Cuộc chiến chống tham nhũng tại Áp-ga-ni-xtan đang diễn ra quyết liệt  khi hàng loạt bộ trưởng và cựu bộ trưởng đã rơi vào tầm ngắm của luật pháp.

Theo Phó tổng chưởng lý Áp-ga-ni-xtan A.Pha-ki-ri-a (A.Faqiryar), nước này đang tiến hành điều tra cáo buộc tham nhũng liên quan tới 3 bộ trưởng đương chức và 12 cựu bộ trưởng. Hiện danh tính những người này chưa được tiết lộ, song ông Pha-ki-ri-a cho biết, một tòa án đặc biệt sẽ sớm được thành lập theo kế hoạch đã đặt ra nhằm để xét xử các bộ trưởng đương nhiệm vì theo Hiến pháp Áp-ga-ni-xtan, các tòa án hiện hành trong hệ thống tư pháp của đất nước không được xét xử các quan chức cấp cao đương chức, từ bộ trưởng trở lên.

Trong số 12 cựu bộ trưởng có một số người hiện đang sống lưu vong ở nước ngoài. Phó tổng chưởng lý Pha-ki-ri-a đã yêu cầu Bộ Ngoại giao Áp-ga-ni-xtan và cảnh sát quốc tế phối hợp bắt giữ và dẫn độ những người này về nước. Theo một quan chức Tòa án Tối cao Áp-ga-ni-xtan, đạo luật cho phép thành lập tòa án đặc biệt còn phải được quốc hội thông qua. Trong khi chờ đợi, có thể tiến hành xét xử các cựu bộ trưởng tại tòa án thông thường.

Đây là nỗ lực  mới nhất của Ca-bun kể từ khi Tổng thống H.Ca-dai (H.Karzai) nhậm chức Tổng thống Áp-ga-ni-xtan nhiệm kỳ hai với cam kết nỗ lực chống tham nhũng. Trong buổi lễ nhậm chức hôm 19-11, Tổng thống H.Ca-dai đã tuyên bố: “Chính phủ Áp-ga-ni-xtan cam kết chấm dứt việc duy trì thói quen miễn trừ của quan chức và sẵn sàng đưa ra công lý những người nào liên quan tới tham nhũng và lạm dụng của công”. Tổng thống Ca-dai đã yêu cầu tất cả các quan chức chính phủ, trong đó có các bộ trưởng, thứ trưởng, người đứng đầu các tỉnh phải đăng ký kê khai tài sản trước khi nhậm chức. Chính phủ Áp-ga-ni-xtan dự kiến cũng sẽ thành lập một đơn vị cảnh sát điều tra chuyên trách chống tham nhũng mới để tiến hành điều tra các vụ tham nhũng, hối lộ trong các quan chức cấp cao. Bộ trưởng Nội vụ Áp-ga-ni-xtan H.Át-ma (H.Atmar) cho biết, Cục Điều tra liên bang Mỹ và các cơ quan đặc trách Liên minh châu Âu sẽ giúp huấn luyện cho các công tố viên của đơn vị chống tham nhũng này của Áp-ga-ni-xtan.

Ông Y.Ô-xma-ni (Y.Osmani), người đứng đầu Văn phòng Trung ương đặc trách Kiểm soát và chống tham nhũng của Áp-ga-ni-xtan, nói rằng chính phủ Áp-ga-ni-xtan cần phải tiến hành chống tham nhũng quyết liệt trong vòng 6 tháng tới. Ông cũng cho hay, các bộ trưởng chính phủ Áp-ga-ni-xtan đã được yêu cầu kiểm tra tất cả các nhân viên thuộc cấp để xác định liệu họ có xứng đáng được tuyển dụng hay là do ưu đãi vì có quan hệ quen thuộc.

Cả Liên hợp quốc lẫn các nước có quân tham chiến ở Áp-ga-ni-xtan đã bày tỏ lo ngại rằng, tình trạng tham nhũng và quản lí kém của chính quyền Áp-ga-ni-xtan đang là một nguyên nhân khiến cho phe Ta-li-ban ngày càng mạnh lên. Bởi vậy, ngay sau khi Tổng thống H.Ca-dai tái đắc cử, các nhà lãnh đạo LHQ và các chính trị gia phương Tây đã đòi chính phủ của ông H.Ca-dai phải thực hiện bằng được việc chống tham nhũng nếu không sẽ bị cắt viện trợ. Theo một số  nghiên cứu, chỉ có khoảng 20% trong tổng số 32 tỉ USD mà cộng đồng quốc tế đóng góp cho Áp-ga-ni-xtan từ năm 2002 được sử dụng đúng mục đích.

BẢO ANH