Ông S.A-bê (bên phải) và Thủ tướng sắp mãn nhiệm G.Côi-dư-mi.

Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản S.A-bê đã giành chiến thắng trong cuộc bầu chọn ngày 20-9 để trở thành Chủ tịch đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền. Điều này đồng nghĩa với việc ông A-bê gần như chắc chắn sẽ thay thế Thủ tướng đương nhiệm G.Côi-dư-mi khi ông G.Côi-dư-mi mãn nhiệm vào cuối tháng 9 này để trở thành Thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản sinh ra sau chiến tranh thế giới thứ hai.

Cũng giống như Thủ tướng G.Côi-dư-mi trước đây, ông S.A-bê còn trẻ, mới 51 tuổi. Sinh ra trong một gia đình danh tiếng, là cháu ngoại của cựu Thủ tướng Nô-bu-su-ke Ki-si, ông S.A-bê tốt nghiệp Trường đại học Seikei ở Tô-ki-ô năm 1977 và khoa chính trị ở Trường đại học Nam Ca-li-phoóc-ni-a, Mỹ. Sau một thời gian ngắn làm việc ở Công ty Thép Kobegia, ông S.A-bê tham gia chính trường và trở thành trợ lý cho cha là ông A-bê-Ngoại trưởng Nhật Bản. Ông S.A-bê thực sự đặt dấu ấn đầu tiên trên con đường chính trị của mình bằng chiến thắng vang dội năm 1993, khi đại diện cho tỉnh nhà Y-a-ma-gu-chi giành được một ghế trong Hạ viện. Ông nhậm chức Phó chánh văn phòng nội các năm 2000 và chức Tổng thư ký đảng LDP ba năm sau đó. Ngày 31-10-2005, ông được phê chuẩn làm Chánh văn phòng nội các Nhật Bản.

Là một chính trị gia với lập trường rõ ràng, ông A-bê được một số báo chí nhận xét là nhân vật theo xu hướng cứng rắn trong đảng LDP. Trong cương lĩnh tranh cử của mình, về vấn đề đối nội, ông A-bê cam kết tiếp tục thực hiện chính sách cải cách của Thủ tướng G.Côi-dư-mi, trong đó có chủ trương "tăng cường quyền lực của thủ tướng để điều hành bộ máy hành chính" và "bổ nhiệm những người không phải là chính trị gia vào những vị trí quan trọng trong chính phủ". Ông S.A-bê nhấn mạnh chính sách duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế, cải cách mạnh mẽ ngành giáo dục, khôi phục các giá trị gia đình truyền thống… Ông ủng hộ việc sửa đổi Hiến pháp năm 1947 do Mỹ soạn thảo. Về vấn đề đối ngoại, ông S.A-bê cũng thống nhất quan điểm với các ứng cử viên khác, coi quan hệ đồng minh Nhật Bản-Mỹ là trụ cột của chính sách ngoại giao và cần phải điều chỉnh chính sách ngoại giao đối với các nước châu Á, đặc biệt là với Trung Quốc và Hàn Quốc. Quan hệ chính trị của Nhật Bản với hai nước láng giềng này đã xuống tới mức thấp nhất trong hàng thập kỷ qua do vấn đề tranh chấp lãnh thổ và vấn đề sách giáo khoa lịch sử cũng như các chuyến thăm viếng đền Y-a-su-ku-ni của Thủ tướng G.Côi-dư-mi. Ông cũng cam kết sẽ thúc đẩy nỗ lực của Nhật Bản nhằm giành chiếc ghế thường trực tại Hội đồng bảo an LHQ.

Những người ngưỡng mộ ông S.A-bê coi ông là nhân vật mạnh mẽ và có nguyên tắc, người có khả năng khôi phục các giá trị truyền thống và giúp Nhật Bản có vị trí xứng đáng trên vũ đài quốc tế. Với kinh nghiệm là người phát ngôn Chính phủ, ông S.A-bê luôn rất chú ý chọn lựa "lời ăn tiếng nói" để tránh gây tranh cãi không cần thiết. Ông cũng giành được sự ủng hộ đông đảo của giới trẻ Nhật Bản, đặc biệt là các Nghị sĩ trẻ trong LDP đang muốn phá vỡ một số truyền thống cũ trong đảng. Tựu trung, những việc làm của ông S.A-bê từ trước đến nay cho thấy ông là con người có tư tưởng và tính thực tế. Việc ông gần đây từ chối không nói rõ có đi thăm đền Y-a-su-ku-ni hay không nếu trở thành thủ tướng là một dấu hiệu của chủ nghĩa thực tế.

Cả những người ngưỡng mộ lẫn chỉ trích đều cho rằng ông S.A-bê có nhiều tư tưởng tiếp thu từ ông ngoại, cố Thủ tướng Nô-bu-su-ke Ki-si, người ủng hộ việc viết lại Hiến pháp hòa bình do Mỹ soạn thảo và khôi phục quyền tự chủ ngoại giao của Nhật Bản. Cả hai vấn đề này đều là những trụ cột trong chương trình chính sách mà ông S.A-bê theo đuổi. Dư luận cho rằng thách thức lớn nhất với ông S.A-bê trên cương vị mới là hoạt động ngoại giao trong khu vực, nhất là trong một số vấn đề nhạy cảm, và làm thế nào phát huy di sản của người tiền nhiệm xuất sắc để lại.

VIẾT DŨNG