Đây là chuyến công du nước ngoài có thể là cuối cùng của bà Merkel trên cương vị người đứng đầu Chính phủ Đức. Trong khuôn khổ chuyến thăm, Thủ tướng Merkel đã có cuộc hội đàm với Tổng thống nước chủ nhà Vladimir Putin chiều 20-8. Tại hội đàm, Tổng thống Putin khẳng định, Berlin là một trong những đối tác chủ chốt của Moscow ở cả châu Âu và trên thế giới. Ông cho biết, Đức là đối tác kinh tế lớn thứ hai của Nga, chỉ sau Trung Quốc. Kim ngạch thương mại giữa Nga và Đức đã tăng gần gấp đôi trong 6 tháng đầu năm nay. Theo ông Putin, chuyến công du của bà Merkel đến Nga không chỉ là "một chuyến thăm chia tay" mà còn bao gồm các cuộc thương lượng mang tính xây dựng về các vấn đề khác nhau.

Thủ tướng Đức Angela Merkel và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại cuộc hội đàm ngày 20-8. Ảnh: Kremlin.ru 

Về phần mình, Thủ tướng Merkel cho rằng, Moscow và Berlin cần duy trì đối thoại bất chấp những khác biệt giữa hai bên. Thời gian qua, quan hệ Nga-Đức nói riêng và Nga-Liên minh châu Âu (EU) nói chung không mấy êm đẹp và có những lúc còn được coi là tịnh tiến đến điểm thấp nhất kể từ thời kỳ Chiến tranh lạnh kết thúc. Nguồn cơn xuất phát từ một số bất đồng cần hóa giải, như việc bán đảo Crimea sáp nhập vào Nga, các vụ việc liên quan đến tình nghi gián điệp, tấn công mạng, hay những nhân vật có quan điểm chính trị đối lập như Alexei Navalny.

Tại hội đàm, hai nhà lãnh đạo đã thảo luận nhằm thúc đẩy hợp tác song phương và những vấn đề quốc tế cùng quan tâm như đối phó với dịch Covid-19, tình hình Afghanistan. Một vấn đề được bà Merkel đặc biệt quan tâm là dự án Dòng chảy phương Bắc 2 đưa khí đốt từ Nga qua biển Baltic tới Đức. Trong vài năm qua, dự án Dòng chảy phương Bắc 2 phải đối mặt với nhiều chỉ trích, kể cả từ một số nước châu Âu và từ Mỹ. Washington lo ngại dự án này khi hoàn thành sẽ khiến châu Âu ngày càng phụ thuộc vào khí đốt của Nga và gây tổn hại về kinh tế đối với những quốc gia trung chuyển truyền thống, trước hết là Ukraine.

Mỹ đã 4 lần áp đặt các biện pháp trừng phạt nhằm cản trở hoạt động xây dựng, trước khi bật đèn xanh cho dự án này sau chuyến thăm Mỹ của bà Merkel, cùng với cam kết của Berlin là tìm cách gia hạn quá trình vận chuyển khí đốt của Nga qua lãnh thổ Ukraine sau năm 2024. Tuy nhiên, ngay khi bà Merkel đặt chân tới Moscow, ngày 20-8, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã ký một sắc lệnh hành pháp cho phép chính quyền Washington áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với một số đường ống xuất khẩu năng lượng của Nga. Các biện pháp hạn chế cũng được áp dụng đối với một số công ty Nga bị Mỹ cáo buộc tham gia xây dựng dự án Dòng chảy phương Bắc 2.

Đáp lại mối quan tâm của Thủ tướng Merkel, tại cuộc họp báo về kết quả hội đàm, Tổng thống Putin thông báo dự án Dòng chảy phương Bắc 2 gần như đã hoàn thành và chỉ còn 15km đường ống cần xây dựng nốt. Ông cũng cam kết, Nga sẽ tuân thủ hoàn toàn các nghĩa vụ của mình về việc quá cảnh khí đốt qua Ukraine và sẵn sàng gia hạn thỏa thuận quá cảnh khí đốt này sau năm 2024 với những chi tiết sẽ được bàn thảo thêm. 

Nhận xét về chuyến thăm Nga của Thủ tướng Merkel, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Đuma quốc gia (Hạ viện) Nga Leonid Slutsky khẳng định, chuyến thăm đã tạo ra bầu không khí tích cực. “Chuyến thăm của Thủ tướng Merkel rõ ràng là một chuyến thăm thông thường, không mang nhiều sắc thái chính trị. Chương trình nghị sự giữa bà và Tổng thống Vladimir Putin bao gồm cả các vấn đề song phương và châu Âu”, ông Leonid Slutsky nhấn mạnh.

Sau Nga, Thủ tướng Merkel sẽ thăm Ukraine vào hôm nay (22-8). Dự kiến, nhà lãnh đạo Đức sẽ có cuộc gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Tại cuộc gặp này, bà Merkel được cho sẽ trấn an Ukraine liên quan tới dự án Dòng chảy phương Bắc 2. 

BÌNH NGUYÊN