Lính Mỹ sơ tán binh sĩ bị thương trong cuộc giao tranh với Ta-li-ban tại tỉnh Hen-man ngày 15-2. Ảnh: AP.

Lực lượng hỗ trợ an ninh quốc tế tại Áp-ga-ni-xtan do NATO đứng đầu hôm  qua, 16-2, cho biết có thêm 3 dân thường Áp-ga-ni-xtan bị thiệt mạng do trúng đạn của lực lượng này trong chiến dịch mang tên Mu-sta-rắc (Mushtarak) tại tỉnh Hen-man, miền Nam Áp-ga-ni-xtan. Vụ việc một lần nữa làm dấy lên sự phẫn nộ của người dân Áp-ga-ni-xtan vốn là nạn nhân của không biết bao vụ tấn công “nhầm” của quân Mỹ và NATO cũng như trong các cuộc giao tranh của lực lượng này với Ta-li-ban.

Chiến dịch Mu-sta-rắc với sự tham gia của 15.000 binh sĩ Mỹ, Anh và Áp-ga-ni-xtan, bắt đầu từ sáng 13-2, tập trung chủ yếu ở thị trấn Ma-gia, lưu vực sông Hen-man, sào huyệt của phiến quân Ta-li-ban và tội phạm ma túy. Đây là chiến dịch lớn nhất nhằm tiêu diệt phiến quân Ta-li-ban kể từ khi Tổng thống Mỹ Ô-ba-ma (Obama) thông báo chính sách mới đổ thêm quân vào chiến trường Nam Á này.

Được biết, trong số 3 người thiệt mạng này thì có một người bị trúng đạn  trong trận giao tranh giữa lực lượng NATO và các phần tử Ta-li-ban, hai người còn lại người bị bắn chết do lo ngại có đánh bom liều chết. Trước đó, ngày 14-2, ít nhất 12 dân thường Áp-ga-ni-xtan bị thiệt mạng trong cuộc tấn công “nhầm” của NATO. Như vậy, trong mấy ngày qua, khi liên quân bắt đầu tiến hành cuộc tấn công quy mô lớn tiêu diệt các phần tử Ta-li-ban, đã có 15 dân thường Áp-ga-ni-xtan thiệt mạng trong các tấn công “nhầm”. NATO một lần nữa lên tiếng nhận trách nhiệm. Trước đó, sau khi vụ 14-2 xảy ra, chỉ huy trưởng lực lượng liên quân ở Áp-ga-ni-xtan, Tướng Mỹ Xtan-li Mắc Cri-xtan (Stanley McChrystal) đã gửi lời xin lỗi tới Tổng thống Áp-ga-ni-xtan Ha-mít Ca-dai (Hamid Karzai) vì sự kiện đáng tiếc này. Tuy nhiên, điều đáng nói ở đây không phải là lời xin lỗi và nhận trách nhiệm, mà là vấn đề thương vong của dân thường Áp-ga-ni-xtan trong các trận giao tranh giữa liên quân và Ta-li-ban hay mỗi khi NATO mở chiến dịch truy quét Ta-li-ban.

Đây không phải là lần đầu tiên thường dân Áp-ga-ni-xtan phải chịu thương vong nặng nề trong cuộc chiến giữa NATO và Ta-li-ban. Các chuyên gia thống kê của LHQ đã từng than trời khi không thể thống kê được số vụ tấn công “nhầm” của Mỹ và NATO cũng như số thường dân Áp-ga-ni-xtan thiệt mạng kể từ khi Mỹ tấn công Áp-ga-ni-xtan và lật đổ chế độ Ta-li-ban cuối năm 2001 tới nay. Phương cách dùng sức mạnh quân sự vượt trội để tiêu diệt lực lượng Ta-li-ban của Mỹ và NATO đã biến dân thường thành nạn nhân không biết bao lần. 

Hồi tháng 9 năm ngoái, ít nhất 90 dân thường Áp-ga-ni-xtan đã thiệt mạng sau khi NATO mở cuộc không kích Ta-li-ban ở khu dân cư đông đúc. Theo thống kê của LHQ, với 2.412 người dân thiệt mạng, năm 2009 đã trở thành năm chết chóc nhất đối với dân thường Áp-ga-ni-xtan kể từ năm 2001, trong đó lực lượng quân đội nước ngoài và quân chính phủ là thủ phạm gây ra cái chết của 25% số người nói trên. Còn trong năm 2008, có khoảng 830 dân thường Áp-ga-ni-xtan thiệt mạng trong các chiến dịch quân sự của NATO, Mỹ và quân đội nước sở tại.

Chính NATO đã từng thừa nhận rằng sai lầm lớn nhất của họ ở Áp-ga-ni-xtan là giết nhầm thường dân vô tội và khối quân sự này cam kết sẽ thay đổi chiến thuật trong những năm sau. Tuy nhiên, cho đến giờ người ta vẫn chưa thấy sự thay đổi đó. Nhiệm vụ của các lực lượng quốc tế tại Áp-ga-ni-xtan là giúp đỡ chính phủ và người dân nước này. Nhưng những cuộc giao tranh ác liệt và các vụ tấn công liều chết đã khiến hàng triệu người vô tội bỏ mạng trong 9 năm qua. Mức độ thương vong rơi vào người dân, đặc biệt là trong các cuộc oanh kích nhằm vào những cộng đồng địa phương được cho là che chở cho Ta-li-ban, đã dấy lên làn sóng chỉ trích gay gắt nhằm vào NATO cả trong và ngoài Áp-ga-ni-xtan.

Chiến lược mới của Tổng thống Mỹ Ô-ba-ma nhấn mạnh ưu tiên bảo vệ dân thường và tăng cường hỗ trợ năng lực cho chính quyền ở Áp-ga-ni-xtan. Tuy nhiên, với việc nhiều dân thường Áp-ga-ni-xtan tiếp tục bị thiệt mạng oan uổng trong các cuộc giao tranh và không kích, cho thấy lời nói của Mỹ không đi đôi với hành động. Chính trong bối cảnh đó, Ta-li-ban càng có thể câu kết với các phần tử chống đối tiến hành các vụ tấn công bạo lực đẫm máu nhằm vào quân đội của chính phủ và lực lượng liên quân. Và khi Mỹ cũng như NATO không thể hoá giải mối thù hận của người Hồi giáo và máu của người dân vô tội Áp-ga-ni-xtan vẫn tiếp tục đổ, thì Nhà Trắng khó có thể thay đổi cục diện chiến trường tại quốc gia này và mục tiêu bình ổn mảnh đất Nam Á của Tổng thống Ô-ba-ma còn lâu mới đạt được.

NGỌC HÀ