BBC ngày 11-10 cho hay, phát biểu trước các phóng viên báo chí bên ngoài Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump chỉ trích ông Zelensky "muốn gây rắc rối cho thế giới" bằng cách tiếp tục cho phép tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga. Ông chủ Nhà Trắng tuyên bố người đồng cấp Ukraine nên "dừng lại", trước khi đề xuất rằng Kiev cần có “một nhà lãnh đạo mới có thể đạt được thỏa thuận”.

Al Jazeera nhận định, nguồn cung nhiên liệu toàn cầu, bao gồm cả dầu diesel, đã bị hạn chế nghiêm trọng do cuộc chiến chống Iran do Mỹ và Israel phát động, dẫn đến việc đóng cửa eo biển Hormuz-tuyến đường huyết mạch nơi 20% sản lượng dầu mỏ thế giới đi qua. Nga-một nhà sản xuất dầu mỏ lớn-và Ukraine gần đây đã tăng cường các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng và phương tiện vận tải của nhau, gây thêm căng thẳng cho thị trường năng lượng toàn cầu. Trong 10 tháng qua, Nga đã trải qua hai đợt thiếu hụt nhiên liệu nghiêm trọng trên toàn quốc do các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Moscow. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, sản lượng dầu diesel tại Nga đã giảm khoảng 30%.

  Tổng thống Mỹ Donald Trump gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 tại New York (Mỹ) hôm 22-9. Ảnh: Reuters

“Chúng tôi đã nói, các ông muốn làm gì với Nga cũng được, nhưng đừng tấn công các nhà máy lọc dầu, bởi điều đó sẽ gây ra một vấn đề toàn cầu... Ông ấy lẽ ra có thể thực hiện nhiều thỏa thuận, nhưng vì lý do nào đó, ông ấy lại không bao giờ làm vậy... Tôi nghĩ đã đến lúc Ukraine cần một tổng thống mới”, BBC dẫn phát biểu của Tổng thống Donald Trump. Hồi tháng 12 năm ngoái, người đứng đầu nước Mỹ từng kêu gọi tổ chức bầu cử sớm ở Ukraine, rằng cử tri nước này có quyền lựa chọn người thay thế ông Zelensky. Nhiệm kỳ của Tổng thống Zelensky kết thúc vào ngày 20-5-2024, tuy nhiên, các cuộc bầu cử bị hủy bỏ do Ukraine đang trong tình trạng thiết quân luật và tổng động viên.

Trước đó, hôm 9-10, Tổng thống Donald Trump xác nhận đã đạt được một thỏa thuận với Moscow, đồng thời đình chỉ các lệnh trừng phạt đối với xuất khẩu dầu diesel của Nga cho đến ngày 7-4-2027. Theo thỏa thuận, Nga sẽ cung cấp 300.000 tấn dầu diesel ban đầu "cho thị trường Mỹ và toàn cầu", tiếp theo là 500.000 tấn nữa vào tháng 11. Tổng thống Donald Trump viết trên Truth Social rằng sẽ có thêm 1 triệu tấn nữa được chuyển đến, và sau đó là 3 triệu tấn nữa "trong một thời gian ngắn", lưu ý rằng việc giao hàng này sẽ "phụ thuộc vào tình trạng của các nhà máy lọc dầu diesel của Moscow".

Thỏa thuận với Nga là nỗ lực mới nhất của Tổng thống Donald Trump nhằm giảm giá nhiên liệu tại Mỹ trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, sau nhiều tháng phải vật lộn với những hậu quả chính trị của cuộc chiến với Iran. Giá dầu diesel tại Mỹ trung bình hiện ở mức 6,28USD/gallon, tăng so với mức trung bình 5,94USD của tháng trước và 3,68USD của năm ngoái. Giá nhiên liệu tăng vọt dẫn đến lạm phát trên diện rộng, đè thêm gánh nặng lên chi phí sinh hoạt của người dân, khiến uy tín của Tổng thống Donald Trump sụt giảm nghiêm trọng trong mắt cử tri Mỹ.

Phản ứng trước thỏa thuận dầu diesel mới đạt được giữa Nga và Mỹ, Tổng thống Zelensky đã có phản ứng gay gắt, tuyên bố thỏa thuận trên “sẽ cho phép Moscow huy động thêm tiền để mua sắm trang thiết bị quân sự mới nhằm tiếp tục cuộc chiến”. Nhà lãnh đạo Ukraine cũng đã có cuộc gặp với một số lãnh đạo các nước đồng minh để thảo luận về những diễn biến mới nhất, kêu gọi đưa ra "những quyết định thực sự để bảo vệ tính mạng người dân Ukraine" và bảo vệ an ninh châu Âu.

Giới phân tích nhận định, giá nhiên liệu toàn cầu tăng mạnh đã trở thành gánh nặng chính trị đối với Đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump trong bối cảnh Mỹ chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng tới, trong đó Đảng Dân chủ đối lập có thể giành quyền kiểm soát một hoặc cả hai viện của Quốc hội.