Tòa án hiến pháp U-crai-na hôm 22-4 đã quyết định chấp thuận cho Nga kéo dài thời hạn thuê căn cứ hải quân Xê-va-xtô-pôn thêm 25 năm sau khi hợp đồng cũ hết hạn vào năm 2017. Lời cam kết khôi phục quan hệ đối tác chiến lược của lãnh đạo hai nước láng giềng này đang dần trở thành hiện thực.

Tàu chiến Nga ở căn cứ Xê-va-xtô-pôn. Ảnh: Perekop.net

Trong cuộc hội đàm hôm 21-4 ở Khác-cốp, U-crai-na, Tổng thống Nga Đ.Mét-vê-đép (D. Medvedev) và Tổng thống U-crai-na V. Y-a-nu-cô-vích (V. Yanukovich) đã ký hiệp định liên quan đến việc Hạm đội Biển Đen của Nga tiếp tục có mặt tại căn cứ Xê-va-xtô-pôn thuộc bán đảo Crưm của U-crai-na sau năm 2017. Theo các văn kiện trên, hiệp định về sự có mặt của Hạm đội Biển Đen tại lãnh hải U-crai-na được gia hạn 25 năm  và có thể gia hạn thêm 5 năm. Phí thuê cảng mỗi năm khoảng 98 triệu USD. Tổng thống Nga Mét-vê-đép đã nhấn mạnh tới tầm quan trọng của căn cứ mà Nga thuê của U-crai-na như là điều cốt lõi để duy trì an ninh khu vực và cam kết sẽ hỗ trợ trong việc phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội của Xê-va-xtô-pôn nhằm thúc đẩy quan hệ với công chúng và cải thiện hình ảnh của Hải quân Nga.

Đổi lại, phía Nga đồng ý giảm giá bán khí đốt cho U-crai-na từ mức 330 USD/1.000 m3 xuống còn 230 USD/1.000 m3 với khối lượng mua-bán 30 tỷ m3 năm 2010 và 40 tỷ m3 từ năm 2011. Ngoài ra, Nga và U-crai-na thỏa thuận lượng khí đốt mua-bán giữa hai nước trong năm nay sẽ tăng từ 33,7 tỷ m3 lên 36,5 tỷ m3. Phía Nga cam kết trong vòng 10 năm sẽ đầu tư 40 tỷ USD vào lĩnh vực khí đốt của U-crai-na.

Ông Y-u-sen-cô (Yushchenko), người tiền nhiệm thân phương Tây của ông Y-a-nu-cô-vích, trước đây thường xuyên nhấn mạnh Hạm đội Biển Đen của Nga phải rời căn cứ Xê-va-xtô-pôn một khi hợp đồng hết hạn. Đây là một trong những lý do khiến quan hệ giữa Nga và U-crai-na thêm căng thẳng. Ngay sau khi lên cầm quyền vào tháng 2, Tổng thống Y-a-nu-cô-vích đã cam kết sẽ tạo ra một “bước ngoặt lớn” trong quan hệ song phương Nga-U-crai-na. Vì thế, những thỏa thuận trên, đặc biệt là việc cho phép Nga gia hạn hợp đồng thuê căn cứ Xê-va-xtô-pôn, được coi là bằng chứng cho việc thực hiện cam kết của ông Y-a-nu-cô-vích. Tuy nhiên, với những thỏa thuận trên, không phải U-crai-na không có lợi. “Với 30 tỷ m3 khí đốt năm nay và 40 tỷ m3 khí đốt hằng năm được giảm giá cho tới khi hợp đồng kết thúc năm 2019, U-crai-na sẽ tiết kiệm được gần 40 tỷ USD”, Tổng thống Y-a-nu-cô-vích cho biết. Giám đốc Trung tâm phân tích khí đốt Đông Âu M. Co-chem-kin (M. Korchemkin) cho rằng, giá mới sẽ giúp U-crai-na phục hồi nền kinh tế đang gặp nhiều khó khăn của mình.

“Ai cũng thắng trong thỏa thuận này. Gazprom (Tập đoàn khí đốt hàng đầu của Nga) thắng vì vẫn có lãi. U-crai-na thì được giảm giá. Còn điện Crem-li thì có cái mình muốn”, một chuyên viên năng lượng tại Trung tâm nghiên cứu năng lượng Cambridge (Anh), nói. Rõ ràng quan hệ giữa Nga và nước láng giềng U-crai-na đang dần bước vào giai đoạn nồng ấm sau 5 năm giá lạnh dưới thời tổng thống U-crai-na Y-u-sen-cô. 

 Ngọc Hà