Chỉ một thời gian ngắn sau khi triển khai, Mỹ thông báo tạm dừng chiến dịch quân sự Project Freedom (Dự án tự do) nhằm hỗ trợ tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz.

Ngày 6-5, Tân Hoa xã đưa tin, trong thông điệp đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Donald Trump nhấn mạnh Project Freedom được “tạm dừng trong một thời gian ngắn” để đánh giá liệu Mỹ và Iran có thể đạt được thỏa thuận hòa bình hay không. Project Freedom được Mỹ triển khai ngày 4-5, nhằm mở hành lang hàng hải an toàn cho các tàu thương mại qua eo biển Hormuz sau khi xung đột tại khu vực leo thang, khiến nhiều tàu mắc kẹt và làm gián đoạn hoạt động vận tải năng lượng toàn cầu. Theo Reuters, trong khi quân đội Mỹ khẳng định đã hỗ trợ một số tàu đi qua eo biển Hormuz an toàn, nhưng phía Iran lại phủ nhận.

 Các tàu trên eo biển Hormuz hôm 4-5. Ảnh: Reuters

Ông chủ Nhà Trắng cho biết quyết định tạm dừng Project Freedom được đưa ra sau đề nghị của Pakistan và một số quốc gia khác, đồng thời tuyên bố đã đạt được tiến triển lớn hướng tới "thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng" với Tehran. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump nhấn mạnh lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran vẫn được duy trì "đầy đủ và có hiệu lực”. CNN cho rằng quyết định tạm dừng Project Freedom là dấu hiệu cho thấy Mỹ và Iran đang cố gắng giành lại thế chủ động ngoại giao sau khi các cuộc đàm phán giữa hai bên bị đình trệ vào tháng trước. Đồng thời làm dấy lên lạc quan rằng nỗ lực ngoại giao do Pakistan làm trung gian nhằm chấm dứt xung đột vẫn được duy trì.

Cũng trên mạng xã hội Truth Social sau đó, Tổng thống Donald Trump lại đưa ra tối hậu thư yêu cầu Iran chấp nhận thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột, nếu không sẽ đối mặt với các cuộc oanh kích "dữ dội hơn" từ phía Mỹ.

Về phía Iran, Tổng thống Masoud Pezeshkian khẳng định Tehran sẵn sàng tham gia đối thoại trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhưng sẽ không chấp nhận các yêu cầu mang tính áp đặt trong bối cảnh căng thẳng với Mỹ vẫn chưa được tháo gỡ. Trong cuộc điện đàm với Thủ tướng lâm thời Iraq Ali al-Zaidi, Tổng thống Masoud Pezeshkian cho rằng chính sách “gây sức ép tối đa” của Mỹ đã tạo ra nghịch lý khi vừa gia tăng áp lực, vừa kỳ vọng Iran quay lại bàn đàm phán và chấp nhận các điều kiện đơn phương. Theo ông, cách tiếp cận này là “bất khả thi”, đồng thời nhấn mạnh Tehran không coi xung đột hay bất ổn là lựa chọn phù hợp. Nhà lãnh đạo Iran cũng khẳng định nước này không thể từ bỏ công nghệ hạt nhân. Trong các vòng đàm phán trước đây, Tehran luôn sẵn sàng hợp tác trong khuôn khổ quy định quốc tế và cơ chế giám sát toàn cầu nhằm bảo đảm tính chất hòa bình của chương trình hạt nhân.

Ngày 6-5, kênh truyền hình CGTN dẫn lời Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi trong cuộc gặp với người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị tại Bắc Kinh nhấn mạnh kinh nghiệm cho thấy các cuộc khủng hoảng chính trị không thể được giải quyết bằng biện pháp quân sự. Theo Al Jazeera, Ngoại trưởng Abbas Araghchi nêu rõ Iran sẽ nỗ lực hết sức để bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong các cuộc đàm phán. Iran chỉ chấp nhận một thỏa thuận công bằng và toàn diện.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi (bên trái) gặp người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị, ngày 6-5. Ảnh: CGTN 

Trong một diễn biến liên quan, kênh truyền hình Press TV đưa tin, Iran đã ban hành một cơ chế mới cho việc đi lại của các tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Theo đó, các tàu có ý định đi qua tuyến đường thủy này sẽ nhận được thư điện tử (email) từ Cơ quan Quản lý eo biển vịnh Ba Tư (PGSA) của Iran với thông tin về các quy tắc quá cảnh. Sau đó, các tàu phải xin phép PGSA để đi qua eo biển Hormuz. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố các tàu muốn đi qua eo biển Hormuz phải tuân theo tuyến đường được Iran chỉ định là an toàn và IRGC sẽ "xử lý dứt khoát" các tàu di chuyển qua những khu vực khác của eo biển.

Tân Hoa xã ngày 6-5 cho biết Iran cũng đã bác bỏ cáo buộc tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) trong những ngày gần đây, đồng thời cảnh báo nếu bất kỳ hành động nào được thực hiện nhằm vào Iran từ lãnh thổ UAE, nước Cộng hòa Hồi giáo sẽ đáp trả mạnh mẽ. Trước đó, UAE thông báo đã hứng chịu các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ tái leo thang xung đột.