Theo UNHCR, cuộc khủng hoảng ở Trung Đông kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công vào Iran khiến xung đột lan rộng, đã làm một lượng lớn người dân phải rời bỏ nhà cửa. Quan chức cấp cao tại UNHCR Ayaki Ito cho biết, việc leo thang thù địch và các cuộc tấn công gần đây ở Trung Đông đã gây ra các cuộc di dân đáng kể, với khoảng 100.000 người đã phải di tản tại Iran trong những ngày đầu của cuộc xung đột, trong khi gần 100.000 người phải di dời ở Lebanon và hàng chục nghìn người tị nạn Syria đã chạy trốn trở lại qua biên giới.

Nhân viên UNHCR phân phát hàng cứu trợ khẩn cấp tới những người tị nạn ở Beirut, Lebanon. 

Ông Ayaki Ito cũng cho biết, UNHCR đang cố gắng đưa viện trợ cứu sinh đến các quốc gia bị ảnh hưởng trên khắp khu vực, nhấn mạnh điều tối quan trọng là tất cả dân thường buộc phải di tản cần được bảo đảm an toàn.

Ngày 6-3, Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres đã lên án “các cuộc tấn công phi pháp” trên khắp Trung Đông, đồng thời cảnh báo tình hình tại khu vực này có thể vượt tầm kiểm soát khi xung đột lan rộng ra nhiều quốc gia. Ông cũng cho rằng tình hình có thể leo thang vượt quá tầm kiểm soát của các bên, do đó đã đến lúc chấm dứt giao tranh và thúc đẩy các cuộc đàm phán ngoại giao nghiêm túc.

 “Tất cả các cuộc tấn công phi pháp ở Trung Đông và xa hơn nữa đang gây ra đau khổ và tổn hại to lớn cho người dân trên toàn khu vực, đồng thời gây rủi ro nghiêm trọng đối với nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là đối với những người dễ bị tổn thương nhất”.

                                                                              (Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres)

Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres. Ảnh: Tân Hoa xã 

Cùng ngày, Giám đốc Văn phòng điều phối các vấn đề nhân đạo của LHQ (OCHA) Tom Fletcher cũng nêu thực tế rằng thế giới đang chứng kiến những khoản tiền khổng lồ, được báo cáo lên tới 1 tỷ USD mỗi ngày, đổ vào cuộc xung đột ở Trung Đông, trong khi giới chính trị gia tiếp tục nói về việc cắt giảm ngân sách viện trợ cho những người đang có nhu cầu cấp thiết nhất. Ông bày tỏ quan ngại về các tác động khác của cuộc xung đột ở Trung Đông đối với các thị trường, chuỗi cung ứng và giá lương thực, khiến chính những người dễ bị tổn thương nhất sẽ bị ảnh hưởng đầu tiên và nặng nề nhất.

Trong khi đó, Qatar cảnh báo chiến sự Iran có thể “đánh gục” kinh tế toàn cầu. Bộ trưởng Năng lượng Qatar Saad al-Kaabi ngày 7-3 cho rằng, chiến sự Iran sẽ khiến kinh tế toàn cầu đứt gãy, đồng thời dự báo giá dầu có khả năng tăng gần gấp đôi lên 150USD/thùng. Ông Saad al-Kaabi dự báo tất cả các nước xuất khẩu năng lượng tại Trung Đông sẽ phải ngừng sản xuất trong vài tuần do hậu quả của cuộc chiến.

Trong một động thái đáng chú ý, tại cuộc điện đàm ngày 6-3 với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tái khẳng định lập trường mang tính nguyên tắc của Nga về tình hình căng thẳng ở Trung Đông, đó là cần thiết phải chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch, từ bỏ các giải pháp dùng vũ lực đối với những vấn đề liên quan đến Iran cũng như trên toàn Trung Đông, đồng thời nhanh chóng quay trở lại con đường giải quyết bằng biện pháp chính trị và ngoại giao. Tổng thống Nga cho biết ông duy trì liên lạc thường xuyên với lãnh đạo các nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) trong bối cảnh căng thẳng trên toàn khu vực tiếp tục gia tăng.

