Áp-phích vận động tranh cử tại Xéc-bi-a. Ảnh: AP

Ngày 11-5, người Xéc-bi-a sẽ đi bầu cử Quốc hội trước thời hạn. Đây là cuộc bầu cử lần thứ ba trong vòng một năm qua và có ý nghĩa rất quan trọng, trong bối cảnh Xéc-bi-a đang gặp nhiều rắc rối về chính trị.

Cuộc bầu cử lần này như là một cuộc trưng cầu dân ý về một vấn đề cơ bản: Xéc-bi-a có nên tiếp tục gia nhập Liên minh châu Âu (EU) sau khi tổ chức này thừa nhận nền độc lập của Cô-xô-vô? Bên cạnh đó, nó còn là cơ hội để giải quyết những rạn nứt chính trị tại Xéc-bi-a, điều đã khiến Tổng thống B.Ta-đích buộc phải giải tán Quốc hội vào tháng 3 vừa qua. "Cuộc bầu cử này sẽ là một cách dân chủ để các công dân có thể được có tiếng nói trong việc quyết định Xéc-bi-a sẽ phát triển như thế nào trong những năm sắp tới," Tổng thống Xéc-bi-a Ta-đích tuyên bố.

Nguyên nhân chủ yếu của cuộc khủng hoảng chính trị hiện nay tại Xéc-bi-a bắt nguồn từ mâu thuẫn gay gắt trong liên minh cầm quyền giữa Đảng Dân chủ (DS) của Tổng thống Ta-đích và Đảng Dân chủ Xéc-bi-a (DSS) của Thủ tướng Cô-xtu-ni-ca về kế hoạch gia nhập Liên minh châu Âu (EU) sau khi Cô-xô-vô tuyên bố độc lập vào ngày 17-2.

Mặc dù phản đối Cô-xô-vô tuyên bố độc lập, song Tổng thống Ta-đích thân phương Tây và DS vẫn chủ trương đẩy nhanh việc gia nhập EU của Xéc-bi-a, tuyên bố sẵn sàng ký Hiệp định ổn định và hội nhập (SAA) với EU nếu được liên minh này đề nghị. Quan điểm của ông Bô-rít Ta-đích là, Xéc-bi-a nên ưu tiên cho việc gia nhập EU nhằm tránh rơi vào tình trạng tự cô lập. Hơn nữa, nếu là thành viên của EU, Xéc-bi-a có thể ngăn cản Cô-xô-vô gia nhập tổ chức này. Trong khi đó, Thủ tướng Cô-xtu-ni-ca và DSS, theo chủ nghĩa dân tộc, cho rằng việc EU công nhận nền độc lập của Cô-xô-vô là bất hợp pháp và Xéc-bi-a sẽ không gia nhập EU nếu “Câu lạc bộ 27 quốc gia” này chưa rút lại quyết định thừa nhận Cô-xô-vô độc lập.

Nhiều người cho rằng, cuộc bầu cử lần này sẽ là cuộc đấu trực tiếp giữa đảng của Tổng thống B.Ta-đích và Liên minh của Thủ tướng V.Cô-xtu-ni-ca. Hai đảng phái này đã chĩa mũi dùi về nhau, khẩu chiến quyết liệt trước chiến dịch tranh cử.

Đảng DS, do Tổng thống Xéc-bi-a B.Ta-đích lãnh đạo, kiểm soát Bê-ô-grát và được hỗ trợ bởi các thương gia lớn. Khẩu hiệu của DS là “Thúc đẩy Xéc-bi-a hội nhập châu Âu”. “Chúng ta cần nắm bắt cơ hội để tạo sự thịnh vượng cho thế hệ con cháu, ngay bây giờ chứ không phải ngày mai. Châu Âu là ưu tiên của chúng ta và chúng ta không có lựa chọn nào khác”, ông B.Ta-đích nói.

Liên minh giữa đảng Dân chủ Xéc-bi-a và đảng Xéc-bi-a mới (DSS-NS) do Thủ tướng Cô-xtu-ni-ca dẫn đầu với khẩu hiệu đơn giản “Ủng hộ Xéc-bi-a”, đảng này sử dụng chiến dịch tranh cử dựa chủ yếu vào số phận của phần lãnh thổ li khai Cô-xô-vô. “Họ đã bán cả niềm tự hào và chủ quyền lãnh thổ của chúng ta. Họ bán Cô-xô-vô. Họ bán tất cả những gì có thể bán được, Xéc-bi-a không cần họ lãnh đạo đất nước nữa”, ông Cô-xtu-ni-ca nói.

Tuy nhiên, khi ông B.Ta-đích và ông Cô-xtu-ni-ca quyết chiến với nhau thì có thể khiến cho bên thứ ba là đảng Đảng Cấp tiến theo chủ nghĩa dân tộc (RSR) của ông T.Ni-cô-lích hưởng lợi. Đảng SRS, với khẩu hiệu “Xéc-bi-a tiến lên” cho rằng, 8 năm dưới chính quyền của đảng Dân chủ đã khiến Xéc-bi-a bị tụt hậu, với một nền kinh tế gần như kiệt quệ, nhiều tài sản công bị bán đi. Ngày càng có nhiều tỉ phú xuất hiện, nhưng đồng thời mức sống của người dân cũng giảm sút. “Chúng ta đã thụt lùi và bây giờ là lúc để tiến lên”, ông T.Ni-cô-lích, Phó chủ tịch SRS tuyên bố.

Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy DS sẽ giành 33% phiếu ủng hộ. Còn liên minh DSS-NS có thể sẽ không chiếm nổi 12% phiếu. SRS đang hy vọng sẽ thành công tại cuộc bầu cử lần này. Cũng cần phải nhớ rằng, tại cuộc bầu cử tổng thống trước đó, ứng cử viên của SRS chỉ thua có 2% phiếu so với ông B.Ta-đích tại vòng cuối cùng. Theo dự đoán, SRS sẽ giành được 33-36% phiếu bầu, tạo điều kiện cho họ thiết lập liên minh, chiếm đa số trong Quốc hội Xéc-bi-a và trong chính phủ mới.

ĐẶNG NGUYỄN