Theo Reuters, trong một bản ghi nhớ của Tổng thống, ông Donald Trump đã viện dẫn điều 303 của Đạo luật Sản xuất quốc phòng (DPA), cho phép chính phủ cung cấp hỗ trợ tài chính cho hoạt động sản xuất dầu mỏ, đường ống dẫn dầu, kho chứa và các cảng biển. Bản ghi nhớ nêu rõ, nếu không triển khai các biện pháp nêu trên, Mỹ sẽ khó bảo đảm cung cấp đầy đủ, kịp thời các dịch vụ năng lượng do hạn chế về nguồn tài chính, thời gian thực hiện kéo dài, vướng mắc trong cấp phép, tình trạng ách tắc cơ sở hạ tầng và những hạn chế của chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, bản ghi nhớ chưa nêu cụ thể các dự án có thể được cấp vốn.

Nhà máy lọc dầu Valero Houston ở Pasadena, ngoại ô Houston, Texas, Mỹ, ngày 12-5-2026. Ảnh: Reuters 

Bên cạnh đó, ông Trump cũng nhắc lại tình trạng khẩn cấp quốc gia về năng lượng được ban bố hồi đầu năm 2025. Ông viết: “Ngày 20-1-2025, tôi đã ban hành Sắc lệnh Hành pháp 14156 (Tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia về năng lượng), theo Đạo luật Tình trạng khẩn cấp quốc gia. Sắc lệnh nêu rõ, năng lực sản xuất, vận chuyển, lọc dầu và phát điện không đủ của Mỹ cấu thành một mối đe dọa bất thường và nghiêm trọng đối với nền kinh tế, an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại của Mỹ. Sắc lệnh cũng nhấn mạnh, nguồn cung năng lượng hiện tại không đủ, không ổn định của quốc gia khiến chúng ta dễ bị tổn thương trước các thế lực nước ngoài thù địch, đặt ra mối đe dọa cận kề và ngày càng gia tăng đối với sự thịnh vượng và an ninh quốc gia của Mỹ”.

DPA là đạo luật có từ thời Chiến tranh lạnh, cho phép Tổng thống Mỹ huy động khu vực công nghiệp tư nhân phục vụ các ưu tiên an ninh quốc gia. Đây không phải lần đầu ông Trump viện dẫn DPA cho ngành dầu mỏ. Ngày 20-4, Nhà Trắng đã ban hành 5 quyết định viện dẫn DPA trong lĩnh vực năng lượng. Mỗi quyết định xác định một hệ thống năng lượng cốt lõi là thiết yếu đối với quốc phòng, đồng thời cho phép Bộ Năng lượng Mỹ sử dụng các công cụ tài chính như mua trực tiếp, cam kết mua, cho vay và bảo lãnh khoản vay.

Khác với quyết định về dầu mỏ hồi tháng 4 được gửi tới Bộ trưởng Năng lượng Mỹ, bản ghi nhớ lần này được gửi tới Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth, theo đó giao nhiệm vụ triển khai cho Lầu Năm Góc. Tổng thống Trump nhấn mạnh, việc bảo đảm năng lực sản xuất, lọc dầu và hậu cần trong nước bền vững là yếu tố then chốt đối với khả năng sẵn sàng phòng thủ của Mỹ. “Dầu mỏ là nhiên liệu cho lực lượng vũ trang quốc gia, nền tảng công nghiệp và cơ sở hạ tầng quan trọng. Nếu không có hành động ngay lập tức của chính phủ liên bang, khả năng phòng thủ của Mỹ sẽ dễ bị gián đoạn”, ông Trump nói thêm.

Tuần trước, Phó tổng thống Mỹ JD Vance cũng cho biết, Washington sẽ sử dụng DPA để mở rộng công suất của một nhà máy lọc dầu thuộc sở hữu của Delek US Holdings ở bang Texas.

Theo Reuters, việc Tổng thống Trump viện dẫn luật từ thời Chiến tranh lạnh là bước đi mới nhất trong loạt biện pháp của Nhà Trắng nhằm kiềm chế giá nhiên liệu tăng cao trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, khi chi phí sinh hoạt leo thang trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri.

Giá dầu thô và dầu diesel đã tăng vọt kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran hồi cuối tháng 2. Trong phiên giao dịch ngày 23-10, giá dầu Brent có thời điểm chạm mốc 114USD/thùng. Đến trưa 23-10 (giờ Hà Nội), giá dầu Brent tăng 0,5%, lên 113,75USD/thùng, còn dầu ngọt nhẹ Mỹ (WTI) tăng 0,7%, lên 100,13USD/thùng. Đà tăng xuất phát từ lo ngại các cuộc tấn công của lực lượng Houthi nhằm vào Saudi Arabia có thể làm gián đoạn nguồn cung dầu từ Trung Đông. Chi phí vận chuyển dầu cũng tăng mạnh, càng làm gia tăng áp lực lên thị trường năng lượng.

Sự gia tăng chi phí đặt ra rủi ro cho ông Trump trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra vào ngày 3-11. Cuộc thăm dò dư luận của Reuters/Ipsos kết thúc ngày 19-10 cho thấy, chỉ có 36% người Mỹ tán thành cách ông Trump điều hành nền kinh tế.