Tổng thống Iran Pezeshkian đã cảm ơn Nga vì sự ủng hộ trong thời điểm khủng hoảng, đồng thời bày tỏ lòng biết ơn trước “sự đoàn kết của Nga với người dân Iran trong việc bảo vệ chủ quyền và độc lập của đất nước”.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngày 7-3 cảnh báo nguy cơ xung đột tại Iran lan rộng trên toàn khu vực Trung Đông, đồng thời cho biết Berlin đang phối hợp với các đối tác quốc tế nhằm tìm kiếm giải pháp chấm dứt giao tranh. Ông cảnh báo rằng việc giao tranh tiếp tục và lan rộng đang làm gia tăng nhiều rủi ro, đồng thời khẳng định “một cuộc chiến kéo dài không phục vụ lợi ích của bất kỳ bên nào”. Theo nhà lãnh đạo Đức, Berlin đang làm việc với các đối tác nhằm xây dựng cách tiếp cận chung để chấm dứt xung đột, song chưa công bố chi tiết về các đề xuất đang được thảo luận.

Người dân tới cửa khẩu Masnaa ở Lebanon để vượt biên sang Syria nhằm trốn tránh bom đạn chiến tranh. Ảnh: UNHCR 

Hãng tin Bloomberg dẫn lời một số quan chức châu Âu đề nghị giấu tên tiết lộ Saudi Arabia gần đây đã sử dụng các kênh ngoại giao bí mật để tiếp xúc trực tiếp với Iran trong nỗ lực kiềm chế xung đột leo thang ở Trung Đông và ngăn chặn tình hình xấu đi hơn nữa. Nguồn tin trên cho biết một số nước ở Trung Đông và châu Âu đã ủng hộ sáng kiến của Saudi Arabia.

Trong bối cảnh những hệ lụy của cuộc chiến ngày càng được nhận diện rõ, có rất ít dấu hiệu cho thấy căng thẳng đang được hạ nhiệt. Ngày 6-3, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã xác nhận đang triển khai giai đoạn mới của chiến dịch quân sự nhằm vào Mỹ và Israel. Cùng ngày, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Majid Takht-Ravanchi khẳng định nước này không tìm cách đàm phán với Mỹ vì không tin tưởng chính quyền Washington.

Trong khi đó, phát biểu trên kênh truyền hình nhà nước, Tổng thống Pezeshkian ngày 7-3 tuyên bố Iran sẽ không đầu hàng Mỹ và Israel, đồng thời khẳng định người dân Iran sẽ tiếp tục chống lại sức ép từ các đối thủ. Phát biểu của ông Pezeshkian được đưa ra chưa đầy một ngày sau khi Tổng thống Donald Trump nói rằng chính phủ của ông sẽ không đàm phán với Tehran nếu Iran không “đầu hàng vô điều kiện”.

Nhà lãnh đạo Iran cũng gửi lời xin lỗi tới các quốc gia láng giềng sau các đợt tấn công giữa lúc căng thẳng khu vực gia tăng. Ông cho biết hội đồng lãnh đạo lâm thời của Iran đã thông qua quyết định ngừng tiến hành các cuộc tấn công hoặc phóng tên lửa nhằm vào các nước láng giềng, trừ trường hợp các cuộc tấn công nhằm vào Iran xuất phát từ lãnh thổ của những quốc gia này.

Trong một diễn biến liên quan, ngày 6-3, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Mỹ dự kiến cần từ 4 đến 6 tuần để đạt được các mục tiêu trong chiến dịch quân sự nhằm vào Iran. Theo Nhà Trắng, các mục tiêu của chiến dịch gồm phá hủy chương trình tên lửa của Iran, vô hiệu hóa lực lượng hải quân nước này, bảo đảm Tehran không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân, đồng thời chấm dứt sự hỗ trợ của Iran đối với các lực lượng vũ trang ủy nhiệm trong khu vực.