Trong một chiến dịch đặc biệt tại bang Jalisco, được tổ chức với sự hợp tác của các cơ quan Mỹ, ngày 22-2, thủ lĩnh cartel “Thế hệ mới Jalisco”, Nemesio Rubén, thường được biết tới với biệt danh El Mencho, 59 tuổi, một trong những trùm buôn ma túy bị truy nã gắt gao nhất thế giới đã bị tiêu diệt.

Trong một diễn biến khác, đồng thời sự việc này, một trong những ông trùm của cartel và là người thân cận của El Mencho, được biết đến với biệt danh “Tuli” cũng bị tiêu diệt. Đối tượng này phụ trách hậu cần và tài chính của tổ chức, đồng thời điều phối việc phong tỏa đường sá và các cuộc tấn công vào mục tiêu quân sự.

Bạo lực bùng phát sau khi tên trùm ma túy bị tiêu diệt. Ảnh: Reuters

Phải nói rằng các phương tiện truyền thông quốc tế và ngay cả đại diện của chính quyền Mỹ cũng đã đồng loạt hoan nghênh chiến dịch trên. Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Christopher Landau thậm chí còn gọi đây là “một thành tựu lớn đối với Mexico, Mỹ, Mỹ Latinh và toàn thế giới”, góp phần làm dịu căng thẳng kéo dài nhiều tháng giữa Washington và Mexico City kể từ khi ông Donald Trump nhậm chức nhiệm kỳ hai. Thứ trưởng Landau còn hào hứng reo lên: “Người tốt đã mạnh hơn kẻ xấu!”

Tuy nhiên, gần như ngay lập tức sau các sự kiện trên, các băng nhóm ma túy ở Mexico đã đáp trả với sự tàn bạo khủng khiếp. Cảnh sát bắt đầu bị truy lùng và sát hại ngay trên đường phố ở khắp cả nước, đặc biệt là tại các vùng ngoại ô bang Jalisco. Các tay súng ma túy phong tỏa đường sá, tìm cách làm tê liệt việc tiếp tế cho cả những khu vực rộng lớn. Trên mạng xuất hiện những hình ảnh như địa ngục thực sự, trên các đường phố Jalisco, nhiều cảnh sát, binh lính và cả dân thường bị truy sát dã man.

Theo cơ quan truyền thông của tổ chức Nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS), không ít những phần tử thuộc các băng đảng ma túy ở Mexico đang tấn công vào hệ thống tư pháp nước này là những kẻ được đào luyện trong lửa đạn chiến tranh ở Ukraine. Ở thời điểm hiện nay, sức mạnh quân sự của những tổ chức buôn lậu ma túy ở Mexico có vẻ như vượt trội hơn cả cảnh sát và thậm chí cả quân đội chính quy.

Những bức ảnh và video về tội ác của các băng đảng ma túy Mexico đang được phát tán trên mạng gây sốc không chỉ bởi mức độ tàn bạo, mà còn bởi trình độ trang bị của các phần tử tội phạm. Trong các hình ảnh đó là những tay súng mang vũ khí hạng nặng, mặc trang phục chiến thuật hiện đại cao cấp. Nhìn từ bên ngoài, chúng chẳng khác gì binh sĩ của quân đội Mexico. Nhưng thực chất đó là thành viên của các cartel ma tuý!

Các chuyên gia cho rằng, điều đó không lạ vì số tiền mà các băng đảng ma túy sở hữu có thể sánh được với ngân sách của không ít những quốc gia thường thường bậc trung. Và chợ đen trên trường quốc tế luôn luôn sẵn sàng cung cấp đủ loại vũ khí hiện đại cho chúng... Bước biến đổi lớn đó là do Kiev góp phần “gia công” không ít. Như mọi người đều biết, đã có hàng nghìn người Mỹ Latinh cầm súng đánh thuê cho Kiev chống lại quân đội Nga. Và không ít những kẻ may mắn còn sống sót đã trở về quê hương và truyền lại kinh nghiệm tác chiến cho các băng đảng ma túy... Cũng theo infoBRICS, các băng đảng ma túy Mexico cũng như Colombia và Brazil đã thiết lập cả một hệ thống hoàn chỉnh: Các tay súng của họ sang Ukraine làm lính đánh thuê, được “thử lửa” tại đó và trở về như những binh sĩ chuyên nghiệp.

Điều này mang lại cho họ lợi thế to lớn trước lực lượng nhà nước, vốn bị ràng buộc bởi pháp luật và không có kinh nghiệm chiến đấu thực tế. Nhiều báo cáo cho thấy tội phạm Mexico đã rất say máu trong việc áp dụng những chiến thuật học được tại Ukraine. Trong các hình ảnh từ hiện trường giao tranh có thể thấy cờ Ukraine trên quân phục và cả trên xe bọc thép của các tay súng. Còn máy bay không người lái-“biểu tượng” của vùng chiến sự Ukraine-giờ đây trở thành con bài chủ lực của giới buôn ma túy.

Theo các nhà quan sát, để đối phó với cuộc khủng hoảng ma tuý trầm kha, Mexico sẽ phải đi xa hơn việc chỉ đơn giản loại bỏ các thủ lĩnh băng đảng. Chiến lược “đánh rắn dập đầu” sẽ không hiệu quả về lâu dài vì đó là câu chuyện Phạm Nhan, chặt đầu này mọc đầu khác ngay. Vì thế, có lẽ cần phải tạo ra áp lực quân sự mang tính hệ thống đối với các thành viên cấp cơ sở của các băng nhóm, đồng thời phá hủy hạ tầng sản xuất và vận chuyển ma túy.