Reuters dẫn lời một quan chức quân đội Iran hôm 16-8 cho biết, Qatar “nên cho phép” một nhóm điều tra của Iran tới nước này để điều tra số phận của các phi công-mà theo Tehran-đã bị lực lượng Qatar bắt giữ. Sự việc xảy ra khi 2 máy bay chiến đấu của Iran bị bắn rơi trong lúc nhắm mục tiêu vào căn cứ quân sự của Mỹ tại Qatar hồi tháng 3. 3 phi công đã bung dù thoát hiểm và 1 người thiệt mạng trong trận chiến.

Quang cảnh một đại lộ ở trung tâm Tehran (Iran), ngày 15-8. Ảnh: AP

Phát biểu với hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran, lãnh đạo Ủy ban Tìm kiếm người mất tích thuộc Bộ Tổng tham mưu Lực lượng vũ trang Iran Mohammad Baqerzadeh cho biết, một chuyên gia của không quân Iran và nhóm điều tra đã chờ đợi nhiều tháng để được vào Qatar tìm hiểu sự việc. Ông Baqerzadeh tuyên bố giới chức Qatar đã “liên tục trì hoãn cuộc điều tra và ngăn cản các phi công trở về Iran”, đồng thời kêu gọi Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế khẩn trương theo dõi vụ việc.

Ông Baqerzadeh cũng cáo buộc Kuwait đang che giấu thông tin về số phận của 4 người Iran bị giam giữ tại Kuwait kể từ tháng 5. Theo nguồn tin, 4 nhân sự có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đang “tuần tra trên biển trước khi tiến vào vùng biển thuộc lãnh thổ Kuwait” do phát hiện “hoạt động gây cản trở giao thông hàng hải”. Phía Kuwait nghi ngờ những người này có kế hoạch thực hiện các hành động thù địch chống lại Kuwait.

Về phần mình, Qatar phủ nhận việc giam giữ bất kỳ phi công chiến đấu nào của Iran. Doha cho hay, các đội tìm kiếm và cứu hộ của nước này đã tìm thấy thi thể một phi công sau khi chiến đấu cơ Iran “xâm nhập không phận Qatar” và “không phản hồi các nỗ lực liên lạc”. Al Jazeera cho hay, phía Qatar đã liên hệ với Iran để phối hợp bàn giao thi thể và mời Tehran xem xét chi tiết các hoạt động tìm kiếm cứu hộ, song chưa nhận được phản hồi. “Chúng tôi kiên quyết bác bỏ những thông tin đang lan truyền về việc bắt giữ các phi công Iran và rất ngạc nhiên trước những tuyên bố sai lệch vào thời điểm này, giữa những nỗ lực và sáng kiến ngoại giao đang diễn ra nhằm làm giảm căng thẳng trong khu vực”, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar Majed Al-Ansari cho biết trong một tuyên bố.

Trong khi đó, phía Iran xác nhận viên phi công thiệt mạng là Majid Kazemi, 3 phi công còn lại mất tích là Javad Salehi, Abdolmajid Dashtian và Omran Beh Rowshia. Tehran khẳng định họ đã bị lực lượng Qatar bắt giữ và không cho phép thăm viếng hay gặp gỡ, bất chấp "những nỗ lực ngoại giao".

Trước đó, Bộ Nội vụ Kuwait từng tuyên bố 4 thành viên của IRGC bị bắt giữ “khi đang cố gắng xâm nhập” vào nước này bằng đường biển. Trong quá trình thẩm vấn, những người xâm nhập đã thừa nhận được giao nhiệm vụ thực hiện "các hành động thù địch chống lại Kuwait", Hãng thông tấn nhà nước Kuwait KUNA dẫn lời Bộ Nội vụ nước này cho hay, đồng thời lên án vụ việc và quy hoàn toàn trách nhiệm cho phía Iran.

Reuters nhận định, những tranh cãi xoay quanh các vụ bắt giữ đã đẩy quan hệ giữa Iran với Qatar và Kuwait vào vòng xoáy căng thẳng mới, bất chấp thực tế rằng Qatar đã tích cực tham gia trong vai trò trung gian hòa giải và đang thúc đẩy một giải pháp hòa bình cho cuộc chiến giữa Mỹ và Iran.

Căng thẳng ngoại giao nảy sinh trong bối cảnh các nỗ lực hòa bình rộng lớn hơn đang gặp khó khăn trước một thời hạn quan trọng: Thời hạn đàm phán 60 ngày được thiết lập theo bản ghi nhớ hồi tháng 6 hết hạn vào hôm nay (17-8), trong khi rất ít cuộc đàm phán trực tiếp đã diễn ra, khiến giao thông hàng hải qua eo biển Hormuz bị hạn chế nghiêm trọng.

Phát biểu trước công chúng tại New York cuối tuần qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng Iran đang bị "đánh bại rất nặng nề" và ám chỉ rằng ông sẽ "sớm tuyên bố eo biển Hormuz là lãnh thổ của Mỹ". Tehran đã nhanh chóng bác bỏ lời ông chủ Nhà Trắng. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi đăng trên mạng xã hội X rằng tuyến đường thủy chiến lược quan trọng này “không thể bị chiếm giữ bằng một dòng tweet, cũng không thể bằng một tàu sân bay”, đồng thời cảnh báo Tehran sẽ tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa cho đến khi Washington chấp nhận “thực tế thất bại”.