Sáng 18-1, phát biểu trước giới báo chí sau khi kết thúc cuộc hội đàm ma-ra-tôn xuyên đêm thứ bảy với nữ Thủ tướng U-crai-na Y-u-li-a Ti-mô-sen-cô tại Mát-xcơ-va, Thủ tướng Nga V.Pu-tin tuyên bố việc trung chuyển khí đốt của Nga sang châu Âu qua lãnh thổ U-crai-na có thể sớm được nối lại hoàn toàn. Sau khi tuyên bố trên của Thủ tướng Pu-tin được phát đi, những người tiêu dùng châu Âu đang phải chịu cái giá rét khủng khiếp nhiều độ dưới 0 lại một lần nữa cảm thấy ấm lòng khi được biết nguồn cung cấp khí đốt của Nga - “ngọn lửa xanh” quyền lực sẽ lại được quá cảnh qua U-crai-na để đến với châu Âu.

Thủ tướng Ti-mô-sen-cô và Thủ tướng Pu-tin trong cuộc gặp tại Mát-xcơ-va. Ảnh: AP

Theo thỏa thuận đạt được trong cuộc hội đàm, Nga sẽ giảm cho U-crai-na 20% giá khí đốt nhập khẩu trong năm 2009, nếu Ki-ép vẫn giữ mức phí trung chuyển ưu đãi đối với khí đốt của Nga tới EU như trong năm 2008. Như vậy, năm 2009, U-crai-na có thể mua khí đốt của Nga với giá thấp hơn giá Mát-xcơ-va bán cho khách hàng châu Âu là 20%. Hai bên cũng nhất trí từ ngày 1-1-2010, Nga và U-crai-na sẽ chuyển sang việc định giá khí đốt và phí trung chuyển khí đốt theo giá châu Âu. Theo đó, U-crai-na - nước trung chuyển tới 80% lượng khí đốt mà Nga cung cấp cho các nước EU - sẽ phải mua khí đốt theo mức giá mà Nga bán cho các nước châu Âu khác. Tuy nhiên, mức giá khí đốt Nga bán cho U-crai-na trong năm nay là bao nhiêu không được Thủ tướng Pu-tin công bố. Trong năm ngoái, U-crai-na chỉ phải trả 179,5 USD/1.000 mét khối - mức giá thấp hơn rất nhiều so với các nước châu Âu khác, và "cuộc chiến khí đốt" đã nổ ra khi Nga tăng giá khí đốt đối với U-crai-na.

Thủ tướng U-crai-na Ti-mô-sen-cô nói rằng, bà hoàn toàn nhất trí với bản thỏa thuận trên. Bà Ti-mô-sen-cô cho biết, Thủ tướng hai nước đã chỉ thị cho lãnh đạo Tập đoàn Gazprom của Nga và Naftogaz của U-crai-na soạn thảo các văn kiện để chính thức hóa các thỏa thuận đã đạt được. Bà khẳng định rằng, toàn bộ việc cung cấp khí đốt sẽ được nối lại ngay lập tức sau khi các văn kiện này được ký kết.

Trong khi cuộc hội đàm giữa hai thủ tướng được coi là thành công thì Hội nghị cấp cao quốc tế về bảo đảm cung cấp khí đốt Nga cho những người tiêu dùng tại châu Âu diễn ra chiều 17-1 tại Mát-xcơ-va cũng đã đạt được những kết quả nhất định. Phát biểu tại một cuộc họp báo về kết quả Hội nghị, Tổng thống nước chủ nhà Đmi-tơ-ri Mét-vê-đép cho rằng, kết quả chủ yếu đạt được là do các đại biểu đã trao đổi ý kiến trực tiếp, công khai và mang tính xây dựng về cuộc xung đột khí đốt hiện nay.

Một phương án được các bên chấp nhận là lập tín phiếu trị giá một tỷ USD để giúp U-crai-na mua đủ lượng khí đốt để vận hành trôi chảy khí đốt trung chuyển của Nga sang châu Âu. Về vấn đề này, Tổng thống Mét-vê-đép khẳng định Nga sẵn sàng giúp U-crai-na nhận được tín phiếu nói trên. Tổng thống Mét-vê-đép nhấn mạnh, mặc dù chủ trương đa dạng hóa các nguồn cung cấp khí đốt cho châu Âu như xúc tiến các dự án "Dòng chảy phương Nam" và "Dòng chảy phương Bắc", song Nga vẫn không từ bỏ phương án vận tải khí đốt sang châu Âu quá cảnh U-crai-na. Tổng thống Mét-vê-đép nhấn mạnh quy chế an ninh năng lượng hiện nay tại châu Âu không hoàn toàn tối ưu, vì thế cần đề ra cũng như thông qua những quy chế an ninh năng lượng mới.

Bày tỏ quan điểm về ảnh hưởng của sự bất đồng giữa Nga và U-crai-na trong thời gian gần đây, Tổng thống Nga Mét-vê-đép cho rằng, bất đồng giữa Nga và U-crai-na về giá khí đốt và việc thanh toán nợ giữa hai bên không còn là vấn đề của hai nước, nó đã vượt ra ngoài ranh giới của quan hệ song phương. Vì vậy, Nga hy vọng U-crai-na cũng có hành động tương tự để tìm kiếm giải pháp dài hạn, tránh lặp lại các sự cố đáng tiếc gây thiệt hại cho tất cả các bên.

Như đã thành thông lệ, “cuộc chiến khí đốt” giữa Nga và U-crai-na trong 3 năm qua cứ “đến hẹn lại lên” vào cuối năm cũ đầu năm mới, khiến nhiều người hoài nghi về tính bền vững thỏa thuận mới đạt được giữa hai nước.

NGUYỄN HÒA