Al Jazeera dẫn số liệu của Cơ quan Khảo sát địa chất Mỹ (USGS) cho biết có khoảng 20.000 trận động đất được ghi nhận mỗi năm trên phạm vi toàn cầu, tức là tương đương khoảng 55 trận mỗi ngày. Thế nhưng, hầu hết các trận động đất này có cường độ yếu nên con người không thể cảm nhận được. Thường chỉ khi xảy ra động đất có độ lớn từ 6 trở lên thì mới ghi nhận thiệt hại trên diện rộng.

Trong lịch sử, trận động đất mạnh nhất từng được ghi nhận có độ lớn 9,5 xảy ra tại Chile vào năm 1960, gây ra sóng thần trên khắp Thái Bình Dương. Bốn năm sau đó, vào năm 1964, một trận động đất có độ lớn 9,2 đã xảy ra tại Alaska (Mỹ), là trận động đất mạnh thứ hai từng được ghi nhận. Vào cuối năm 2004, trận động đất có độ lớn 9,1 xảy ra ngoài khơi đảo Sumatra (Indonesia) đã kích hoạt sóng thần tàn phá hàng loạt quốc gia ven Ấn Độ Dương, cướp đi sinh mạng của khoảng 228.000 người.

Lực lượng cứu hộ tiến hành công tác tìm kiếm và cứu nạn sau trận động đất trên đảo Flores, Indonesia, ngày 15-8-2026. Ảnh: Tân Hoa xã 

Theo Al Jazeera, trong 10 trận động đất lớn nhất năm 2026 tính đến thời điểm hiện tại, đứng đầu là thảm họa xảy ra vào đầu tháng 6 tại Philippines với độ lớn 7,8, cướp đi sinh mạng của hơn 100 người. Tiếp đến là trận động đất có độ lớn 7,7 xảy ra tại Indonesia vào giữa tháng 8 vừa qua, khiến 70 người thiệt mạng. Thảm họa động đất kép nghiêm trọng nhất trong hơn một thế kỷ tại Venezuela (có độ lớn 7,2 và 7,5) đã cướp đi sinh mạng của hơn 6.300 người. Cũng không thể không nhắc đến con số hơn 300 người thiệt mạng trong trận động đất có độ lớn 7,4 tại Colombia.

Al Jazeera cho biết, trong giai đoạn 2016-2025, mỗi năm thế giới ghi nhận trung bình 133 trận động đất có độ lớn từ 6 trở lên, trong đó thấp nhất là 99 trận vào năm 2024 và cao nhất là 157 trận vào năm 2021. Tính từ đầu năm 2026 đến giữa tháng 8 năm nay, thế giới đã ghi nhận 91 trận động đất có độ lớn từ 6 trở lên, trong đó có 11 trận có độ lớn trên 7. Mặc dù hai số liệu này nhỉnh hơn một chút so với mức trung bình của một thập niên qua, song vẫn nằm trong phạm vi bình thường. Năm 2026 chưa ghi nhận trận động đất nào có độ lớn 8 hoặc 9-những mức độ có sức tàn phá khủng khiếp nhất.

“Mức độ gây thiệt hại về người của một trận động đất không phụ thuộc nhiều vào độ lớn mà chủ yếu được quyết định bởi vị trí xảy ra. Độ sâu, khoảng cách tới các đô thị và khả năng chống chịu của các công trình có ý nghĩa quan trọng hơn. Những trận động đất chết chóc nhất trong thập niên qua không phải là những trận mạnh nhất, thay vào đó là những trận xảy ra bên dưới các khu vực đông dân cư”, Al Jazeera nhấn mạnh.

Theo Al Jazeera, các số liệu được ghi nhận trong thời gian dài cho thấy động đất xảy ra quanh năm, không theo một quy luật mùa rõ rệt. Do đó, không có cái gọi là “mùa động đất”. USGS cho biết, cho đến nay, các nhà khoa học vẫn chưa thể dự báo chính xác thời điểm xảy ra một trận động đất lớn. Các dư chấn có thể tiếp diễn trong nhiều tháng hoặc thậm chí nhiều năm sau một trận động đất lớn. Thay vì dự báo từng trận động đất riêng lẻ, các nhà khoa học tính toán xác suất một trận động đất lớn xảy ra ở một khu vực nhất định trong khoảng thời gian nhiều năm, từ đó làm cơ sở thiết lập các quy chuẩn xây dựng giúp bảo vệ tính mạng con người. Đồng thời, các hệ thống cảnh báo sớm cũng được vận hành nhằm thông báo cho người dân ngay khi một trận động đất bắt đầu xảy ra.

Khu vực có hoạt động địa chấn mạnh nhất thế giới, nơi xảy ra khoảng 90% các trận động đất trên toàn cầu, chính là vành đai lửa Thái Bình Dương, chạy dọc từ phía Tây châu Mỹ đến vùng Viễn Đông của Nga, xuống tận Đông Nam Á và New Zealand. Nhật Bản, Philippines và Indonesia đều nằm trên vành đai lửa Thái Bình Dương. Al Jazeera lưu ý động đất cũng có thể xảy ra bên ngoài vành đai lửa Thái Bình Dương và một số trận hiếm gặp khác từng được ghi nhận.