố tình trạng khẩn cấp tại ba tỉnh miền Tây gồm: Vét-dơ-prem, Ghi-ô Mô-xon Xô-prôn  và Vát, những nơi đang phải chịu ảnh hưởng của đại họa bùn đỏ.

Không chỉ gây thiệt hại nặng nề về người và của, vụ tràn bùn đỏ còn tàn phá nặng nề môi trường. Dù các mạch nước ngầm chưa có dấu hiệu nhiễm độc, tuy nhiên để phòng ngừa, chính quyền Hung-ga-ri đã cấm người dân không được sử dụng nguồn nước, ăn các loại rau quả, cá và động vật khác nuôi trồng tại khu vực bị ô nhiễm mà chưa được xử lý. Sông Ma-ca chảy qua thị trấn A-ca, vốn trong xanh đã đổi màu đỏ quạch, tôm cá chết nổi lềnh phềnh. Tuy lượng cứu hộ Hung-ga-ri đã đổ khoảng 1000 tấn vữa, thạch cao xuống sông Ma-ca để chặn dòng nước nhiễm độc đổ vào sông Đa-nuýp, song ngày 7-10, bùn đỏ đã thâm nhập vào con sông dài thứ hai châu Âu.

Trước tình hình này,  ông G. Phi-gét-xki (G. Figeczky), đại diện Quỹ Quốc tế bảo vệ thiên nhiên hoang dã (WWF) tại Hung-ga-ri, cho rằng mức độ thiệt hại do thảm họa này gây ra đối với cuộc sống tự nhiên hoang dã là rất nghiêm trọng, thậm chí khó có thể đánh giá chính xác được. Ông cho biết việc bùn đỏ chảy vào sông Đa-nuýp sẽ tàn phá môi trường không chỉ của riêng Hung-ga-ri. Sông Đa-nuýp  chảy qua Hung-ga-ri, Crô-a-ti-a, Xéc-bi-a, Bun-ga-ri, Ru-ma-ni và U-crai-na, trước khi đổ ra Biển Đen. Ông Phi-gét-xki cũng cho rằng hệ động thực vật ở vùng này nhiều khả năng sẽ còn bị ảnh hưởng nhiều hơn trong trường hợp các chuyên gia hóa chất sử dụng kiềm trung hòa để khử độc, một trong những biện pháp khắc phục hậu quả.

Chính quyền các nước Crô-a-ti-a, Xéc-bi-a, Ru-ma-ni thông báo họ đang khẩn trương tiến hành các biện pháp giám sát nước sông Đa-nuýp để có phản ứng kịp thời. Ông A. Đra-ghi-xi (A. Draghici), Giám đốc cơ quan quản lý nguồn nước thị trấn Mê-hê-đin-ti, cách Thủ đô Bu-ca-rét của Ru-ma-ni 400km về phía tây, dự báo, dòng nước nhiễm độc sẽ chảy tới Ru-ma-ni vào ngày hôm nay (9-10).

Bên cạnh việc khẩn cấp cứu trợ và khắc phục thảm họa, chính phủ Hung-ga-ri đã đóng cửa nhà máy  A-cai Tim-phôn-gia và chính thức mở cuộc điều tra để tìm nguyên nhân vụ việc. Theo đại diện Nhà máy A-cai Tim-phôn-gia, mưa lớn trong nhiều tuần lễ có thể là một trong những lý do dẫn đến việc bể chứa chất thải bị vỡ. Trong những ngày qua, hàng trăm người dân các vùng bị bùn đỏ tràn qua đã tức giận đến bao vây Nhà máy A-cai Tim-phôn-gia đòi bồi thường. Sáng 8-10, Công ty thương mại và sản xuất nhôm Hung-ga-ri, đơn vị chủ quản của nhà máy A-cai Tim-phôn-gia, thông báo sẽ bồi thường cho mỗi gia đình bị ảnh hưởng của vụ tràn bùn khoảng 500 USD và tuyên bố “tình hình không đến nỗi quá nghiêm trọng”. Bộ trưởng Nội vụ Hung-ga-ri S. Pin-tơ (S. Pinter) đã phải lập tức lên tiếng: “Họ cần phải bơi trong con sông bùn đỏ cho biết”.

Theo các chuyên gia, chỉ riêng để khắc phục hậu quả của khu vực 40km2 bị bùn đỏ bao phủ phải mất ít nhất một năm và hàng chục triệu ơ-rô. Trước mắt, nhà chức trách sẽ phải đào và bỏ đi một lớp đất trên toàn bộ khu vực  để ngăn chặn sự nhiễm độc.

Việt Bách