QĐND - Tờ “Người bảo vệ” (Anh) và “Thời báo Niu Y-oóc”(Mỹ) gần đây đã đăng các bài viết phân tích về tình hình kinh tế Việt Nam, trong đó nhấn mạnh những thành tựu phát triển nhờ đổi mới, đồng thời chỉ ra những thách thức trước mắt mà Việt Nam sẽ phải đối mặt như “bẫy thu nhập trung bình” hay duy trì phát triển bền vững.  

Hà Nội 8 giờ sáng, xe cộ nhộn nhịp đi lại trên đường phố. Một số phương tiện chở hai hoặc ba người, hàng hóa, bao tải gạo và đồ đạc… trông còn nặng hơn cả trọng lượng chiếc xe và người lái cộng lại. Đối với người đi bộ đến đây lần đầu tiên, việc qua đường là một trải nghiệm không dễ dàng. Tuy nhiên, giữa những lộn xộn ấy là cả một hệ thống đang vận hành. Bí quyết là chỉ đi bộ khi nào có thể và cứ để dòng xe cộ chạy quanh mình. Không nhìn trái, ngó phải. Mà cứ việc đi.

Những lộn xộn này trái ngược hẳn với việc vận hành nền kinh tế vĩ mô mà Việt Nam đang thực hiện một cách khéo léo. Trong 10 năm qua, Việt Nam đã đạt được những tiến bộ kinh tế to lớn. Bắt đầu từ năm 1986, Việt Nam tiến hành công cuộc “Đổi mới” với những cải cách kinh tế sau hơn một thập niên trì trệ kể từ khi chế độ Sài Gòn sụp đổ và đã thay đổi nhanh chóng. Tổng thu nhập trên đầu người vào năm ngoái của Việt Nam đạt hơn một nghìn USD cho thấy những tiến bộ ấn tượng trong nỗ lực xóa đói giảm nghèo.

Tuy nhiên, làm sao để duy trì những tiến bộ đó là một bài toán khó đối với các nhà hoạch định chính sách của Việt Nam. Cùng với đó là những thách thức trong việc duy trì phát triển bền vững và bảo đảm lợi ích từ những tiến bộ này tới được mọi người dân. Việc Thái Lan và Ma-lai-xi-a bị sập “bẫy thu nhập trung bình” cho thấy những nước đã thoát khỏi hàng ngũ các nước nghèo, đạt được những bước tiến xa hơn cũng chưa hẳn đã hết thách thức. Vì khi ấy khả năng cạnh tranh sẽ giảm và chi phí đầu tư tăng. “Bẫy thu nhập trung bình” cũng tạo ra bất bình đẳng nhiều hơn vì phần lớn của cải thường chủ yếu rơi vào một số ít người.

Năm nay, Cu-a-la Lăm-pua đã thông báo kế hoạch tham vọng biến Ma-lai-xi-a thành một nền kinh tế tiêu chuẩn OECD giống như Hàn Quốc, quốc gia từng bị đứng trong số những nước nghèo nhất thế giới. Điểm cốt yếu trong sự trỗi dậy của Hàn Quốc đó là cải cách giáo dục và đây là một lĩnh vực mà Việt Nam đang làm tốt. Đầu tư cho giáo dục và y tế được coi là một phần trong chính sách cải cách đổi mới của Việt Nam. Việt Nam đã thăng bậc lên mức trung bình trong các bảng xếp hạng về kinh tế của thế giới, nhưng Việt Nam mong muốn đạt được các thứ hạng cao hơn. Nhìn chung so với nhiều nước châu Á khác, nền kinh tế Việt Nam đang vượt qua những tác động xấu của suy thoái kinh tế toàn cầu.

Chính nhờ chương trình cải cách nền kinh tế, với dân số 87 triệu người và đang phát triển nhanh chóng, giá nhân công rẻ và việc ký kết các thỏa thuận thương mại tự do, đã giúp Việt Nam có thể trở thành một phần của chuỗi cung ứng toàn cầu khổng lồ. Thỏa thuận thương mại với Mỹ đã đem lại những động lực đặc biệt đối với ngành dệt may Việt Nam nhờ những ưu đãi thuế quan đối với hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Các công ty dệt may từ Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) cũng nhân cơ hội “đổ xô” tới Việt Nam để mở nhà máy mới nhằm tận dụng những lợi thế này. Ông Phê-đê-rích Bơ-cơ, một luật sư của công ty luật Baker & Mckenzie ở Thành phố Hồ Chí Minh, nói rằng các hãng chế tạo khác thuộc ngành công nghiệp nhẹ cũng nhanh chóng theo sau, dần dần tiến vào Việt Nam như hàng gia dụng, lắp ráp xe máy, nội thất.

Rõ ràng Việt Nam đã trở thành một điểm lựa chọn đầu tư hấp dẫn trong khu vực. Theo Ngân hàng Thế giới, đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam tăng gần gấp 4 lần giai đoạn 2005-2008, đạt 9,58 tỷ USD và năm 2009 đã giảm 20% do tác động của khủng hoảng kinh tế thế giới còn 7,6 tỷ USD. Việc “đại gia” Intel mở nhà máy lớn nhất thế giới của mình tại Thành phố Hồ Chí Minh chính là lời nhắc nhở về sự nổi lên của Việt Nam như một điểm đến đầu tư của các tập đoàn đa quốc gia. Ngoài ra, nhân Hội nghị thượng đỉnh Đông Á và ASEAN được tổ chức ở Việt Nam năm 2010, Ngoại trưởng Mỹ Hi-la-ri Clin-tơn đã chứng kiến lễ ký kết các thỏa thuận đầu tư của Microsoft và Boeing tại Việt Nam.

MAI NGUYÊN