QĐND - Thủ tướng Ru -ma-ni E-min Bóc (Emil Boc) hôm 6-2 tuyên bố từ chức nhằm làm dịu căng thẳng chính trị -xã hội ở Ru -ma-ni. Sự sụp đổ của chính phủ Ru -ma-ni là hệ quả tất yếu sau nhiều tuần liên tiếp đất nước này chìm trong biểu tình, phản đối các biện pháp khắc khổ để cắt giảm ngân sách.

Đây là vị thủ tướng thứ 6 thuộc liên minh châu âu phải từ chức trong bối cảnh cuộc khủng hoảng nợ công ngày càng lan rộng ở khu vực này. Trước Ru -ma-ni, nhiều thành viên khác của khu vực đồng tiền chung châu âu đã chứng kiến sự ra đi của chính phủ, gần đây nhất là I -ta-li-a và Hy Lạp vào cuối năm 2011 vừa qua. Cuộc khủng hoảng nợ công châu âu bùng nổ ra từ năm 2010, đã hạ bệ một loạt chính phủ từ Ai -len, đến Hy Lạp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha. Ngay cả các quốc gia tưởng chừng có vị thế bền vững như Pháp cũng vừa bị Standard & Poor's hạ tín nhiệm tín dụng vào tháng trước.

Ông E -min Bóc tuyên bố từ chức trong cuộc họp nội các hôm 6-2. Ảnh: AP

ông E -min Bóc giữ chức Thủ tướng Ru -ma-ni từ năm 2008, khi nước này lâm vào tình trạng suy thoái nghiêm trọng sau nhiều năm kinh tế tăng trưởng vững chắc. Đó là lúc quỹ ngân sách nước này đang hao hụt, không đủ tiền để trả lương và chế độ hưu cho người dân, đồng thời nền kinh tế suy giảm 7%. Chính phủ của ông Bóc đã buộc phải cầu cứu Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Liên minh châu âu (EU) và Ngân hàng Thế giới trợ giúp 20 tỷ ơ -rô (26 tỷ đô -la) hồi năm 2009. Và để đổi lại, chính phủ của ông phải áp dụng các biện pháp khắc khổ trong việc chi tiêu công ích, cắt giảm lương công chức tới 25%. Hàng chục nghìn việc làm cũng bị cắt giảm.

Sau 2 năm thắt lưng buộc bụng, 22 triệu người dân Ru -ma-ni bắt đầu cảm nhận những tác động của chính sách khắc khổ mà chính phủ thực thi theo yêu cầu của các chủ nợ quốc tế: Nhiều người dân rơi vào cảnh túng quẫn vì mất việc và hàng nghìn người bị đẩy ra đường phố. Hồi tháng 1, nhiều người đã xuống đường để phản đối việc chính phủ giảm lương, tăng thuế. Họ cho rằng chính phủ không quan tâm tới những khó khăn mà người dân đang đối mặt. Những người biểu tình yêu cầu Tổng thống Trai -an Ba-xe-xku (Traian Basescu) và chính phủ liên minh từ chức.

Theo các nhà phân tích, sự sụp đổ của chính quyền E -min Bóc là điều đã được dự báo từ trước bởi đã “quá tay” trong việc thực thi các biện pháp hà khắc đối với người dân vốn đã quen sống với mức phúc lợi xã hội cao.

 Xét về thu nhập bình quân đầu người, Ru-ma-ni là nước nghèo thứ hai trong khu vực đồng tiền chung, với 350 ơ -rô (tương đương 460 USD) một tháng. Con số này chỉ bằng một phần tư so với mức lương tối thiểu của Pháp. ở một số vùng, thậm chí còn không có điện hay nước sạch. Tuy nhiên, xét về nguy cơ thâm hụt ngân sách và nợ công, tình hình của Ru -ma-ni không quá nghiêm trọng nếu so với một số nạn nhân khác trong cuộc khủng hoảng nợ hiện nay. Tỷ lệ nợ công trên GDP của Ru -ma-ni thuộc hàng thấp thứ tư trong khu vực EU. Hiện nay, nợ công tại các nước như Bồ Đào Nha, Ai-len chiếm tới 80, 90% GDP, thậm chí như Hy Lạp chiếm tới 130% GDP thì tại Ru -ma-ni, con số này là 31%. Thâm hụt ngân sách tại Ru -ma-ni cũng thuộc hàng thấp, hiện ở mức 4,4% trên GDP, so với mức 9% tại Hy Lạp. Hơn nữa, sang năm 2010 và 2011, tình hình kinh tế Ru -ma-ni cũng đã sáng sủa lên khi GDP tăng trưởng trở lại.

Mặc dù vậy, trong năm 2010, chính phủ của ông Bóc khiến người dân giận dữ khi tiếp tục thi hành hàng loạt chính sách khắc khổ, ví dụ tăng thuế thu nhập từ 19% lên 24% và cắt một phần tư lương của công nhân nhà nước, tạm dừng việc trả lương hưu. Trong tuyên bố từ chức hôm 6-2, ông Bóc vẫn cho rằng, đó là những quyết định có lợi cho tương lai của Ru -ma-ni. "Cắt giảm ngân sách không phải là điều tôi muốn làm, mà là tôi phải làm", ông nói. Dù ông E -min cho rằng người dân Ru -ma-ni vẫn chưa nhận ra được lợi ích từ những biện pháp thắt lưng buộc bụng, vốn đang bắt đầu có kết quả, thì ông cũng không thể phủ nhận được một điều: Đó là quyết định của chính phủ do ông điều hành đã đẩy nhiều người Ru -ma-ni lâm vào cảnh khó khăn.

Ngay sau khi ông E -min Bóc từ chức, Tổng thống Ru -ma-ni Ba-xe-xku đã bổ nhiệm ông Mi -hai Ra-dơ-van Un-gu-re-nu (Mihai Razvan Ungureanu), lãnh đạo Cục Tình báo đối ngoại, làm tân thủ tướng và yêu cầu ông này lập chính phủ mới. Tân thủ tướng Un -gu-re-nu tuyên bố sẽ thực hiện cải cách và kêu gọi dân chúng tin tưởng vào kinh nghiệm lãnh đạo của mình. ưu tiên hàng đầu của chính phủ mới là khôi phục sức mua của người Ru -ma-ni.

Nhưng mọi việc có lẽ sẽ không dễ dàng với tân thủ tướng. Giới quan sát cho rằng tại Ru -ma-ni hiện nay, những rắc rối không chỉ dừng lại ở vấn đề kinh tế. Sự bất đồng sâu sắc giữa các đảng phái chính trị là đề tài xuất hiện hàng ngày trên báo chí nước này. Nhiều nhà bình luận chính trị nhận xét, sự ra đi của Thủ tướng Bóc chỉ là một "nước cờ" của Tổng thống nhằm củng cố thêm vị thế cho đảng Dân chủ Tự do của ông trước sự dòm ngó của các phe phái khác. Điều này không phải là không có cơ sở. Trong tuyên bố từ chức được phát trên truyền hình, ông E -min Bóc nói rằng ông không phải là người cố bám lấy quyền lực, đã đến lúc cần một chính phủ mới để đưa ra những cải cách mới, quan trọng và ông quyết định từ chức để giữ ổn định tình hình xã hội và chính trị trong nước. “Tôi đã quyết định từ chức nhằm tháo ngòi căng thẳng về chính trị cũng như xã hội và đảm bảo sự ổn định rất khó mới đạt được của Ru -ma-ni”, ông Bóc giải thích về nguyên nhân từ chức.

Ngọc Hà