Cơ chế cho “tổ chim”

Toàn cảnh sân vận động quốc gia (tổ chim) Ô-lim-pích Bắc Kinh 2008. (theo Thanh niên)

Trung tuần đầu tháng 6, trong đoàn tháp tùng Tổng bí thư Nông Đức Mạnh sang thăm Trung Quốc, chúng tôi được nước bạn mời đến thăm sân vận động quốc gia ở giai đoạn hoàn tất những công việc cuối cùng, chuẩn bị cho Lễ khai mạc Thế vận hội Ô-lim-pích Bắc Kinh 2008-sự kiện thể thao mà cả hành tinh quan tâm.

Bí thư Thành ủy Bắc Kinh Lưu Kỳ, nói với chúng tôi:

- Ngay từ khi còn trên bản thiết kế, sân vận động quốc gia trong Công viên Ô-lim-pích đã được mọi người gọi với cái tên thân mật là sân “tổ chim”. Gọi thế, vì sân vận động giống như tổ chim sâu khổng lồ. Đây là một kiến trúc độc đáo không giống bất cứ sân vận động nào trên thế giới, do các kiến trúc sư Herzog & de Meuron-người đã đạt giải kiến trúc danh giá Pritzker cùng với ArupSport và China Architecture Design & Research Group thắng thầu cuộc thi toàn cầu thiết kế. Nhưng còn một độc đáo nữa chúng tôi nghĩ các bạn Việt Nam nên tìm hiểu, là cơ chế cho “tổ chim”.

Gợi ý của Bí thư Thành ủy khiến cánh nhà báo chúng tôi “lăn lộn” đi tìm hiểu ngay. Anh Đỗ Nam Trung, Bí thư thứ hai Đại sứ quán ta tại Trung Quốc nói:

- Lúc đầu xây dựng “tổ chim” Nhà nước Trung Quốc cũng định thực hiện theo cơ chế cũ: “Chính phủ đầu tư, Bộ chủ quản kinh doanh, Tài chính bù lỗ”, nhưng trưng cầu ý kiến các nhà khoa học, nhà quản lý và nhân dân; tham khảo cách quản lý, đầu tư một số sân vận động lớn trên thế giới, Chính phủ quyết định thay đổi, tìm một cơ chế thu hút đầu tư mới, tạm hiểu nôm na là cho các công ty tư nhân đấu thầu xây dựng và kinh doanh hoàn toàn trong một khoảng thời gian, hết thời hạn trả lại Nhà nước quản lý.

- Nghĩa là Nhà nước không bỏ ra một đồng vốn nào nữa-Chị Triệu Tĩnh, cán bộ Ban đối ngoại Trung ương Đảng CS Trung Quốc giải thích thêm.

Chúng tôi hỏi về quy mô của sân vận động, chị Triệu Tĩnh cho biết, phương án thiết kế “tổ chim” được đấu thầu trên toàn thế giới ngay khi Trung Quốc nhận được quyền đăng cai Thế vận hội (năm 2002). “Tổ chim” được “đan” bằng những “sợi” thép có đường kính hơn nửa mét trở lên, uốn cong theo hình quả trám như một lưới thép khổng lồ ôm gọn lấy sân vận động trên diện tích 204.000m², cao 69,2m. Tổng chi phí cho công trình lên tới 3,5 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 423 triệu USD; đủ chỗ ngồi cho 100.000 khán giả, khởi công xây dựng tháng 12-2003, dự kiến khánh thành vào cuối tháng 7 này, phục vụ Lễ khai mạc Thế vận hội.

Thắng thầu xây dựng là Công ty TNHH sân vận động quốc gia. Theo hợp đồng, công ty này sẽ được quyền kinh doanh đặc biệt “tổ chim” trong vòng 30 năm. Sau đó Công ty TNHH kinh doanh tài sản quốc hữu thành phố Bắc Kinh sẽ đại diện cho Chính phủ thu hồi lại và tổ chức kinh doanh theo cơ chế mới.

- Phương thức để huy động số lượng vốn khổng lồ ấy? Tôi hỏi.

Chị Triệu Tĩnh khoát một vòng tay “khoanh tròn” cả công viên Ô-lim-pích rồi nói:

- Toàn bộ công viên này ước chi hơn 2 tỷ USD, trong đó ngoài 184 triệu USD của Ủy ban Tổ chức Ô-lim-pích và Nhà nước đầu tư không đáng kể, còn lại đều thu hút đầu tư, huy động vốn theo phương thức của “tổ chim”. Các anh xem đấy, cơ bản xây xong hết cả rồi. Cách huy động là vận dụng cơ chế thị trường của quốc tế, dùng thương hiệu Ô-lim-pích để kêu gọi vốn cả trong và ngoài nước.

- Thế còn vai trò của Nhà nước?

- Nhà nước “cho” cơ chế và hệ thống chính sách, pháp luật để quản lý, giám sát.

Chúng tôi theo Bí thư Thành ủy Bắc Kinh vào phòng cầu thang cuốn phía nam sân vận động. Sau ba nút nhấn của người bảo vệ, loáng cái đã lên đến độ cao hơn 60m, nhìn xuống toàn cảnh sân vận động, ai nấy đều trầm trồ khen ngợi giá trị bền vững, nghệ thuật độc đáo của công trình.

Giọng của người hướng dẫn tham quan phát ra từ hệ thống loa tự động được lọc âm trong vắt, khiến cho người nghe dễ chịu đến mức tưởng như có ai đang nói rất nhẹ cho riêng mình...

HUY THIÊM